Ήταν Πρωτοχρονιά του 1818 όταν κυκλοφόρησε, χωρίς όνομα συγγραφέα, το βιβλίο «Φρανκενστάιν ή ο Σύγχρονος Προμηθέας», σε μόλις 500 αντίτυπα. Ο λόγος για την ανωνυμία ήταν απλός. Οι γυναίκες συγγραφείς της εποχής δεν απολάμβαναν ιδιαίτερου κύρους και πολλές δεν υπέγραφαν τα βιβλία ή κρύβονταν πίσω από ανδρικά ψευδώνυμα.


Εικόνα από την έκδοση του 1831.

Όντως, το μυαλό που συνέλαβε και το χέρι που έγραψε τον «Φρανκενστάιν» ήταν γυναικείο. Η Μαίρη Γούλστονκραφτ Σέλεϊ ήταν μόλις 20 ετών όταν εκδόθηκε το βιβλίο, το οποίο είχε γεννηθεί δύο χρόνια πριν, σε έναν ανεπίσημο λογοτεχνικό διαγωνισμό μεταξύ φίλων στη βίλα του Λόρδου Βύρωνα στην Ελβετία.

Εϊναι η ιστορία που αφηγείται η ταινία «Mary Shelley» με πρωταγωνίστρια την Ελ Φάνινγκ, η οποία προβάλλεται από την περασμένη Πέμπτη στους κινηματογράφους. Εκτός από την Φάνινγκ θα αναγνωρίσετε σίγουρα τη Μέισι Γουίλιαμς του «Game of Thrones» (η οποία, ως φυσιογνωμία είναι πολύ πιο κοντά στην αληθινή Μαίρη Σέλεϊ από την πρωταγωνίστρια, που είναι πολύ όμορφη για το ρόλο). Στο ρόλο του πατέρα της Σέλεϊ εμφανίζεται ένας ακόμη ηθοποιός του «Game of Thrones», ο Στίβεν Ντιλέιν που στη σειρά υποδύθηκε τον Στάνις Μπαράθεον. Το καστ συμπληρώνουν οι Ντάγκλας Μπουθ ως Πέρσι Σέλεϊ και ο Τομ Στάριτζ ως Λόρδος Βύρων. Η σκηνοθεσία ανήκει στη Χάιφα Αλ-Μανσούρ από τη Σαουδική Αραβία, που εδώ πραγματοποιεί το αγγλόφωνο ντεμπούτο της. 

Η εικόνα ενός νεαρού φοιτητή ιατρικής, ο οποίος έδωσε ζωή σε ένα άψυχο σώμα που συνέθεσε από μέλη πτωμάτων, ήρθε στη νεαρή Μαίρη σαν όνειρο – ή μάλλον εφιάλτης. Και όχι τυχαία. Το 1815 είχε χάσει το πρόωρα γεννημένο παιδί της με τον ποιητή Πέρσι Σέλεϊ, ύστερα από 11 ημέρες. Έχασε δύο ακόμη παιδιά, από ελονοσία και δυσεντερία, και μόνο το τέταρτο, ο Πέρσι Φλόρενς Σέλεϊ, έζησε μέχρι τα 70 του. Ο πόνος της απώλειας και η λαχτάρα για επιστροφή στη ζωή των χαμένων παιδιών της είναι μπολιασμένα στο DNA του μυθιστορήματός της.

Οι κριτικοί δεν ενθουσιάστηκαν με το έργο, το οποίο απέδωσαν στον σύζυγό της ως μια κακή στιγμή του. Το όνομα της Σέλεϊ τυπώθηκε στο βιβλίο στην επανέκδοση του 1822, που ακολούθησε την επιτυχημένη μεταφορά του στη θεατρική σκηνή. Η επανέκδοση του 1831, με πολλές αλλαγές στο αρχικό κείμενο, είναι και αυτή που διαβάζεται περισσότερο σήμερα.


H Μέρι Σέλει ήταν μόλις 20 ετών όταν εκδόθηκε ο «Φρανκενστάιν» της.

Σχεδόν όλοι έχουν ακούσει σήμερα το όνομα Φρανκενστάιν, αλλά ελάχιστοι έχουν διαβάσει το βιβλίο που έκλεισε φέτος 200 χρόνια ζωής. Μάλιστα θεωρούν ότι αυτό είναι το όνομα του τέρατος, ενώ το τελευταίο μένει επίτηδες «αβάφτιστο» στο βιβλίο, καθώς ο δημιουργός του, Βίκτορ Φρανκενστάιν, το απέρριψε χωρίς καν να του δώσει όνομα. Αν μάλιστα διαβάσουν το βιβλίο θα εκπλαγούν με την ευφράδεια λόγου του τέρατος, το οποίο όχι μόνο δεν είναι βουβό, αλλά φιλοσοφεί σχετικά με την ύπαρξη του σαν λόγιος της εποχής!

Αυτές και πολλές άλλες λάθος αντιλήψεις οφείλονται στο μέσο που έκανε γνωστό τον Φρανκενστάιν στις μάζες: τον κινηματογράφο. Ήδη το 1910, ο Τόμας Έντισον (ο γνωστός Αμερικανός εφευρέτης) έκανε την πρώτη κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου, διάρκειας 12 λεπτών, την οποία μπορείτε να δείτε ολόκληρη στη συνέχεια:

Ο κινηματογραφικός Φρανκενστάιν που είχε την μεγαλύτερη επίδραση στην ποπ κουλτούρα ήταν αυτός του Μπόρις Κάρλοφ στην ταινία του 1931. Ογδόντα επτά χρόνια μετά, οι αποκριάτικες μάσκες Φρανκενστάιν έχουν διατηρήσει αυτό ακριβώς το πρότυπο:

Ούτε ο πρώτος έγχρωμος Φρανκενστάιν του Κρίστοφερ Λι, πριν ο τελευταίος βρει το ρόλο της ζωής του στον Δράκουλα, δεν κατάφερε να βγάλει την εικόνα του Κάρλοφ από το μυαλό του κόσμου, παρά το τρομαχτικό μακιγιάζ του:

Οι εμφανίσεις του τέρατος στον κινηματογράφο ξεπερνούν τις 100, ενώ οι τηλεοπτικές είναι ακόμη πολλές δεκάδες. Το παρακάτω βίντεο καταφέρνει να χωρέσει 63 μέσα σε 18 λεπτά:

Όσα χρόνια και αν περάσουν, μια ιστορία για τα όρια που πρέπει ή δεν πρέπει να ξεπερνά η επιστήμη, μια ιστορία για τις συνέπειες που έχουν οι πράξεις μας, που θα τις βρίσκουμε μπροστά μας όσο κι αν προσπαθούμε να ξεφύγουμε – όπως ο νεαρός Βίκτορ Φρανκενστάιν του βιβλίου – θα είναι πάντα επίκαιρη. Και το τέρας θα παραμένει ζωντανό.