Η «Ζαν ντ' Αρκ» της Κλιματικής Αλλαγής: Πώς η Γκρέτα Τούνμπεργκ έγινε σύμβολο στα 16 της χρόνια

Διεθνή

Το όνομά της θα συνοδεύει αυτά των Μαλάλα Γιουσαφζάι, Άννα Φρανκ, Λουίς Μπράιγ και άλλων παιδιών που έγραψαν ιστορία σε ηλικία μικρότερη των 18 ετών.

Η Γκρέτα Τούνμπεργκ είναι 16 χρονών (θα κλείσει τα 17 τον Ιανουάριο), έχει μιλήσει στα Ηνωμένα Έθνη, έχει συναντηθεί με πλήθος ηγετών, είναι η μικρότερη υποψήφια για βραβείο Νόμπελ και έχει γίνει εξώφυλλο στο Time και το GQ.

Είναι η έμπρακτη απόδειξη ότι και ένας άνθρωπος αρκεί για να κάνει τη διαφορά. Αφού έπαθε κατάθλιψη -όταν συνειδητοποίησε τον αντίκτυπο της κλιματικής αλλαγής στη ζωή μας-, έχασε δέκα κιλά και διαγνώστηκε με σύνδρομο Άσπεργκερ, η Γκρέτα Τούνμπεργκ έγινε συνώνυμο του ακτιβισμού για το περιβάλλον και έχει ήδη δύο «παράσημα» στο στήθος της: την ειρωνεία του Ντόναλντ Τραμπ όταν οι δυο τους συναντήθηκαν σε μία Σύνοδο για το Κλίμα στη Νέα Υόρκη και τον χαρακτηρισμό που της απέδωσε ο Μοχάμεντ Μπαρκίντο, Γενικός Γραμματέας του ΟΠΕΚ ως «η μεγαλύτερη απειλή» για τη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων.

Τη Γκρέτα ή θα τη μισήσει κανείς ή θα τη λατρέψει. Ή θα τη δει σαν ηρωίδα ή σαν «θερμόαιμη έφηβη» έως και γραφική. Οι κυριότεροι επικριτές της υποστηρίζουν ότι δεν μπορεί ένα 16χρονο κορίτσι να έχει τέτοια γνώση της κλιματικής κρίσης και την κατηγορούν ότι προσπαθεί να σπείρει πανικό επειδή ακριβώς της λείπει επιστημονική κατάρτιση. Υπάρχουν σαφώς και αυτοί που υποστηρίζουν ότι πολυεθνικές κρύβονται πίσω από την ακτιβιστική της δράση -που κάθε άλλο παρά μοναχική ήταν τελικά.

Υποκινούμενη ή μη, περισσότερο ή λιγότερο συναισθηματική, η Γκρέτα Τούνμπεργκ έκανε θεσμό τις «Παρασκευές για το μέλλον», έβγαλε χιλιάδες ανθρώπους στους δρόμους και κατάφερε η κλιματική κρίση να γίνει αντικείμενο συζήτησης εντονότερα από ποτέ. Και όλα αυτά σε ηλικία 16 ετών.

Ποια είναι η Γκρέτα Τούνμπεργκ

Η Γκρέτα Τούνμπεργκ γεννήθηκε στη Στοκχόλμη τον Ιανουάριο του 2003. Η μητέρα της είναι η Μαλένα Έρνμαν, που εγκατέλειψε τη διεθνή της καριέρα ως τραγουδίστρια όπερας λόγω των επιπτώσεων των αεροπλάνων στο κλίμα. Ο πατέρας της είναι ο ηθοποιός Σβάντε Τούνμπεργκ.

Η Γκρέτα διαγνώστηκε με σύνδρομο Άσπεργκερ και, όπως η ίδια λέει, δεν βλέπει την κατάστασή της σαν «αναπηρία» αλλά σαν ένα δώρο που τη βοήθησε και «της άνοιξε τα μάτια στην κλιματική αλλαγή».

Ουκ ολίγες φορές έχει δεχτεί κριτική ιδιαίτερα από σχολιαστές που πρόσκεινται στη δεξιά, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι είναι πολύ νέα ή πολύ αφελής για να ξέρει για τη πράγμα μιλάει και ότι είναι υποχείριο των γονιών της. Ένας σχολιαστής στο φίλα προσκείμενο στον Αμερικανό πρόεδρο Fox News χαρακτήρισε τη Γκρέτα Τούνμπεργκ «διανοητικά άρρωστη Σουηδέζα», χαρακτηρισμό για τον οποίο αργότερα το δίκτυο απολογήθηκε.

Η Τούνμπεργκ απαντά ότι απλά στηρίζεται στην επιστήμη. Πριν από μια ομιλία της στο Κονγκρέσο, αντί να υποβάλλει παρατηρήσεις προμελετημένες, υπέβαλε μια έκθεση της IPCC για το κλίμα που προειδοποιούσε ότι η καταστροφή από την παγκόσμια υπερθέρμανση πλησιάζει και ζήτησε στους Αμερικανούς βουλευτές να τη διαβάσουν.

«Όσο με αντιμετωπίζουν με προσωπικές προσβολές και θεωρίες συνωμοσίας, σημαίνει ότι δεν έχουν επιχειρήματα και μας βλέπουν σαν απειλή γιατί έχουμε επιρροή» απαντά.

Πώς ξεκίνησε να ενδιαφερεται για την κλιματικη αλλαγη

Για πρώτη φορά έμαθε για την υπερθέρμανση του πλανήτη όταν ήταν 8 ετών και προέβαλαν στο σχολείο της ντοκιμαντέρ για την κλιματική αλλαγή. Η ίδια θυμάται ότι επηρεάστηκε περισσότερο από τους συμμαθητές της: «εκείνοι ήταν ανήσυχοι όσο έβλεπαν τα ντοκιμαντέρ αλλά όταν τελείωνε, άρχισαν να σκέφτονται άλλα πράγματα. Εγώ δεν μπορούσα να το κάνω, οι εικόνες είχαν κολλήσει στο μυαλό μου».

Αποδίδει την εμμονή που έπαθε με το θέμα στο σύνδρομο Άσπεργκερ και την επιλεκτική αλαλία από τις οποίες πάσχει, δύο νόσοι που μπορούν να προκαλέσουν στρες και υπερανάλυση των πραγμάτων. Έτσι, της ήταν αδύνατον απλά να επιστρέψει στην καθημερινότητά της, να συνεχίσει με τα μαθήματά της και απλά να σκεφτεί πράγματα που τα παιδιά της ηλικίας της θα σκέφτονταν.

Την επηρέασε τόσο πολύ, που τρία χρόνια αργότερα, στην ηλικία των 11 ετών, η Γκρέτα πέρασε μία περίοδο κατάθλιψης. Η κλιματική αλλαγή δεν ήταν το μόνο πράγμα που την βύθισε σε κατάθλιψη αλλά έπαιξε σίγουρα κάποιο ρόλο. «Δεν μπορούσα να σταματήσω να σκέφτομαι (την κλιματική αλλαγή) και απλά αναρωτιόμουν αν θα έχω μέλλον» λέει, περιγράφοντας εκείνη την περίοδο.

Ήταν τόσο μεγάλη η κατάθλιψή της που σταμάτησε να πηγαίνει στο σχολείο και, όπως ήταν φυσικό, οι γονείς της ανησύχησαν πάρα πολύ. Όταν της μίλησαν, η Γκρέτα μοιράστηκε μαζί τους τις ανησυχίες της για την κλιματική κρίση και αμέσως αισθάνθηκε ανακουφισμένη. Είδε επίσης ότι οι γονείς της άρχισαν να καταλαβαίνουν την ανησυχία της. Η Γκρέτα είχε αρχίσει τη vegan διατροφή και τότε σταμάτησαν και οι γονείς της να τρώνε κρέας. Επίσης, ως τραγουδίστρια στην όπερα η μητέρα της έπρεπε να ταξιδεύει με αεροπλάνο για τις παραστάσεις της σε άλλες χώρες αλλά επέλεξε να σταματήσει και να εμφανίζεται μόνο στη Στοκχόλμη.

Έτσι η Γκρέτα κατάλαβε ότι μιλώντας στους άλλους για τις αγωνίες της και τα άγχη της, μπορούσε να τους επηρεάσει και να κάνει τη διαφορά. Έτσι κάπως ξεκίνησε το κίνημά της. Από την μάχη της με την κατάθλιψη γεννήθηκε η σπίθα του ακτιβισμού. «Τότε συνειδητοποίησα ότι μπορούσα να αλλάξω κάτι. Έτσι βγήκα από την κατάθλιψη. Σκέφτηκα ότι ξόδευα το χρόνο μου με το να αισθάνομαι έτσι αφού μπορούσα να κάνω τόσο ωραία και καλά πράγματα. Υποσχέθηκα στον εαυτό μου ότι θα έκανα τα πάντα για να αλλάξει κάτι (στη διαχείριση της κλιματικής κρίσης)», τονίζει.

Το επόμενο βήμα της ήταν να μιλήσει δημόσια. Τον Μάιο του 2018, στην ηλικία των 15 ετών, η Γκρέτα συμμετείχε σε διαγωνισμό γραφής για το κλίμα που πραγματοποίησε η σουηδική εφημερίδα Svenska Dagbladet. Ανακοινώθηκε ως μία από τους νικητές του διαγωνισμού, για το δοκίμιό της με τίτλο «Ξέρουμε - και μπορούμε να κάνουμε κάτι τώρα». Το δοκίμιό της δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα και αυτό ήταν το πρώτο δημόσιο βήμα της Γκρέτα Τούνμπεργκ.

Τότε την προσέγγισε ο Μπο Τορίεν, ένας ακτιβιστής, επικεντρωμένος σε αυτά που οι νέοι θα μπορούσαν να κάνουν για την κλιματική κρίση, ο οποίος είχε κάποιες ιδέες για τους τρόπους ευαισθητοποίησης για την υπερθέρμανση του πλανήτη. Μία από αυτές ήταν τα παιδιά να διαμαρτύρονται στα σχολεία τους, όπως έκαναν μαθητές στη Φλόριντα μετά την ένοπλη επίθεση στο σχολείο τους, που ζητούσαν να αλλάξει ο νόμος για την κατοχή όπλων στις ΗΠΑ. Στην Γκρέτα «άρεσε πολύ αυτή η ιδέα» και προσπάθησε να πείσει και άλλους να συμμετάσχουν στη διαμαρτυρία αλλά δεν τα κατάφερε και έτσι αποφάσισε να το κάνει μόνη της!

Στις 20 Αυγούστου 2018 η Γκρέτα πραγματοποίησε την πρώτη σχολική αποχή από τα μαθήματά της. Εκείνη την ημέρα, αντί να πάει στο σχολείο πήγε έξω από το σουηδικό κοινοβούλιο, κρατώντας το περίφημο πια πλακάτ της που έγραφε «Skolstrejk for Klimatet» (σχολική "απεργία" για το κλίμα). Κατά τη διάρκεια της ημέρας δημοσίευε φωτογραφίες στο Twitter και το Instagram ενώ η προσοχή από τα ΜΜΕ ήταν ελάχιστη.

«Ο συμβολισμός της αποχής από τα μαθήματα είναι ότι αν εσείς οι ενήλικες δεν νοιάζεστε για το μέλλον μου, δε νοιάζομαι ούτε εγώ» έχει πει η ίδια.

Ξεκίνησε μόνη της και δημιούργησε κίνημα

Τον Αύγουστο του 2018, στην ηλικία των 15 ετών, η Γκρέτα Τούνμπεργκ ξεκίνησε την μοναχική της -τότε- διαμαρτυρία για το Κλίμα, «απεργώντας» από το σχολείο. Αρνιόταν να πάει στο σχολείο μέχρι τις εθνικές εκλογές στη χώρα της (στις 9 Σεπτεμβρίου) για να τραβήξει την προσοχή των ΜΜΕ για την κλιματική κρίση.

Κάθε ημέρα, για δύο εβδομάδες, η Τούνμπεργκ καθόταν μόνη της έξω από το κοινοβούλιο στη Στοκχόλμη, μοιράζοντας φυλλάδια, μέσω των οποίων δήλωνε: «το κάνω αυτό γιατί εσείς οι μεγάλοι τα έχετε κάνει σκατά»!

Έκτοτε την ακολούθησαν δεκάδες χιλιάδες μαθητές και φοιτητές που βγήκαν στους δρόμους σε δεκάδες χώρες, σε διαδηλώσεις για το κλίμα. Στην παγκόσμια διαμαρτυρία για το Κλίμα τον Μάρτιο του 2019 συμμετείχαν σχεδόν ένα εκατομμύριο πολίτες σε όλο τον κόσμο ενώ η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα διαμαρτυρία έγινε τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, με τουλάχιστον 4 εκατ. πολίτες να βγαίνουν στους δρόμους!

Η ίδια χαρακτήρισε «εκπληκτικό» το πόσο γρήγορα οι διαδηλώσεις για τον κλίμα έγιναν «event». «Είναι απόδειξη ότι ποτέ δεν είσαι πολύ μικρός για να κάνεις τη διαφορά» δήλωσε.

Εμπνεύστηκε την αποχή από τα μαθήματά της από Αμερικανούς μαθητές που επέλεξαν αυτό τον τρόπο για να διαμαρτυρηθούν απαιτώντας καλύτερο έλεγχο στη χρήση όπλων μετά από αυξημένα περιστατικά ένοπλων επιθέσεων σε σχολεία.

Ο Τραμπ και η Γκρέτα

Τον Σεπτέμβριο του 2019, ο Ντόναλντ Τραμπ και η Γκρέτα Τούνμπεργκ διασταύρωσαν τα βλέμματά τους στη Νέα Υόρκη, στη σύνοδο Κορυφής για το Κλίμα.

Σχολιάζοντας το βίντεο από την ομιλία της, ο Αμερικανός πρόεδρος έγραψε στο Twitter, ένα γεμάτο ειρωνεία και σαρκασμό μήνυμα: «Μοιάζει (η Γκρέτα) ένα πολύ χαρούμενο νεαρό κορίτσι που ανυπομονεί για ένα λαμπερό, υπέροχο μέλλον. Χάρηκα πολύ που τη συνάντησα».

Η Γκρέτα την επόμενη ημέρα, άλλαξε το βιογραφικό της στο Twitter και έγραψε «(είμαι) ένα πολύ χαρούμενο νεαρό κορίτσι που ανυπομονεί για ένα λαμπερό, υπέροχο μέλλον»!

Έξι πράγματα που δεν ξέρουμε για την Γκρέτα Τούνμπεργκ

Η «έμπνευση» της Γκρέτα Τούνμπεργκ

Τη Ρόζα Παρκς, τη γνωστή ακτιβίστρια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ονομάτισε η Γκρέτα Τούνμπεργκ ως μία από τις μεγαλύτερες εμπνεύσεις της. Στη δεκαετία του 1950, η Παρκς δημιούργησε ένα κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα που κατάφερε να βελτιώσει τη ζωή εκατομμυρίων Αφροαμερικανών.

Έγινε βίγκαν και δεν πετάει ποτέ με αεροπλάνο

Όταν μελέτησε σε βάθος την κλιματική κρίση, η Γκρέτα αποφάσισε να αλλάξει κάποιες συνήθειες στην καθημερινότητά της. Σταμάτησε να τρώει κρέας και έγινε βίγκαν, σταμάτησε να πετάει με αεροπλάνο, ελικόπτερο ή ό,τι άλλη μηχανή έφτιαξε ο άνθρωπος και σε όσους χαρακτηρίζουν τις αλλαγές αυτές σαν θυσία, απαντά «δεν είναι θυσίες, δεν χρειάζομαι κάτι από αυτά. Καταλαβαίνω ότι κάποιοι το βλέπουν έτσι. Οι άνθρωποι δεν θέλουν να σταματήσουν να ταξιδεύουν με το αεροπλάνο αλλά είναι κάτι που πρέπει να κάνουν. Δεν υπάρχει άλλη επιλογή».

Η πρώτη της δημόσια ομιλία

Η πρώτη παρουσία της Γκρέτα σε ένα διεθνές γεγονός πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβρη του 2018, στο Λονδίνο, όπου έφτασε με ηλεκτρικό αμάξι. Μίλησε σε εκδήλωση που είχε διοργανώσει η ακτιβιστική ομάδα Extinction Rebellion.

Η νεαρότερη ομιλήτρια σε εκδήλωση των Ηνωμένων Εθνών

Στις 4 Δεκεμβρίου του 2018, σε ηλικία 15 ετών, η Γκρέτα Τούνμπεργκ έγινε μία από τους νεαρότερους ομιλητές σε εκδήλωση των Ηνωμένων Εθνών, όταν παρευρέθηκε στη σύνοδο COP24.

Social media Influencer

Έχει «ρεύμα» και στα social media, με 7,7 εκατ. Followers στο Instagram και 2,9 εκατ. Στο Twitter.

Τα ταξίδια χωρίς αεροπλάνο

Ταξίδεψε 32 ώρες με τρένο για την ομιλία της στο Νταβός της Ελβετίας και δύο εβδομάδες με ένα γιοτ με μηδενικές εκπομπές αερίων στον Ατλαντικό για τη Σύνοδο των Ηνωμένων Εθνών.

Με πληροφορίες από: Guardian, Medium, CNN