Διεθνή
LIVE: ΑΝΑΝΕΩΘΗΚΕ ΠΡΙΝ ΑΠΟ

Ασθένεις που κοντεύουμε να... ξεχάσουμε χάρτη στα εμβόλια

O πλανήτης ετοιμάζεται για μαζικό εμβολιασμό κατά του κορονοϊού (SARS-CoV-2) προκειμένου να σωθούν εκατομμύρια ζωές. Ωστόσο δεν είναι η πρώτη φορά ιστορικά που η ανθρωπότητα βασίζεται στο σωτήριο παρασκεύασμα.

Σε γενικές γραμμές, το εμβόλιο έχει σκοπό να ευαισθητοποιήσει το αμυντικό σύστημα έναντι παθογόνων οργανισμών προκειμένου να επιτευχθεί ανοσία. Συνήθως περιέχει έναν νεκρό ή αδρανοποιημένο νοσογόνο παράγοντα, ο οποίος είναι υπεύθυνος για μια ασθένεια.

Ο νοσογόνος παράγοντας διεγείρει το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού, ώστε να τον αναγνωρίσει ως ξένο, να παραγάγει αντισώματα που θα τον καταστρέψουν και να αποκτήσει μνήμη για αυτόν ώστε το ανοσοποιητικό σύστημα να μπορεί αργότερα να τον αναγνωρίσει πιο εύκολα και να καταστρέψει.

Χάρη στα εμβόλια έχουν μειωθεί δραματικά περιστατικά θανατηφόρων ασθενειών ενώ έχουν εξαλειφθεί ασθένειες που ταλαιπωρούσαν την ανθρωπότητα για χιλιάδες χρόνια.

Οι ασθένειες που καταπολεμήθηκαν επιτυχώς με τα εμβόλια:

Πολιομυελίτιδα

Η πολιομυελίτιδα είναι μια πολύ επικίνδυνη και πιθανώς θανατηφόρα ασθένεια που προκαλείται από τον πολιοϊό. Ο πολιοϊός εξαπλώνεται από άνθρωπο σε άνθρωπο και μπορεί να εισχωρήσει στον εγκέφαλο και τη σπονδυλική στήλη ενός μολυσμένου ατόμου, προκαλώντας του παράλυση. Η νόσος μεταδίδεται κυρίως μέσω του στόματος και των κοπράνων, από την κατάποση μολυσμένων τροφίμων και ύδατος.

Η πολιομυελίτιδα εξαφανίστηκε από αρκετές χώρες μετά από μαζικό εμβολιασμό. Η συνεχιζόμενη χρήση των εμβολίων κατά της πολιομυελίτιδας κρατά τις χώρες «καθαρές», ωστόσο η αρρώστια παραμένει μέχρι και σήμερα σαν υπαρκτή απειλή στις υποανάπτυκτες περιοχές του πλανήτη.

Τέτανος

Ο τέτανος προκαλεί επίπονη μυική «σκληρότητα» και «κλείδωμα του σαγονιού» ενώ σε κάποιες περιπτώσεις επιφέρει ακόμα και το θάνατο. Οι γονείς συνήθιζαν να προειδοποιούν τα παιδιά τους για τον τέτανο, κάθε φορά που διαπίστωναν πως έχουν γρατσουνιστεί, κοπεί από κάποιο μεταλλικό αντικείμενο ή επιφάνεια. Πλέον το εμβόλιο του τετάνου γίνεται μαζί με τα εμβόλια της διφθερίτιδας και του κοκκύτη.

Παρωτίτιδα (μαγουλάδες)

Η παρωτίτιδα  είναι οξεία ιογενής νόσος που οφείλεται στον ιό της παρωτίτιδας. Ο ιός μεταδίδεται μέσω σταγονιδίων της αναπνοής ή με την άμεση επαφή με μολυσμένο άτομο. Τα αρχικά συμπτώματα συνήθως περιλαμβάνουν πυρετό, μυικό πόνο, πονοκέφαλο και αίσθημα κόπωσης. Στη συνέχεια, ακολουθεί συνήθως επίπονη διόγκωση μίας ή και των δύο παρωτίδων (σιελογόνοι αδένες). Επιπλοκές μπορεί να περιλαμβάνουν μηνιγγίτιδα (15%), παγκρεατίτιδα (4%), μόνιμη κώφωση και φλεγμονή των όρχεων, η οποία σε κάποιες περιπτώσεις οδηγεί σε στειρότητα. Η παρωτίτιδα δεν έχει θεραπεία και είναι ιδιατέρως μεταδοτική. Ο διαδεδομένος εμβολιασμός οδήγησε σε πτώση άνω του 90% της συχνότητας της ασθένειας παγκοσμίως. Άξιο αναφοράς είναι το γεγονός ότι οι περισσότερες χώρες του ανεπτυγμένου κόσμου το περιλαμβάνουν στο πρόγραμμα εμβολιασμών τους, συχνά σε συνδυασμό με την ιλαρά, την ερυθρά και την ανεμοβλογιά.

Εμβολιασμός παιδιού στην Υεμένη για την πολιομυελίτιδα/ 28 Νοεμβρίου 2020

Ηπατίτιδα Β

Κάθε χρόνο, 780.000 άνθρωποι πεθαίνουν από επιπλοκές της ηπατίτιδας Β, η οποία μεταδίδεται μέσω του αίματος ή άλλων σωματικών υγρών. Είναι πολύ επικίνδυνη για τα μωρά, καθώς ο ιός της ηπατίτιδας Β μπορεί να μεταδοθεί από τη μητέρα στο παιδί κατά τη διάρκεια του τοκετού. Σχεδόν 9 στα 10 βρέφη που το κολλάνε από τις μητέρες τους γίνονται χρόνιοι ασθενείς, επομένως τα βρέφη πρέπει να εμβολιάζονται με την πρώτη δόση του εμβολίου λίγο μετά τη γέννησή τους. Όλες οι έγκυες πρέπει να ελέγχονται για τον ιό και όλα τα βρέφη πρέπει να εμβολιάζονται.

Ηπατίτιδα Α

Το εμβόλιο της ηπατίτιδας Α αναπτύχθηκε το 1995 στις ΗΠΑ και από τότε έχει υπάρξει δραματική μείωση των κρουσμάτων της νόσου. Η ηπατίτιδα Α είναι μια μεταδοτική ασθένεια του συκωτιού και μεταδίδεται από την προσωπική επαφή ή μολυσμένο φαγητό και νερό.

Ερυθρά

Η ερυθρά μεταδίδεται από το φτέρνισμα και το βήχα. Είναι πολύ επικίνδυνη για τη μητέρα και το έμβρυο. Αν μια μη εμβολιασμένη έγκυος μολυνθεί από τον ιό της ερυθράς, ενδέχεται να αποβάλλει ή το βρέφος να πεθάνει αμέσως μετά τον τοκετό. Επίσης μπορεί το έμβρυο να μολυνθεί και να αναπτύξει επικίνδυνες αλλοιώσεις.

Αιμόφιλος της γρίπης

Η αιμόφιλος της γρίπης (Haemophilus influenzae) δεν είναι τόσο γνωστή ασθένεια όπως οι υπόλοιπες ασθένειες, χάρη στα εμβόλια. Η μετάδοση της γίvεται από άτομο σε άτομο με άμεση επαφή ή με την εισπνοή σταγονιδίων. Η αιμόφιλος της γρίπης μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες στο ανοσοποιητικό σύστημα ενός παιδιού και να προκαλέσει, επίσης, εγκεφαλικές βλάβες, απώλεια ακοής ή ακόμη και θάνατο. Η ασθένεια μολύνει κυρίως παιδιά κάτω των 5 ετών. Πριν την εμφάνιση του εμβολίου, πάνω από 20.000 παιδιά μολύνονταν κάθε χρόνο. 1 στα 5 εμφάνιζε εγκεφαλικές βλάβες ή απώλεια ακοής, ενώ ακόμη και με το εμβόλιο, 1 στα 20 παιδιά με την ασθένεια πέθαινε.

Ιλαρά

Η ιλαρά είναι εξαιρετικά μεταδοτική ασθένεια. Η μετάδοσή της γίνεται αερογενώς και με σταγονίδια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα για τη μεταδοτικότητα της ιλαράς είναι το γεγονός ότι ένα παιδί μπορεί να κολλήσει ιλαρά αν βρεθεί σε δωμάτιο μέσα στο οποίο υπήρχε μολυσμένο άτομα μέχρι και δύο ώρες πριν. Επειδή η ιλαρά δεν έχει εξαφανιστεί από υποανάπτυκτες χώρες, όσοι δεν έχουν εμβολιαστεί κινδυνεύουν να μολυνθούν.

Κοκκύτης

Ο κοκκύτης είναι οξεία μικροβιακή λοίμωξη του αναπνευστικού συστήματος, οφείλεται στον αιμόφιλο του κοκκύτη (Bordetella pertussis). Ο κοκκύτης μεταδίδεται κυρίως με τα σταγονίδια που εκπέμπονται με το βήχα από τους ασθενείς και (πολύ σπάνια) έμμεσα με πρόσφατα μολυσμένα αντικείμενα. Μπορεί να προκαλέσει ανεξέλεγκτο βήχα που έχει ως αποτέλεσμα τη μεγάλη δυσκολία στην αναπνοή. Πρόκειται για μία ιδιαιτέρως μολυσματική ασθένεια που επιφέρει ακόμα και το θάνατο στα μωρά. Είναι πολύ σημαντικό για το μωρά να λάβουν το εμβόλιο κατά του κοκκύτη προκειμένου να δημιουργήσουν αντισώματα.

Εμβολιασμός παιδιού στα πλαίσια καμπάνιας εμβολιασμών για την πολιομυελίτιδα, την διφθερίτιδα, τον τέτανο, τον κοκκύτη και την ιλαρά στο Μπανγκλαντές/ 17 Νοεμβρίου 2020

Πνευμονοκοκκική νόσος

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι η πνευμονιοκοκκική νόσος είναι παγκοσμίως ένα από τα κυριότερα προβλήματα υγείας το οποίο προκαλείται από ένα κοινό βακτήριο, τον πνευμονιόκοκκο. Ο πνευμονιόκοκκος είναι ένα βακτήριο που μπορεί να προκαλέσει σοβαρές και επικίνδυνες για την υγεία ασθένειες, μερικές από τις οποίες είναι θανατηφόρες, ενώ αποτελεί μία από τις πιο κοινές αιτίες πρόκλησης της πνευμονίας. Ο πνευμονιόκοκκος μεταφέρεται μέσω μολυσμένων σταγονιδίων, για παράδειγμα με το βήχα ή το φτέρνισμα, καθώς και με την κοντινή επαφή και συνεύρεση με κάποιο άτομο που έχει μολυνθεί. Τα παιδιά κάτω των 2 ετών και οι ενήλικες άνω  των 65 ετών είναι αυτοί που κινδυνεύουν περισσότερο να νοσήσουν. Οι λοιμώξεις που μπορεί να προκληθούν από τον πνευμονιόκοκκο περιλαμβάνουν τόσο διεισδυτικές λοιμώξεις όπως η μηνιγγίτιδα, η βακτηριαιμία και η βακτηριαιμική πνευμονία όσο και μη διεισδυτικές όπως η μέση ωτίτιδα (λοίμωξη του μέσου ωτός) και η πνευμονία.

Διφθερίτιδα

Η διφθερίτιδα είναι οξεία λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος. Μεταδίδεται με τα σταγονίδια της αναπνοής από ασθενείς, από φορείς και σπανιότερα με μολυσμένα τρόφιμα ή αντικείμενα. Μπορεί να προκαλέσει διαταραχές στο καρδιαγγειακό σύστημα, παράλυση, ακόμα και θάνατο. Εξαιτίας των εμβολιασμών οι περιπτώσεις διφθερίτιδας είναι πλέον σπάνιες.

Ευλογιά

Επιδημίες ευλογιάς εμφανίζονταν επί χιλιάδες χρόνια σε ολόκληρο τον κόσμο. Ωστόσο σήμερα, μετά από μια παγκόσμια, επιτυχημένη εκστρατεία (με στόχο την οριστική εξαφάνιση της ασθένειας από ολόκληρο το πλανήτη) μέσω ενός προγράμματος μαζικών και εντατικών εμβολιασμών, υπό την αιγίδα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, η ασθένεια έχει εξαλειφθεί παντού.

Ασθενής με ευλογιά στη Μέση Ανατολή το 1898

Η ευλογία ήταν μία εξαιρετικά μολυσματική ασθένεια που προσέβαλλε αποκλειστικά τους ανθρώπους. Η μετάδοση της νόσου γινόταν αποκλειστικά μέσω της εισπνοής των αερομεταφερόμενων ιών της ευλογιάς, συνήθως από σταγονίδια από τη στοματική τη ρινική κοιλότητα ή από τον βλεννογόνο του φάρυγγα ενός μολυσμένου ατόμου. Στα συμπτώματα ήταν τα ερυθηματώδη εξανθήματα και αργότερα η εμφάνιση φουσκάλων με νερό στο δέρμα. Οι μακροπρόθεσμες επιπλοκές από την μόλυνση συμπεριλάμβαναν χαρακτηριστικές ουλές, συνήθως στο πρόσωπο, που απαντώνταν περίπου στο 65-85% των επιζώντων. Λιγότερο συχνές επιπλοκές ήταν η τύφλωση και η παραμόρφωση των άκρων.

Γαστρεντερίτιδα από ροταϊό

Ο ροταϊός προκαλεί γαστρεντερίτιδες κυρίως σε βρέφη και μικρά παιδιά. Προσβάλλει ειδικά τα παιδιά που πηγαίνουν νηπιοβρεφοκομικό σταθμό. Τα παιδιά που προβάλλονται παρουσιάζουν πυρετό και εμετό. Στη συνέχεια παρουσιάζουν υδαρείς διάρροιες και πόνο στη κοιλία. Επίσης μπορεί να παρουσιάσουν βήχα και ρινική καταρροή. Η διάρροια είναι τόσο σοβαρή που μπορεί εύκολα να οδηγήσει το παιδί σε αφυδάτωση. Ο καλύτερος τρόπος πρόληψης είναι ο εμβολιασμός. Το εμβόλιο αποτελείται από ζωντανούς εξασθενισμένους ιούς, ο οποίοι μιμούνται την φυσιολογική λοίμωξη χωρίς να προκαλούν γαστρεντερίτιδα.

Με πληροφορίες από: cdc.gov, beckershospitalreview.com, wikipedia 

Google NewsΑκολουθήστε το reader.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον κόσμο.