Η λογοτεχνία όπως και ο κινηματογράφος, βρίθει ιστοριών για λοιμούς, καταστροφές, επιδημίες (πραγματικές ή φανταστικές) και ό,τι άλλο μπορεί να απειλήσει το ανθρώπινο γένος φέρνοντας ένα δυσοίωνο και αβέβαιο μέλλον.

Η απειλή αφανισμού του ανθρώπινου είδους στην παγκόσμια λογοτεχνία τις περισσότερες φορές βέβαια κουβαλά μαζί της μηνύματα, «ηθικά διδάγματα», αλληγορίες και προειδοποιήσεις για το παρόν και το μέλλον.

Εν μέσω κορονοϊού και καραντίνας -season 2- επιλέγουμε 5+1 «διαμαντάκια» ξένης και ελληνικής, σύγχρονης και κλασικής λογοτεχνίας με θέμα τους πανδημίες που απείλησαν την ανθρώποτητα και είναι πιο επίκαιρα από ποτέ.

«Δεκαήμερο», Τζοβάνι Βοκάκιος
Το «Δεκαήμερο» αποτελείται από εκατό διηγήματα χωρισμένα σε δέκα μέρη, κι από ένα προοίμιο, όπου ο συγγραφέας περιγράφει με μεγάλη δύναμη την πανούκλα που εξολόθρευσε τη Φλωρεντία το 1348. Η ιστορία ξετυλίγεται στους λόφους του Φιέζολε, λίγο πιο έξω από τη Φλωρεντία. Δέκα νέοι, εφτά κορίτσια και τρία αγόρια, έχουν καταφύγει εκεί πάνω για να γλιτώσουν από την πανούκλα που μαστίζει την πόλη. Οι τολμηρές ιστορίες που διηγούνται -δέκα κάθε μέρα- δεν είναι μόνο ένα παιχνίδι που κερδίζει αναβολές από το θάνατο, όπως στο «Χίλιες και μία νύχτες». Είναι, κυρίως, ένας διαλεκτικός ύμνος στη ζωή, και όπως πρώτος επισήμανε ο Πετράρχης, μια εκπληκτική άσκηση ύφους, που έμελλε να γίνει σημείο αναφοράς για την ιταλική λογοτεχνία ως τον δέκατο όγδοο αιώνα.

«Η Πανούκλα», Αλμπέρ Καμύ
«Οι δυστυχίες, στην πραγματικότητα, είναι μια κοινή υπόθεση, αλλά δύσκολα τις πιστεύει κανείς όταν του πέσουν στο κεφάλι. Υπήρξαν στον κόσμο τόσες πανούκλες όσοι και οι πόλεμοι. Και παρόλα αυτά οι πανούκλες και οι πόλεμοι πάντα βρίσκουν τους ανθρώπους το ίδιο απροετοίμαστους». Μέσα στο αποκλεισμένο Οράν στην Αλγερία, η πανούκλα θερίζει ζωές, τα κρεματόρια δουλεύουν μέρα νύχτα, τα τραμ περνούν φορτωμένα νεκρούς. Κι όμως ο κόσμος κυκλοφορεί στους δρόμους, παραδομένος σε μιαν αδιάκοπη αναζήτηση, κι όμως ο γερο-ασθματικός μετράει το χρόνο με ξερά μπιζέλια μέσα σε δυο καραβάνες, κι ενώ μερικοί πασχίζουν να ξεπεράσουν τις ενοχές τους, κάποιοι άλλοι βρίσκουν μέσα στον τρόμο και την αγωνία τις μεγάλες φιλίες που θα τους σημαδέψουν. Η «Πανούκλα», το δεύτερο μετά τον «Ξένο» μεγάλο μυθιστόρημα του Καμύ, καταγράφει τη συμπεριφορά των ανθρώπων σ' έναν κόσμο που μοιάζει χωρίς σκοπό και μέλλον, σ' έναν κόσμο πνιγηρής επανάληψης και μονοτονίας.

«Το κοράκι», Στίβεν Κινγκ
Πρώτα ήρθαν οι μέρες της επιδημίας... Έπειτα ήρθαν τα όνειρα... Εφιάλτες που προειδοποιούσαν για την έλευση του σκοτεινού άντρα. Ο αποστάτης του θανάτου. Τα βήματά του ακούγονταν κάθε νύχτα στους δρόμους. Άρχοντας του πολέμου και πρίγκιπας του σκότους. Ήρθε η ώρα του. Η αυτοκρατορία του αναπτύσσεται στη Δύση και η στιγμή της «Αποκάλυψης» προβάλλει.

«Βαρδιάνος στα σπόρκα», Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης 
O Bαρδιάνος στα σπόρκα (1893) διηγείται την ιστορία της γρια-Σκεύως, που μεταμφιέζεται σε άντρα και γίνεται βαρδιάνος (φύλακας) στα σπόρκα (μολυσμένα, επιχόλερα καράβια), προκειμένου να σώσει το γιο της. Iστορικός πυρήνας του διηγήματος είναι η χολέρα που έπληξε την Eυρώπη το 1865 και τα αυστηρά μέτρα προφύλαξης που έλαβε τότε η ελληνική κυβέρνηση. Tο διήγημα ωστόσο δεν αναδίδει οσμή θανάτου. 

«Ο έρωτας στα χρόνια της χολέρας», Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές
Ο κεραυνός που χτυπάει τις καρδιές του νεαρού Φλορεντίνο Αρίσα και της συνομήλικής του Φερμίνα Δάσα διακόπτεται απότομα από τη σφοδρή αντίδραση του πατέρα της και ακυρώνεται με το πέρασμα του χρόνου, όσον την αφορά. Ο Φλορεντίνο θα παραμείνει συναισθηματικά ανάπηρος σχεδόν για όλη του τη ζωή, μη μπορώντας να την ξεχάσει. Η Φερμίνα, αντίθετα, υποκύπτει στα θέλγητρα ενός γοητευτικού και έμπειρου γιατρού, φτιάχνει οικογένεια και εκλογικεύει την απώλεια του πρώτου άντρα στη ζωή της. Με φόντο τις ακτές της Καραϊβικής και δαμόκλειο σπάθη την τρομερή αρρώστια της εποχής, τη χολέρα, οι δύο πρωταγωνιστές επιζούν σαν να είναι απρόσβλητοι από την επιδημία, λόγω της δύναμης με την οποία ερωτεύτηκαν. Θα συναντηθούν μόνον όταν ο σύζυγος της Φερμίνα πεθάνει και το πεδίο για τον Φλορεντίνο είναι και πάλι ελεύθερο. Όχι μόνο δεν την ξέχασε -μετά από 51 χρόνια, 9 μήνες και 4 ημέρες που έχουν περάσει- αλλά δεν την ξεπέρασε ποτέ, και το ψήγμα της ελπίδας μέσα του έμεινε ζωντανό και ενεργό.

«The Eyes of Darkness», Ντιν Κουντζ
Στο θρίλερ του 1981 ο Ντιν Κουντζ περιγράφει έναν θανατηφόρο ιό, που ονομάζεται «Wuhan-400». Σας θυμίζει κάτι; Μα φυσική την κινεζική πόλη που είναι γνωστή ως το επίκεντρο της πανδημίας του κορονοϊού. Ο ιός που περιγράφεται στο βιβλίο αναπτύσσεται σε εργαστήριο στα περίχωρα της πόλης Γουχάν και αποτελεί το τέλειο βιολογικό όπλο με θνητότητα 100%. Ωστόσο αυτό που πρέπει να αναφέρουμε είναι ότι στην αρχική έκδοση του 1981, το βιβλίο δεν ανέφερε καν τη Γουχάν. Ο ιός προερχόταν από την σοβιετική πόλη Gorki και ονομαζόταν Gorki-400. Η προέλευση και η ονομασία άλλαξαν σε επανέκδοση του βιβλίου το 1989.