Ο σπουδαίος συνθέτης, το καλοκαίρι του 2017, κι έπειτα από κάποιες εξετάσεις ρουτίνας, διεγνώσθη με σπάνια ασθένεια για την αντιμετώπιση της οποίας ταξίδεψε στο Λονδίνο για να υποβληθεί σε μία σοβαρή επέμβαση. Δυστυχώς, όμως, δεν μπόρεσε να βγει ανίκητος μέσα από αυτή τη δοκιμασία, αφήνοντας την τελευταία του πνοή σε ηλικία 72 ετών και βυθίζοντας σε θλίψη και πένθος όχι μόνο την οικογένεια και τους φίλους του, αλλά όλον τον ελληνικό λαό. 

Το τελευταίο δημόσιο και συγκινητικό μήνυμα του Θάνου Μικρούτσικου ήταν μέσα από το νοσοκομείο πριν λίγες μέρες, ο οποίος έγραφε στο facebook: 

«Αυτές τις μέρες στο νοσοκομείο χρειάστηκε πολλές φορές να κάνω μετάγγιση αίματος. Το ίδιο και οι άνθρωποι στους διπλανούς θαλάμους. Σκεφτόμουνα αντί για δώρο φέτος να δώσετε αίμα. Για τον Θ.Μ. Για κάποιον που το έχει ανάγκη. Αυτές τις γιορτές σκεφτείτε τους άλλους και γίνετε αιμοδότες».

Στις αρχές Δεκεμβρίου μάλιστα, ο κορυφαίος μας μουσικοσυνθέτης θέλησε να γνωστοποιήσει την κατάσταση στην οποία βρίσκεται η υγεία του, αναφέροντας στο facebook ότι τον τελευταίο ενάμιση μήνα νοσηλεύεται καθώς ταλαιπωρείτο από πυρετό.

«Ποτέ δεν κρύφτηκα. Μηνύματα έρχονται από πολλούς φίλους που ρωτάνε για την κατάσταση της υγείας μου. Ενάμιση μήνα τώρα βρίσκομαι σ΄ ένα δωμάτιο του νοσοκομείου παλεύοντας μ΄ ένα ανόητο πυρετό που επιμένει. Σας γράφω σήμερα γιατί αισθάνομαι πιο δυνατός κι είμαι σίγουρος ότι θα σας συναντήσω σύντομα. “Το ζήτημα δεν είναι να είσαι αιχμάλωτος. Το να μην παραδίνεσαι αυτό είναι” που λέει και ο αγαπημένος μου Χικμέτ».

Η παιδική ηλικία και η αρχή μιας μεγάλης καριέρας 
Γεννήθηκε στις 13 Απριλίου 1947 στην Πάτρα και ήταν ο μεγαλύτερος αδελφός του μουσικού και τηλεπαρουσιαστή Ανδρέα Μικρούτσικου. Ο Θάνος Μικρούτσικος ξεκίνησε τις μουσικές σπουδές του σε μικρή ηλικία στη Φιλαρμονική Εταιρεία Πατρών και στο Ελληνικό Ωδείο (πιάνο, θεωρία, αρμονία), ακολούθησαν οι σπουδές και η αποφοίτησή του από το μαθηματικό τμήμα του Πανεπιστημίου Αθηνών, ενώ παράλληλα μελέτησε αρμονία, αντίστιξη, φούγκα και σύνθεση με τον καθηγητή-συνθέτη Γ.Α. Παπαϊωάννου.  Άρχισε να συνθέτει στα τέλη της δεκαετίας του 1960, αλλά επίσημα εμφανίστηκε το 1975, με το δίσκο «Πολιτικά τραγούδια». 

Το λαμπρό μουσικό του μονοπάτι 
Στην πορεία του ως στρατευμένος δημιουργός, μελοποίησε Γιάννη Ρίτσο, Βλαντίμιρ Μαγιακόφσκι, Μάνο Ελευθερίου, Μπέρτολτ Μπρεχτ. Οι δίσκοι του «Καντάτα για τη Μακρόνησο», «Φουέντε Οβεχούνα», «Τροπάρια για Φονιάδες», «Μουσική πράξη στον Μπρεχτ», είναι χαρακτηριστικοί του ριζοσπαστικού κλίματος των πρώτων μεταπολιτευτικών χρόνων. Ειδικά η «Καντάτα για τη Μακρόνησο», έργο πρωτοποριακό για την εποχή του, όπου ο συνθέτης πειραματίζεται πάνω στην ατονική μουσική, γνώρισε διακρίσεις σε διεθνή φεστιβάλ και σημαδεύτηκε από την καταπληκτική ερμηνεία της Μαρίας Δημητριάδη.

Στη συνέχεια, με τον δίσκο «Σταυρός Του Νότου», σε ποίηση Νίκου Καββαδία, ανοίχτηκε σε ευρύτερη τραγουδιστική θεματική, υπηρετώντας παράλληλα το θέατρο, καθώς και την ηλεκτρονική και ατονική μουσική. Με την ίδια αγάπη πάντα για τον έμμετρο λόγο συνέχισε να μελοποιεί Γιάννη Ρίτσο, Άλκη Αλκαίο, Κώστα Τριπολίτη, Φρανσουά Βιγιόν, Κωνσταντίνο Καβάφη και άλλους. Συνεργάστηκε με κορυφαίες ερμηνεύτριες όπως η Μαρία Δημητριάδη, η Χάρις Αλεξίου και η Ιταλίδα Μίλβα, αλλά και μεγάλους ερμηνευτές όπως ο Μανώλης Μητσιάς, Δημήτρης Μητροπάνος, Βασίλης Παπακωνσταντίνου, Χρήστος Θηβαίος, Γιάννης Κούτρας και πολλούς ακόμα.

Ασχολήθηκε με όλα σχεδόν τα είδη της μουσικής, έγραψε όπερες, συμφωνική μουσική, μουσική δωματίου, μουσική για το θέατρο και τον κινηματογράφο, πειραματική μουσική. Παράλληλα ένα μεγάλο μέρος της δουλειάς του κινήθηκε στο χώρο του έντεχνου ελληνικού τραγουδιού με εκατοντάδες τραγούδια σε στίχους ελλήνων και ξένων ποιητών.

Συνεργάστηκε με πολλούς Έλληνες και ξένους σκηνοθέτες, γράφοντας μουσική για δεκάδες θεατρικά έργα, τα οποία έχουν παρουσιαστεί σε ολόκληρο τον κόσμο (Ελλάδα, Βέλγιο, Γαλλία, Αγγλία, Ιταλία, Η.Π.Α., Ελβετία, Γερμανία, Ρουμανία, Αυστραλία κ.α.). Έχει λάβει αξιοπρεπή αναγνώριση του έργου του στο εξωτερικό, ενώ κατά τη διάρκεια της καριέρας του έχει δώσει εκατοντάδες συναυλίες στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Έχει συμμετάσχει ή έχουν παιχτεί έργα του σε πολλά διεθνή φεστιβάλ μουσικής (Λονδίνο, Γλασκόβη, Εδιμβούργο, Παρίσι, Λίλλη, Λυών, Ρενς, Μονπελλιέ, Βρυξέλλες, Λιέγη, Γενεύη, Λοζάννη, Βαρκελώνη, Μαδρίτη, Βερόνα, Φλωρεντία, Βερολίνο, Δρέσδη, Λειψία, Βιέννη, Κωνσταντινούπολη, Βουδαπέστη, Βουκουρέστι, Κωστάντζα, Νόργουιτς, Λουϊζιάνα, Σικάγο, Χονγκ Κόνγκ, Μπουρζ, Μιλάνο, Λισσαβόνα, Άγκυρα, Μοντεβίδεο, Μπουένος Άιρες, Σάο Πάολο, Κάιρο).

Σπουδαίες βραβεύσεις
Στη διάρκεια της καριέρας του κατόρθωσε να ελευθερώσει τη μορφή του ελληνικού τραγουδιού, προσθέτοντας στοιχεία από την νεωτεριστική και κλασικιστική δυτικοευρωπαϊκή παράδοση, ενώ πειραματίστηκε με την μίξη τονικών και ατονικών στοιχείων και τη μορφική παραλλαγή. Το 2002 τιμήθηκε για τη μουσική του στο θέατρο με το βραβείο «Δημήτρης Μητρόπουλος» από το Κέντρο Μελέτης και Έρευνας του Ελληνικού Θεάτρου (Θεατρικό Μουσείο). 

Ο Θάνος Μικρούτσικος ήταν μέλος της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών, ενώ διετέλεσε ιδρυτής και καλλιτεχνικός διευθυντής του Διεθνούς Φεστιβάλ Πάτρας 1986-1990, Καλλιτεχνικός διευθυντής του Μουσικού Αναλογίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών 1990-1993, Αναπληρωτής Υπουργός Πολιτισμού 1993-1994, Υπουργός Πολιτισμού 1994-1996, Πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ελληνικού Φεστιβάλ 1998-1999 (Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου), Σύμβουλος διοίκησης για τα πολιτιστικά στην Οργανωτική Επιτροπή Ολυμπιακών Αγώνων «Αθήνα 2004» 2002-2004, Καλλιτεχνικός διευθυντής του Οργανισμού «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης - Πάτρα 2006» 2003-2005.

Πολιτική δράση
Έντονα πολιτικοποιημένο άτομο, ο Θάνος Μικρούτσικος δήλωνε μαρξιστής, ενώ για ένα διάστημα είχε ενταχθεί και στο Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας, από το οποίο τελικά αποχώρησε το 1982. Την περίοδο του λεγόμενου «βρώμικου 89’» βρέθηκε κοντά στον Ανδρέα Παπανδρέου, στηλιτεύοντας την επιλογή της ηγεσίας της Αριστεράς να συγκυβερνήσει με τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, τον οποίο ο Μικρούτσικος αποκάλεσε «αρχιερέα της διαπλοκής».

Στην τελευταία κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου (1993 - 1996) τοποθετήθηκε εξωκοινοβουλευτικός αναπληρωτής υπουργός Πολιτισμού και ένα χρόνο αργότερα, το 1994, με το θάνατο της Μελίνας Μερκούρη, ανέλαβε υπουργός Πολιτισμού, αξίωμα που διατήρησε μέχρι το 1996 και τον σχηματισμό της κυβέρνησης του Κώστα Σημίτη. Εμφανίστηκε στο προσκήνιο μετά από πολλά χρόνια στο Ελληνικό δημοψήφισμα του 2015, στο οποίο τάχθηκε υπέρ του «Όχι». Στις τελευταίες κοινοβουλευτικές εκλογές του 2019, ο Θάνος Μικρούτσικος ήταν (τιμητικά) στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας του ΚΚΕ.

Οι έρωτες της ζωής του
«Πολύ μεγάλη χαρά στη ζωή μου, και δεν γίνομαι μελό Αμερικάνος, μου δίνει η οικογένειά μου: η γυναίκα μου, η Μαρία Παπαγιάννη η οποία είναι μια πολύ σπουδαία σύντροφος και επίσης και πολύ σπουδαία συγγραφέας παιδικής λογοτεχνίας, τα τέσσερα παιδιά μου, οι μεγάλες κόρες μου η Σεσίλ και η Κωνσταντίνα, η Αλεξάνδρα και ο Στέργιος» είχε πει ο ίδιος σε παλαιότερη συνέντευξή του.  Ο Θάνος Μικρούτσικος, το 1996, παντρεύτηκε τη Μαρία Παπαγιάννη με την οποία απέκτησαν την Αλεξάνδρα και τον Στέργιο, ενώ είχε ήδη δύο κόρες από τον πρώτο του γάμο. Μάλιστα, η  Σεσίλ και η Κωνσταντίνα δεν θα μπορούσαν να μην κληρονομήσουν κάποιο από τα ταλέντα του με την πρώτη να αναλαμβάνει την επιμέλεια χορογραφιών και τη σκηνοθεσία σε παραστάσεις και τη δεύτερη να χορεύει συνεργαζόμενη πολλές φορές με την αδερφή της. 

Η συλλογή του από πίπες 
Την μεγάλη του αδυναμία στις πίπες, δεν την έκρυψε ποτέ, ενώ παλαιότερα σε συνέντευξή του είχε πει. «Δεν είμαι εξαρτημένος από τον καπνό, αλλά από τη διαδικασία. Έχω συνδέσει απόλυτα τη διαδικασία με το γράψιμο της μουσικής. Η ιστορία μου με την πίπα κρατάει 23 ολόκληρα χρόνια. Από τη στιγμή που θα χτυπήσει το ξυπνητήρι μέχρι την ώρα που θα πέσω στο κρεβάτι, η πίπα είναι μονίμως στο στόμα μου. Έχω 150 πίπες. Όχι ως συλλέκτης, αλλά γιατί η πίπα πρέπει σε κάθε μισή ώρα χρήσης να «κοιμηθεί» ύστερα, για δέκα μέρες. Αλλιώς χαλάει το ξύλο».