5 καλτ αριστουργήματα που δεν χάνονται στο Athens Open Air Film Festival (vids)

5 καλτ αριστουργήματα που δεν χάνονται στο Athens Open Air Film Festival (vids)

Για ένατη χρονιά, το Φεστιβάλ Θερινού Κινηματογράφου της Αθήνας στήνει οθόνες στις πιο ξεχωριστές γωνιές της πόλης και τη μετατρέπει σε θερινό σινεμά με ελεύθερη είσοδο για το κοινό. Και οι 19 ταινίες που θα προβληθούν φέτος είναι μία και μία, αριστουργήματα του παγκόσμιου σινεμά σκηνοθετών όπως ο Φεντερίκο Φελίνι, ο Ντέιβιντ Λιντς, ο Μικελάντζελο Αντονιόνι, ο Λουίς Μπουνιουέλ, ο Ακίρα Κουροσάβα, ο Ζαν Πιέρ Μελβίλ, ο Φρίντριχ Μούρναου, ο Μάικ Λι, ο Στίβεν Φρίαρς, ο Άλφρεντ Χίτσκοκ και άλλοι.

Ανάμεσά τους ξεχωρίσαμε 5 ιδιαίτερες περιπτώσεις για καλτ καλοκαιρινές βραδιές: από τους εφιάλτες της «Χαμένης Λεωφόρου» (με μουσική Rammstein) μέχρι τα nunchaku του Μπρους Λι και από τον σουρεαλισμό του «Μπραζίλ» μέχρι τον τρόμο του «Poltergeist».

 

«Το Μυστικό του Βράχου των Κρεμασμένων» (Picnic at Hanging Rock, 1975), 25/6

«Το Μυστικό του Βράχου των Κρεμασμένων» (Picnic at Hanging Rock, 1975), 25/6

Σκηνοθεσία: Πίτερ Γουίαρ
Πρωταγωνιστούν: Ρέιτσελ Ρόμπερτς, Έλεν Μορς, Αν-Λουίζ Λάμπερτ, Κάρεν Ρόμπσον, Τζάκι Γουίβερ
Διάρκεια: 115’

Από τη μία πλευρά το γεωμετρικά αυστηρό χτίσμα της σχολής με τους δύσκαμπτους κανονισμούς, την ατσαλένια πειθαρχία και την καταπιεστική ατμόσφαιρα υπακοής. Από την άλλη πλευρά, ένα εξοχικό τοπίο μέσα στην έκστασή του, με τη βλάστησή σε πλήρη άνθηση και τον ζωηρό του μικρόκοσμο από έντομα και πουλιά σε διαρκή κίνηση. Κι ανάμεσά τους μια τάξη μαθητριών οι οποίες ασφυκτιούν πίσω από τα σφιχτά, μακριά κοστούμια που τους έχει επιβληθεί να φορούν, καταμεσής ενός ζεστού μεσημεριού. Μια χούφτα κοριτσιών μέσα στον πυρετό της νιότης και της θηλυκότητάς τους, των πρώτων ερωτικών σκιρτημάτων, με τα κάτασπρα φορέματά τους να δηλώνουν κάτι από την αθωότητά τους, την ακόμη ανέγγιχτη παρθενία τους. Τρία από τα κορίτσια αυτά απομακρύνονται για έναν περίπατο. Δεν θα γυρίσουν ποτέ.

Έχοντας αφουγκραστεί τα καλέσματα της παγανιστικής πλάσης με την οποία έρχονται σε επαφή και αποκρυπτογραφώντας τα πρωτόγνωρα μηνύματα που τηλεγραφούν τα κορμιά τους, αφήνονται να χαθούν μέσα της. Εγκαταλείποντας πίσω όσα επιχειρούν να καταστείλουν αυτά που δεν πρέπει να φυλακίζονται ποτέ. Αυτό το υπέροχο βάδισμα προς την ελευθερία, που επιτυγχάνεται μέσα από τη μυστηριακή συνωμοσία των σωμάτων με τη γη που πατούν και τον αέρα που αναπνέουν, διηγείται στη δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία του ο Γουίαρ. Μια δήλωση ανεξαρτησίας από τις ευνουχιστικές κοινωνίες των πολιτισμένων ανθρώπων, τις απαγορεύσεις ενός κόσμου που δείχνει να αντιπαθεί και να εχθρεύεται τα αρχέγονα ένστικτα.

Προσεγγίζοντας την ιστορία του μέσα από μια ποιητική ματιά που αποδυναμώνει κάθε ορθολογική προσέγγιση, ο Αυστραλός σκηνοθέτης του «Truman Show» βουλιάζει τον θεατή σε μια ονειρική και ενίοτε αχρονική αφηγηματική δίνη, ζητώντας του να αντιμετωπίσει το φιλμ σε ένα καθαρά αλληγορικό επίπεδο. Μόνο εκεί, το συμβάν του βράχου παύει να αποτελεί ένα ανεπίλυτο μυστικό και γίνεται ένα θαυμαστό μυστήριο: πάνω στα αόρατα και απροσπέλαστα στη λογική περάσματα που σμίγουν τον άνθρωπο με την αιώνια και σοφή Φύση του.

Την Τρίτη 25/6 στις 21.30 στο Θεάτρο Βράχων Άννα Συνοδινού.

«Χαμένη Λεωφόρος» (Lost Highway, 1997), 5/7

«Χαμένη Λεωφόρος» (Lost Highway, 1997), 5/7

Σκηνοθεσία: Ντέιβιντ Λιντς
Πρωταγωνιστούν: Μπιλ Πούλμαν, Ροζάνα Αρκέτ, Μπαλτάζαρ Γκέτι, Ρόμπερτ Μπλέικ, Ρόμπερτ Λότζια
Διάρκεια: 134’

Σινεμά ως χειρονομία καθαρής μαγείας, άλωση του υποσυνείδητου μέσα από την εμπειρία παρακολούθησης μιας ταινίας, σκηνοθεσία που χειραγωγεί τα τεχνικά μέσα της στην υπηρεσία μιας απόλυτης μυσταγωγίας, ατμόσφαιρα πλησίον της υπναγωγίας, διαβολική ικανότητα του κινηματογραφικού μέσου να δημιουργεί παραισθησιογόνες και σκοτεινές αντανακλάσεις της πραγματικότητας: Για την πιο περιπετειώδη μεριά του κοινού, η «Χαμένη Λεωφόρος» είναι όλα τα παραπάνω. Για την πιο φρόνιμη και παραδοσιακή μερίδα, είναι η σχεδόν ακατανόητη ιστορία ενός σαξοφωνίστα ο οποίος φυλακίζεται κατηγορούμενος για τον φόνο της γυναίκας του και, κλεισμένος στο κελί του, μεταμορφώνεται άξαφνα κάποιο βράδυ σε έναν άγνωστο νεαρό.

Ο Λιντς ζητά από τους θεατές του να υποδεχτούν αυτό το αφηγηματικό παράδοξο, να αγκαλιάσουν την απότομη ρήξη με τη λογική και να αποκωδικοποιήσουν μόνοι τα αινίγματα που επιφυλάσσει η πλοκή. Παράλληλα όμως επιθυμεί και επιτυγχάνει την απόλυτη υποβολή τους μέσα από μια διήγηση τρόμου που κλείνει το μάτι στο πώς ολόκληρο το σινεμά τρυπώνει στο ασυνείδητο καθενός μας και η οποία κατορθώνει να αναπαραστήσει με όρους φιλμικούς μια κατάσταση βγαλμένη από τις σελίδες των βιβλίων της ψυχανάλυσης.

Πάνω απ’ όλα, ωστόσο, η «Χαμένη Λεωφόρος» παραμένει καθ΄όλη τη διάρκειά της ένας πυκνός εφιάλτης από τον οποίο έχεις τουλάχιστον την ανακουφιστική σκέψη ότι μπορείς ανά πάσα στιγμή να ξυπνήσεις. Όμως η αξέχαστη φιγούρα του δαιμονικού Ρόμπερτ Μπλέικ, οι κίτρινες λωρίδες σε μια νυχτερινή άσφαλτο προς το άγνωστο, το ανησυχητικό σκοτάδι στο διάδρομο ενός διαμερίσματος ή ένα απομονωμένο σπίτι που τινάζεται στον αέρα για να επιστρέψει αμέσως μετά στην αρχική του μορφή είναι εικόνες που δεν σβήνονται εύκολα από το μυαλό. Συνοδεύουν τον θεατή μετά την έξοδό του από την αίθουσα. Και τον ακολουθούν επίμονα καθώς επιστρέφει στον έξω κόσμο.

Την Παρασκευή 5/7 στις 21.30 στον Λυκαβηττό.

«Ο Κίτρινος Πράκτορας του Χονγκ Κονγκ» (Enter The Dragon, 1973), 10/7

«Ο Κίτρινος Πράκτορας του Χονγκ Κονγκ» (Enter The Dragon, 1973), 10/7

Σκηνοθεσία: Ρόμπερτ Κλάουζ
Πρωταγωνιστούν: Μπρους Λι, Τζιμ Κέλι, Τζον Σάξον, Σιν Κιέν.
Διάρκεια: 102’

Τη δεκαετία του '70 ένας νεαρός με τη ζωώδη παρουσία ενός εξαγριωμένου θηρίου έγινε αντικείμενο μαζικής λατρείας σε ολόκληρο τον κόσμο: ο Μπρους Λι πυροδότησε ένα λαϊκό πάθος πρωτόγνωρο για έναν ηθοποιό ο οποίος είχε ελάχιστες ολοκληρωμένες ταινίες στο ενεργητικό του και εγκατέλειψε νωρίς τα εγκόσμια, στην ηλικία των 32 ετών. Ο μύθος του ξεκινούσε από την επιβλητική φυσική εμφάνισή του, ενισχυόταν από την πρωτόγνωρη τελειότητά του στη φιλοσοφία και την πρακτική των πολεμικών τεχνών και εκτοξευόταν με τη μυσταγωγική παρουσία του στην οθόνη. Οπουδήποτε έπαιζε, είτε επρόκειτο για τηλεοπτική είτε για κινηματογραφική εμφάνιση, γινόταν αυτομάτως κομμάτι μιας ταχύτατα αναπτυσσόμενης cult μυθολογίας.

Με τον «Κίτρινο Πράκτορα του Χονγκ Κονγκ», ωστόσο, πλαισιωμένος από ένα διεθνές καστ, με ανώτερα μέσα παραγωγής, έναν πετυχημένο συνδυασμό κουνγκ φου και κατασκοπικής ίντριγκας και τις ευλογίες του στούντιο της Warner, ο μύθος μετουσιώθηκε σε θρησκευτική έκσταση. Ο σκηνοθέτης Ρόμπερτ Κλάουζ δείχνει έναν εξαιρετικό επαγγελματισμό για το είδος της ταινίας που γυρίζει: το φιλμ έχει ρυθμό, πλήθος χαρακτήρων, ένα φοβερό σάουντρακ από τον Λάλο Σίφριν (το οποίο στο εξής χρησιμοποιήθηκε αμέτρητες φορές ως sample) και μερικές σκηνές ανθολογίας, όπως η μονομαχία του φινάλε σ' ένα δωμάτιο γεμάτο καθρέφτες.

Αυτό στο οποίο υπερτερεί όμως είναι οι καταιγιστικές συμπλοκές που αποτυπώνονται σε όλη την τελετουργική αίγλη και τον ρεαλισμό τους. Ανώτερος τελετάρχης όλων, ο Μπρους Λι εκτελούσε το κάθε στιγμιότυπο, όσο επικίνδυνο και να ήταν, ολομόναχος και χωρίς κασκαντέρ να τον αντικαθιστά. Με τη μανία ενός τελειομανή χορογράφου που προσπαθεί να εξερευνήσει τα φυσικά όριά του στην οθόνη, ο ηθοποιός αυτός με την κινητικότητα αιλουροειδούς έφερνε πάντα το θέαμα της βίας σε απόσταση αναπνοής από το κοινό του, βεβαιώνοντάς το ταυτόχρονα ότι όλες οι αποστομωτικές φιγούρες που εκτελούσε δεν είναι υπερβολή, αλλά συμβαίνουν πραγματικά. Την αποθέωση της τέχνης του Μπρους Λι, και της υπερβατικής του φιγούρας, γιορτάζει καλύτερα από ποτέ αυτό το κλασικό και πολύ πετυχημένο εισπρακτικά φιλμ.

Την Τετάρτη 10/7 στις 21.30 στο Πάρκο Λιπασμάτων, Δραπετσώνα.

«Το Πνεύμα του Κακού» (Poltergeist, 1982), 26/7

«Το Πνεύμα του Κακού» (Poltergeist, 1982), 26/7

Σκηνοθεσία: Τόμπι Χούπερ
Πρωταγωνιστούν: Τζόμπεθ Γουίλιαμς, Κρεγκ Τ. Νέλσον, Χέδερ Ο’ Ρουρκ, Ζέλντα Ρούμπινσταϊν, Ντομινίκ Νταν
Διάρκεια: 114'

Δεκαετία του ‘80 και το αμερικανικό όνειρο έχει κάποια πολύ συγκεκριμένα στεγανά. Η οικογένεια είναι τακτοποιημένη στο υπέροχο σπιτικό της, η τηλεόραση - αυτό το τεχνολογικό θαύμα - αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο του νοικοκυριού και η προϊστορία της χώρας βρίσκεται καλά θαμμένη. Κυριολεκτικά! Στο «Πνεύμα του Κακού» το όνειρο θα ανατραπεί με μεσάζοντα το πιο αθώο και γλυκό πρόσωπο: αυτό της Κάρολ Αν, της μικρής κόρης της οικογένειας, η οποία επικοινωνεί με πνεύματα μέσω της τηλεόρασης. Αυτό που φαίνεται αρχικά ως ένα διασκεδαστικό, ακίνδυνο παιχνίδι γίνεται σύντομα ένα τρομακτικό ταξίδι στην… άλλη πλευρά. Η τηλεόραση θα γίνει μία πύλη εισβολής, η οικογένεια θα δοκιμαστεί και τα καλά κρυμμένα μυστικά θα βγουν στην επιφάνεια, πλημμυρίζοντας την εφησυχασμένη αστική συνείδηση.

Πολύ πριν το «Ringu» μετατρέψει την τηλεόραση σε ένα παράθυρο στον τρόμο, το θρυλικό «Πνεύμα του Κακού» σοκάρει ευφάνταστα με τις ιδέες του, στοιχειοθετεί τον αμερικανικό εφιάλτη και παραμένει φαντασμαγορικό και σταθερά εντυπωσιακό. Ταινία που σύμφωνα με τα credits σκηνοθέτησε ο Τόμπι Χούπερ («Σχιζοφρενής Δολοφόνος με το Πριόνι»), αλλά στην ουσία πρόκειται για δημιουργία του παραγωγού και σεναριογράφου Στίβεν Σπίλμπεργκ (γυρίστηκε άλλωστε ταυτόχρονα με τον «Ε.Τ.» οπότε μπορείτε να βρείτε εύκολα τις αφηγηματικές αναλογίες), το «Πνεύμα του Κακού» τρομοκρατεί εδώ και δεκαετίες ξορκίζοντας το κοινό με καλτ άνεση.

Την Παρασκευή 26/7 στις 21.30 στο Άλσος Πετραλώνων.

«Μπραζίλ» (Brazil, 1985), 28/8

«Μπραζίλ» (Brazil, 1985), 28/8

Σκηνοθεσία: Τέρι Γκίλιαμ
Πρωταγωνιστούν: Τζόναθαν Πράις, Ίαν Χολμ, Ρόμπερτ Ντε Νίρο, Κάθριν Χέλμοντ, Μάικλ Πάλιν, Μπομπ Χόσκινς
Διάρκεια: 132’

Στην ρετροφουτουριστική δυστοπική πραγματικότητα του κοντινού μέλλοντος, ένας χαμηλόβαθμος κρατικός λειτουργός ονόματι Σαμ Λόουρι αναλαμβάνει να διορθώσει ένα τυχαιο γραφειοκρατικό λάθος, μόνο και μόνο για να καταλήξει ο ίδιος κυνηγημένος από ένα τρομολάγνο κράτος που, στο μεταξύ, τον έχει ανακηρύξει σε εχθρό. Αυταρχισμός, πολυδαίδαλη γραφειοκρατία, ατζαμίδικη τεχνολογία και ένα κάρο σωλήνες απαρτίζουν το οργουελικό θέατρο του παραλόγου που στήνει το πρώην μέλος των Μόντι Πάιθον, σε αυτό που πλέον θεωρείται ως η πλέον αξιομνημόνευτη στιγμή της μέχρι σήμερα σκηνοθετικής του διαδρομής αλλά και μία από τις κορυφαίες βρετανικές ταινίες όλων των εποχών.

Οπλισμένος με ευφάνταστες αναφορές, κωμική οξυδέρκεια και πεισματάρικο ρομαντισμό, ο Τέρι Γκίλιαμ δίνει γκροτέσκα ζωή στην αρχετυπικά άνιση μάχη του ατόμου ενάντια στο σύστημα, αφήνοντας τη συμπαθέστατη φιγούρα του Τζόναθαν Πράις να βολοδέρνει στο ρόλο ενός φιλήσυχου υπαλληλάκου που πασχίζει να δραπετεύσει από τα καφκικά γρανάζια μιας εξωφρενικά παράλογης κοινωνίας με μόνο όχημα τη φαντασία. Ο κλασικός αυτός αντιήρωας, απελπιστικά μόνος απέναντι σε μια εφιαλτική κρατική δομή, ανελεύθερη και αυτοπαρωδούμενη μαζί, τολμά να προβεί στο αδιανόητο: να ονειροπολήσει με κάθε κόστος για χάρη ενός έρωτα νουάρ αποχρώσεων. Και σε τούτο το απονενοημένο διάβημα αναλαμβάνουν να τον συνοδεύσουν με βιτριολική ειρωνεία και μελαγχολική συγκατάβαση μια σειρά από απίθανες διασκευές του ταξιδιάρικου «Aquarela do Brazil». 

Την Παρασκευή 28/8 στις 21.00 στο Θέατρο Δουργούτι.