Ο Ντεμιάν Μπουκάι γεννήθηκε στο Μπουένος Άιρες. Ψυχίατρος και ψυχοθεραπευτής, μετά την απόκτηση ειδικότητας σε τμήμα Επειγόντων Περιστατικών, ασχολήθηκε με την αντιμετώπιση των ψυχικών ασθενειών στο πλαίσιο του ζευγαριού και της οικογένειας. Είναι επιβλέπων ψυχίατρος της Ένωσης Γκεστάλτ του Μπουένος Άιρες και συνεργάζεται με εξειδικευμένα περιοδικά. 

Η αφηγηματική τεχνική του Ντεμιάν οφείλει αρκετά στα διδάγματα του πατέρα του. Και ο ίδιος πιστεύει στην θεραπευτική δύναμη των ιστοριών, τις οποίες αντλεί από την κλινική εμπειρία, από τον κινηματογράφο, τη λογοτεχνία, ακόμα και από την προσωπική ζωή του. Το αποτέλεσμα είναι ένα κολάζ αφηγήσεων ευανάγνωστο και γοητευτικό στο οποίο ο καθένας μας θα βρει στοιχεία από την δική του εμπειρία.

Πρόσφατα, κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Opera το νέο του βιβλίο «Γονείς και Παιδιά» σε συνεργασία με τον Χόρχε Μπουκάι. Πατέρας και γιος συζητούν για την πρώτη, την κρισιμότερη και πιο καθοριστική σχέση της ανθρώπινης ύπαρξης: αυτήν που συνδέει τους γονείς με τα παιδιά τους. Προσπαθώντας να εκφράσουν τη δική τους άποψη στα αιώνια ερωτήματα που απασχολούν τον άνθρωπο από τη γέννηση μέχρι το θάνατο, δε διστάζουν να διαφωνήσουν και δεν προσπαθούν να καλύψουν τις διαφορετικές τους απόψεις.

Παράλληλα, στην Ελλάδα κυκλοφορεί και το πρώτο βιβλίο του Ντεμιάν Μπουκάι με τίτλο «Από άλλη γωνία». Συχνά, η επίλυση του προβλήματος εξαρτάται από τη γωνία στην οποία έχουμε επιλέξει να σταθούμε. Αλλάζοντας θέση είναι πιθανό —έως βέβαιο— ότι θα βρεθούμε να κοιτάζουμε έκπληκτοι μια διέξοδο η οποία, το μόνο που περίμενε από εμάς, ήταν να την αντιληφθούμε. Αρκούσε να αλλάξουμε θέση και να δούμε τα ίδια πράγματα από άλλη γωνία. Αυτή είναι η πρόσκληση που απευθύνει στον αναγνώστη του ο Ντεμιάν Μπουκάι: να δει εκ νέου την πραγματικότητα και να αποδεχτεί ότι, παρά το τρωτό της φύσης του, ο άνθρωπος μπορεί να αντέξει τα χτυπήματα και να αντιμετωπίσει και τις πιο αντίξοες προκλήσεις.

Στο βιβλίο σας «Από άλλη γωνία» κάνετε λόγο για τη σημασία της κατανόησης και της αποδοχής. Δύο αιτήματα, που έχουμε όλοι μας, αλλά πάντα σε σχέση με τους άλλους. Το αντίστροφο, δυστυχώς, δεν το προσπαθούμε πάρα πολύ.

Είναι δύσκολο ν’ αποδεκτώ και να καταλάβω τους άλλους επειδή συνεπάγεται πως αποδέχομαι, ότι αυτός/ή πιθανώς δεν θα πράξει ή θα αισθανθεί, όπως θα μου άρεσε. Επίσης, έχουμε μια τάση να υποθέτουμε ότι οι άλλοι άνθρωποι είναι πιο δυνατοί από αυτό που πραγματικά είναι. Δεν μας αρέσει να δούμε τα όριά τους, τα βάσανά τους, την άγνοιά τους. Γι’ αυτό το λόγο, όταν δεν κάνουν αυτό που περιμένουμε, λέμε: «Αυτός είναι κακός, δεν νοιάζεται για μένα». Τις περισσότερες φορές δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο. Η αλήθεια είναι ότι έκαναν ότι μπορούσαν, πολλές φορές προσπαθώντας να προστατέψουν τους εαυτούς τους. Χρειάζεται να δείξουμε συμπόνοια. Δηλαδή να υποθέτουμε πάντα τα καλύτερα κίνητρα για την κάθε πράξη του άλλου.

Γιατί επιλέξατε τον μπαμπά σας να γράψει τον πρόλογο του βιβλίου σας; 

Γιατί όχι; Ποιος συγγραφέας της νέας ψυχοθεραπείας δεν θα ήθελε έναν αναγνωρισμένο στον τομέα συγγραφέα να προλογίσει το βιβλίο του; Θα έπρεπε ν’ αρνηθώ μόνο και μόνο γιατί είναι ο πατέρας μου; Δε νομίζω. Ακριβώς το αντίθετο! Με ξέρει και ξέρει και την δουλειά μου. Τον εμπιστεύομαι. Δεν πιστεύω ότι υπήρχε κανένας καλύτερος να με παρουσιάσει στους ανθρώπους που θα μπορούσαν να διαβάσουν το βιβλίο.

Στο βιβλίο σας χρησιμοποιείτε διάφορους χαρακτήρες ταινιών και βιβλίων για να απεικονίσετε τις ιδέες σας. Γιατί διαλέγετε αυτόν τον τρόπο;

Βρήκα ότι αυτές τις ταινίες, όπως κάθε άλλο μυθιστόρημα, είναι θαυμάσια συναισθηματικά εργαλεία. Μπορούμε να ταυτιστούμε με τον έναν χαρακτήρα ή με τον άλλον και την ίδια στιγμή, μπορούμε να δούμε πράγματα από απόσταση. Συνεπώς, μας βοηθάει να καταλάβουμε τις καταστάσεις μας με νέους τρόπους. Εκτός από αυτό, είναι αστείοι και ενδιαφέροντες. Κάποιες φορές μας δίνουν έναν καλό τρόπο να θυμόμαστε μια ιδέα ή να διευκρινίζουμε μια σκέψη.

Από την εμπειρία σας ως θεραπευτής πώς θεωρείτε ότι οι βασικές αρχές της Gestalt μπορούν να βοηθήσουν τον σύγχρονο άνθρωπο να αντιμετωπίσει τις ψυχικές του κρίσεις; Μπορούν να του δώσουν κάποια καινούργια προοπτική;

Νομίζω ότι η Gestalt ήταν μια καλή αρχή. Αποδοχή, έκφραση συναισθήματος, εστίαση στο εδώ και το τώρα ήταν όλα πολύ σημαντικά 50 χρόνια πριν όταν η ψυχοθεραπεία Gestalt ήταν ανεπτυγμένη. Αλλά νομίζω αυτό είναι, ως επί το πλείστον, κεκτημένο έδαφος. Νομίζω ότι οι απαιτήσεις της μοντέρνας εποχής απαιτούν καινούργιες επεκτάσεις: νέα μοντέλα σχέσεων, νέα κατανόηση ταυτότητας, λαμβάνοντας υπόψιν τις καινούργιες μορφές επικοινωνίας.

Φαντάζομαι ότι αρκετοί αναγνώστες σας προσπαθούν να επικοινωνήσουν μαζί σας για να σας ζητήσουν συμβουλές. Τί σας ζητούν συνήθως;

Έχω μια σελίδα στο διαδίκτυο, όπου μέσω αυτής, πολλοί άνθρωποι επικοινωνούν μαζί μου. Κάποιες φορές φαίνεται ότι θέλουν ν’ αρχίσουν θεραπεία ή μερικές φορές ρωτάνε για συμβουλές πάνω σ’ ένα ξεχωριστό πρόβλημα. Συνήθως τα οικογενειακά ζητήματα είναι τα πιο κοινά, πιθανώς λόγω του θέματος του τελευταίου βιβλίου.

Πρόσφατα, κυκλοφόρησε το νέο σας βιβλίο με τίτλο «Γονείς και παιδιά» σε συνεργασία με τον πατέρας σας. Είναι δύσκολο να είσαι γιος ενός από τους πιο διάσημους συγγραφείς και ψυχαναλυτές του κόσμου; 

Ήταν δύσκολο, όταν ήμουν έφηβος. Γι’ αυτούς ακριβώς τους λόγους που οποιοσδήποτε μπορεί να φανταστεί: την επισκίαση, τη δυσκολία να κάνεις τα δικά σου κατορθώματα να μετρήσουν, κτλ. Αλλά με τον χρόνο και την δουλειά κατάφερα να συμφιλιωθώ με αυτό το γεγονός και τώρα πιστεύω ότι είναι περισσότερο ένα πλεονέκτημα παρά ένα εμπόδιο. Ο πατέρας μου ήταν αυτός που άνοιξε πολλές πόρτες για μένα, το να της κρατήσω ανοιχτές, φυσικά, είναι δική μου δουλειά και ευθύνη για καλό ή για κακό. Αλλά σίγουρα βοήθησε.

Υπάρχει τρόπος να επουλωθούν οι τριβές του παρελθόντος μεταξύ πατέρα και γιου; 

Βέβαια! Με ανοιχτή και ειλικρινή κουβέντα. Κουβέντα για το πώς νιώσαμε κι όχι για το τι οι άλλοι έκαναν. Προσπαθήστε, όπως είπα παραπάνω, να ασκήσετε συμπόνια. Πάντα να είστε έτοιμοι να κάνετε το πρώτο βήμα μόνοι σας, ανεξάρτητα από το πόσο λάθος νομίζετε ότι ήταν ο άλλος. Το έχω δει πολλές φορές: ένας γονιός και ένας γιος ή μία κόρη θέλουν να έρθουν πιο κοντά, αλλά και οι δύο περιμένουν το άλλο ν' αντιδράσει επειδή «ήταν αυτός (ή αυτή) που έκανε το λάθος» ... και μένουν έτσι για χρόνια, ενώ απομακρύνονται ο ένας από τον άλλο σιγά-σιγά.

Διαβάζοντας κάποιος τα βιβλία σας, θα παρατηρήσει πως η γραφή σας έχει πολλά κοινά με αυτή του πατέρα σας. 

Τα βιβλία μου, όπως και του πατέρα μου, είναι περισσότερο βιβλία σκέψης παρά αυτοβοήθησης. Προσπαθούν να σας οδηγήσουν να σκέφτεστε παρά να σας δίνουν συνταγές. Και οι δύο μας χρησιμοποιούμε τη μυθοπλασία για να κάνουμε μία παρατήρηση ή να προωθήσουμε μια διαφορετική άποψη, εκείνος χρησιμοποιεί σύντομες ιστορίες κι εγώ χρησιμοποιώ ταινίες, αλλά με αρκετά όμοιο τρόπο. Μέχρι πρόσφατα θα έλεγα ότι ήταν περισσότερο αστείος και διδακτικός από εμένα, αλλά πιστεύω ότι το γράψιμο μου εξελίχθηκε σ’ αυτή την πτυχή και δεν αισθάνομαι ότι είμαι πολύ πίσω τώρα. Έχουμε διαφορετικά στυλ, φυσικά και μου αρέσει να πιστεύω ότι έχω μια πιο μοντέρνα πλευρά, λαμβάνοντας υπόψη, για παράδειγμα νέες μορφές σχέσεων και όλες οι αλλαγές που η τεχνολογία φέρνει με την ανάπτυξή της.

Ποιες μπορεί να είναι οι ανολοκλήρωτες υποθέσεις που μπορεί να κουβαλά κάποιος ως ενήλικας; 

Είναι αμέτρητες! Οι επιθυμίες δεν είναι κάτι που το έχουμε στην παιδική μας ηλικία και, με λίγη τύχη, ικανοποιούμε έτσι ώστε να μπορούμε να ζήσουμε ήρεμες ενήλικες ζωές… Οι επιθυμίες αναδύονται συνεχώς και αμείλικτα, μπορούμε να ικανοποιήσουμε κάποιες απ’ αυτές και πολλές δεν μπορούμε. Η συναισθηματική υγεία δεν απορρέει από την ικανοποίηση όλων των επιθυμιών σας, αλλά από το να τους γνωρίζετε και να αποφασίζετε τι θέλετε να κάνετε γι 'αυτό.

Πιστεύετε ότι o άνθρωπος επηρεάζεται περισσότερο από το παρόν ή το παρελθόν;

Από το παρόν τους. Το παρελθόν τους μετράει μόνο μέχρι όσο επηρεάζει το παρόν. Παρόλα αυτά το παρελθόν περιέχει σημαντικά κλειδιά για να καταλάβεις το παρόν και να ξεκλειδώσεις νέους τρόπους συμπεριφοράς στη ζωή.

Πώς μπορεί κανείς να έρθει σ’ επαφή με τον αυθεντικό του εαυτό;

Δεν είμαι σίγουρος ότι υπάρχει κάτι σαν αυθεντικός εαυτός. Οι περισσότερες συλλήψεις εαυτού υποθέτουν κάποιο είδος οντότητας. Τείνω περισσότερο να πιστέψω ότι οι πράξεις μας είναι αυτό που μας κάνει αυτούς που είμαστε και όχι το αντίστροφο. Έτσι λοιπόν πρέπει να μιλήσουμε για την αυθεντική πράξη, αλλά ακόμα και τότε αν θέλουμε να έχουμε συναισθηματική υγεία, προτιμώ να το ονομάζω «ακριβής δράση»: όχι με την έννοια ότι αποδίδει καλά αποτελέσματα, αλλά με το ότι μπορώ να είμαι πεπεισμένος ότι «αυτό είναι που επιλέγω να κάνω».

Εδώ και κάποια χρόνια, αυτό που κυρίως συνδέει την πατρίδα σας, την Αργεντινή, με την Ελλάδα είναι η κρίση. Ο σύγχρονος τρόπος ζωής, η εποχή της αφθονίας, έφερε στο προσκήνιο και την ψυχανάλυση;

Η κρίση της εποχής της αφθονίας ίσως. Η ψυχανάλυση δεν είναι ένα μοντέλο το οποίο ταιριάζει πολύ καλά με τη μοντέρνα κοινωνία που προσανατολίζεται στην κατανάλωση.. Άλλες θεραπείες, όπως η γνωστική ή η συμπεριφοριστική ταιριάζει καλύτερα σ’ αυτό το σημείο. Η ψυχανάλυση από την άλλη πλευρά, χρειάζεται χρόνο, χρειάζεται μια διάθεση των ατόμων να το τολμήσουν και είναι κάτι που δεν έχει εγγυημένα αποτελέσματα. Δεν είναι ο στόχος της να ωθεί τους ανθρώπους να είναι λειτουργικοί στην κοινωνία. Αντίθετα, προσπαθεί να αποκαλύψει τις επιθυμίες και τις προσωπικές ανάγκες του κάθε ατόμου και να τους βοηθήσει να κάνουν το καλύτερο που μπορούν για να προχωρήσουν προς αυτόν τον ορίζοντα.

Ποιες είναι οι εντυπώσεις σας από την επίσκεψή σας στην Ελλάδα;

Βρήκα πολλές ομοιότητες με τη δική μου χώρα. Μια γενική ακαταστασία, θα μπορούσα να πω, η οποία μου άρεσε πολύ. Επιπλέον, η οικειότητα και η καλοσύνη των ανθρώπων. Επίσης, βρήκα ότι, τουλάχιστον στους ανθρώπους με τους οποίους γνωρίστηκα λίγο καλύτερα, αυτό το αρχαίο Ελληνικό πνεύμα της αγάπης για τη γνώση και τη σοφία εξακολουθούν να ζουν. Μου αρέσει η σχέση σας με τη θάλασσα και τα νησιά, που μπορείς να δεις ότι είναι μέρος της φύση σας. Μια επιπλέον σημείωση: το φαγητό είναι θαυμάσιο!

Ποιοι άνθρωποι σας εμπνέουν;

Άνθρωποι που δημιουργούν πράγματα γεμάτα με ομορφιά και σοφία. Κυρίως συγγραφείς ή κινηματογραφιστές, αλλά, επίσης, μουσικοί ή ζωγράφοι. Ο Paul Auster, ο Javier Marias, οι αδελφές Wachowki είναι μερικά ονόματα που μου έρχονται αυτή τη στιγμή στο μυαλό.

Έχετε σκεφτεί το επόμενό σας βιβλίο; 

Το επόμενο μου βιβλίο είναι ένα εγχειρίδιο ενός ζευγαριού και θα κυκλοφορήσει στη Λατινική Αμερική. Ελπίζω να φτάσει και στην Ελλάδα!

*Όλα τα βιβλία του Ντεμιάν και Χόρχε Μπουκάι κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Opera