Ο Δημήτρης Μελικέρτης γεννήθηκε το 1988 στην Αθήνα. Σπούδασε φιλολογία στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και κατόπιν δημιουργική γραφή σε μεταπτυχιακό επίπεδο στο University of Warwick, στο πλαίσιο του οποίου και δίδαξε το αντικείμενο. Ζει στο Λονδίνο, όπου και ολοκλήρωσε το διδακτορικό του στη Δημιουργική Γραφή και Έρευνα Βάσει Πρακτικής στο Royal Holloway, University of London.

Έχει μεταφράσει στην ελληνική τα τρία παιδικά βιβλία της σειράς «Το φανταστικό ημερολόγιο της Μπεατρίς», που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Διηγήματα και ποιήματά του έχουν δημοσιευτεί σε ανθολογίες στην Αγγλία, διαδικτυακά και στην προσωπική του ιστοσελίδα, ενώ το 2013 ήταν υποψήφιος για το λογοτεχνικό βραβείο Cowley στην Αυστραλία. Ο «Γιγαντοκυνηγός» είναι το πρώτο του βιβλίο και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.

Για ποιον λόγο γράφεις;

Η γραφή, κατά την άποψή μου, είναι ένας τρόπος ζωής τον οποίο δεν επιλέγεις, σε επιλέγει. Κι ας είναι η προσπάθεια και ο κόπος σου συνειδητή επιλογή. Φυσικά, εκλογικεύοντας τι αποζητά και αποκομίζει κανείς από τη συγγραφή, προκύπτουν πολλοί λόγοι: γιατί δεν μπορώ να κάνω αλλιώς, για να εκφραστώ (και εκφράζομαι και κατανοώ βαθύτερα τον εαυτό μου και άλλους μέσω του γραπτού λόγου), για να ερευνήσω και να μάθω, γιατί μου αρέσει να σμιλεύω τη γλώσσα και να γεννώ ιστορίες, για να επεξεργαστώ το παρελθόν και να ψηλαφίσω το μέλλον, για να αισθανθώ/διασωθώ/λυτρωθώ, για να απαθανατίσω ανθρώπους και καταστάσεις, για να μην αισθάνομαι μόνος σε μια ανούσια και άσχημη πραγματικότητα, για τη μαγεία και την ομορφιά της δημιουργίας, γιατί έχω μέσα μου οργή και αγάπη για τον κόσμο, γιατί, γιατί, γιατί. Ουσιαστικά όμως αυτές είναι δικές μου ερμηνείες οι οποίες έρχονται εκ των υστέρων. Δε γνωρίζω γιατί μου συμβαίνει, μόνο ότι βρίσκομαι σ’ αυτή την κατάσταση.

Τί σημαίνει για σένα η λέξη έμπνευση; Από πού εμπνέεσαι;

Ίσως κάποτε η επιστήμη να εξηγήσει υπό ποιες συνθήκες και γιατί ορισμένες στιγμές ο νους του ανθρώπου περιέρχεται σε μια μυστηριακή μέθεξη όπου είναι ικανός να γεννά και να χτίζει θαύματα με τις λέξεις, να παντρεύει στοιχεία και ιστορίες με τρόπο ασυνήθιστο και συναρπαστικό, και να δημιουργεί συνάψεις που οδηγούν σε φανταστικές εικόνες, σε λόγια που αγγίζουν με καταλυτική ορμή. Η έμπνευση είναι η κορωνίδα της δημιουργίας, ο οργασμός της δημιουργικής έκφρασης, όμως αν αφεθείς στο ρόλο αυτού που απλώς την περιμένει, σπάνια θα σε επισκέπτεται. Συμβαίνει μια τυχαία εικόνα στο δρόμο, μια λέξη που θα βρεθεί μπροστά σου, κάτι που διάβασες, κάτι που είδες, κάτι που σου είπαν, να σε σπρώξει σε μια ιστορία. Πιστεύω όμως στο κυνήγι της έμπνευσης, στην επίπονη, μοναχική, μακροχρόνια αφιέρωση μέσω της οποίας προκύπτουν και ξεδιαλέγονται –σαν κόκκοι χρυσού μέσα στο κόσκινο– αυτές οι σπάνιες στιγμές.

Με τί διαβάσματα μεγάλωσες;

Είχα την τύχη να μεγαλώσω σε ένα σπίτι που μου παρείχε βιβλία σε απίθανες ποσότητες. Και αργότερα συνέχισα να ανακαλύπτω Έλληνες και ξένους συγγραφείς σε διάφορα είδη, κλασικούς, γνωστούς και άγνωστους. Μου είναι δύσκολο να διαλέξω μερικά μόνο παραδείγματα. Για όποιον ενδιαφέρεται, στο προφίλ μου στο goodreads βρίσκεται ένας κατάλογος με όλα όσα θυμάμαι ότι έχω διαβάσει.

Πες μου μερικούς συγγραφείς που θαυμάζεις.

Ερμηνεύω την ερώτηση ως «συγγραφείς των οποίων το έργο θαυμάζω», μια και δε θέλω να γνωρίζω πολλά για τη ζωή όσων διαβάζω, συνήθως καταλήγω σε αποκαθηλώσεις. (Όπως για παράδειγμα με την περίπτωση του Knut Hamsun, του οποίου τη γλώσσα έβρισκα γοητευτικότατη μέχρι που έμαθα ότι ο ίδιος άνθρωπος που στα βιβλία του δείχνει τέτοια εξαιρετική οξυδέρκεια για την ανθρώπινη φύση έγραψε επίσης εγκώμιο για τον Hitler – γίνεται να το ξεχάσεις και να εστιάσεις μόνο στο λογοτεχνικό έργο;)

Χωρίς διαβάθμιση ως προς την αξία και από όλα τα είδη, μερικά από τα ονόματα που κατέχουν ξεχωριστή θέση στη βιβλιοθήκη μου: Iain Banks, Audrey Niffenegger, Stephen King, Douglas Adams, Robin Hobb, Nick Hornby, Virginia Woolf, Μίλτος Σαχτούρης, e e cummings, Carson McCullers, Ivo Andrić, Νίκος Γκάτσος, Paul Auster, Mark Twain, Henry Miller, José Saramago, Isabel Allende, Richard Yates, Téa Obreht, Οβίδιος, Kiran Desai, Γιώργος Φιλιππίδης (μοναδική ποιητική συλλογή), Tracy Chevalier, John Irving, Roald Dahl.

Υπάρχει κάποιο βιβλίο που θα μπορούσες να πεις ότι σου άλλαξε τη ζωή;

Τα βιβλία του πατέρα μου. Προς διευκρίνιση, χρησιμοποιώ το ψευδώνυμο Μελικέρτης για τις πρώτες εντυπώσεις, στο εξώφυλλο. Είμαι γιος του συγγραφέα και ποιητή Γιάννη Καλπούζου.

Το να έχεις έναν συγγραφέα μέσα στο σπίτι σου (πόσο μάλλον όταν μεγαλώνεις δίπλα του και ο χαρακτήρας σου διαμορφώνεται κοντά του) σημαίνει ότι βιώνεις τα βιβλία του με πολύ διαφορετικό τρόπο απ’ ότι ένας αναγνώστης. Βιώνεις τον δημιουργό κατά τη διάρκεια που εργάζεται, βλέπεις το έργο σε διαφορετικές μορφές, μοιράζεσαι σε ένα βαθμό τον κόπο, την έξαρση, την απογοήτευση, την επιτυχία του, εισπράττεις τις χαρές και τις ανησυχίες του, εμπειρίες που δεν μπορείς να αποσυνδέσεις από το καθαρά λογοτεχνικό προϊόν. Ζεις τα βιβλία του σε ένα άλλο επίπεδο. Στη δική μου περίπτωση, εκτός από την τύχη να μαθητεύω στη γραφή δίπλα στον πατέρα μου, έχω το προνόμιο να έχω βιώσει από δεύτερο χέρι μια εμπειρία χρόνων πάνω στο αντικείμενο και στα εκδοτικά πράγματα, η οποία θεωρώ ότι προσθέτει στο οπλοστάσιό μου.

Γράφεις με το συναίσθημα ή τη λογική;

Επιστρατεύω το συναίσθημα, την λογική, την μνήμη, την φαντασία, το ένστικτο, την κριτική ανάλυση, την αποφυγή της μίμησης, την ψυχρή επιμέλεια όπου χρειάζεται, ανάλογα με το απόσπασμα, τη σκηνή και την πρόταση.

Υπάρχουν ήρωες από το βιβλίο σου που αγαπάς ιδιαίτερα;

Στον «Γιγαντοκυνηγό» αγαπώ ιδιαίτερα την πριγκίπισσα Μελοντί, παρότι εκ πρώτης όψεως μοιάζει να είναι δευτερεύων χαρακτήρας και να μη συμμετέχει άμεσα στη δράση. Ο λόγος που την ξεχωρίζω είναι επειδή πρόκειται για πιο ήπιο και λεπτό χαρακτήρα, δρα χωρίς να φαίνεται, και πάνω της και στις επιλογές της στηρίζεται όλη η αλλαγή και η ανατροπή που λαμβάνει χώρα στο παραμύθι.

Ποιοι είναι οι πραγματικοί ήρωες για σένα;

Οι πυροσβέστες! Όχι, αστειεύομαι. Η έννοια «ήρωας» έχει αλλοιωθεί σε τρομακτικό βαθμό. Πλέον ηρωικό θεωρώ το να καταφέρνει κανείς να αγαπά, να συμπονά, να διαλέγει το φως. Να χτίζει γέφυρες επικοινωνίας και ψάχνει βαθύτερα τα πράγματα. Να καλλιεργεί τον εαυτό του και το περιβάλλον του. Να επιλέγει την καλοσύνη, τη ζεστασιά, το αισθητικά όμορφο. Αν ο κόσμος είναι ένας κήπος όπου μαίνονται φωτιές, δε βλέπω ως ήρωες αυτούς που τις σβήνουν προσωρινά, αλλά αυτούς που φυτεύουν τον σπόρο του καινούριου.

Για ποιους λόγους θα πρότεινες στον αναγνώστη να διαβάσει την ιστορία σου;

Δε θα το πρότεινα. Όταν ήμουν τελευταία φορά στην Αθήνα τον Ιούνιο (ζω στο Λονδίνο), βρέθηκα στον Ιανό. Όσο μιλούσα με την υπεύθυνη του τμήματος παιδικού βιβλίου, μια πελάτισσα μας διέκοψε ζητώντας προτάσεις βιβλίων για την οχτάχρονη κόρη της. Η βιβλιοπώλης του Ιανού της πρότεινε διάφορα βιβλία και με την ευκαιρία του ότι βρισκόμουν εκεί (ξεφυλλίζοντας σιωπηλά παλιά αναγνώσματα) της πρότεινε και τον Γιγαντοκυνηγό. Η πελάτισσα έριξε μια ματιά στο εξώφυλλο και αποφάνθηκε: «Α, δεν κάνουν αυτά για την κόρη μου. Είναι τόσο προχωρημένη που πρέπει να διαβάζει Δημουλά». Αν δε θέλουν κάποιοι να διαβάζει το παιδί τους παραμύθια, είναι δική τους επιλογή, κι έχει καλώς. Κι αν επιλέξουν το δικό μου, πάλι καλώς. Δεν είναι δουλειά μου να προτείνω σε κανέναν να διαβάσει το βιβλίο μου.

Ποιο ήταν το δικό σου αγαπημένο βιβλίο όσο ήσουν παιδί;

Ο «Ευτυχισμένος Πρίγκιπας» του Oscar Wilde. Έχω να το πιάσω στα χέρια μου τουλάχιστον δύο χρόνια, όμως κάθε φορά που διαβάζω αυτό το παραμύθι καταφέρνει να με κάνει να κλάψω, πράγμα ιδιαίτερα σπάνιο. Η γλώσσα του, στα αγγλικά, είναι μοναδική.

Υπάρχουν ευκαιρίες σήμερα για πρωτοεμφανιζόμενους συγγραφείς παιδικών βιβλίων;

Ναι. Ενδεχομένως είναι δυσκολότερο από άλλες εποχές, όμως το πείσμα, η επιμονή και το ταλέντο πιστεύω ότι συντελούν τα μέγιστα και όποιος τα διαθέτει θα βρει τον δρόμο του υπό οποιεσδήποτε συγκυρίες.

Γιατί είναι απαραίτητο ένα παιδί να γαλουχείται με παραμύθια; Πόσο συμβάλλει η εξιστόρησή τους στην διαμόρφωση της προσωπικότητάς του;

Καταλυτικά. Όμως πιστεύω πως δε φτάνει μόνο η ανάγνωση, αλλά χρειάζεται και συζήτηση πάνω στα βιβλία, στα νοήματα και στις ιδέες που κοινωνούν, στη γλώσσα τους και πώς τη χρησιμοποιούν. Υπάρχει η άποψη ότι τα παραμύθια προετοιμάζουν τα παιδιά για τον κόσμο στον οποίο θα ζήσουν. Πέραν αυτού, αν όχι με παραμύθια, πώς αλλιώς θα εκπαιδεύσεις τη φαντασία ενός παιδιού; Πώς αλλιώς θα μιλήσεις για σημαντικά θέματα με αθωότητα, χωρίς να το τραυματίσεις; Το στοιχείο της αλληγορίας στο παραμύθι κάνει ακριβώς αυτό. Η ενασχόληση με το διάβασμα όμως σε καλλιεργεί και σαν άνθρωπο, υποσυνείδητα πολλές φορές. Πλουτίζει τη σκέψη σου με εικόνες, αναβαθμίζει και ομορφαίνει το λεξιλόγιό σου, σε ενημερώνει και σε πληροφορεί, σε παρακινεί να στοχαστείς, να αμφισβητήσεις και να διαμορφώσεις απόψεις, σε κάνει πιο υπομονετικό, πιο ήπιο, πιο ανεκτικό. Αν στόχος σου είναι να πλάσεις ανθρώπους με πλούσιο πνεύμα, πρέπει αυτή την ανάγκη να την ταΐσεις από νωρίς.

Ποια είναι τα επόμενα συγγραφικά σου σχέδια;

Αυτό το διάστημα εργάζομαι σε ένα μυθιστόρημα για ενηλίκους, όμως θα συνεχίσω να γράφω παιδικά βιβλία. Θέλω επίσης να ασχοληθώ με το λογοτεχνικό είδος της επιστημονικής φαντασίας, ενώ κατά καιρούς επιστρέφω στην ποίηση την οποία δε με ενδιαφέρει να εκδώσω. Βλέπω πολλούς δρόμους και δε θέλω να ταξιδέψω μόνο σε έναν.

Μια ευχή, μια συμβουλή και μια ανεκπλήρωτη επιθυμία σου;

Οι περισσότερες ευχές μου είναι μύχιες, να όμως μία που μπορώ να μοιραστώ: Να γίνουν σύντομα πραγματικότητα τα μαζικά ταξίδια στο διάστημα. Λέγεται ότι οι αστροναύτες, όταν βλέπουν τη γη από ψηλά, αναπτύσσουν μια ιδιαίτερη ψυχολογική κατάσταση, το overview effect. Οι περισσότεροι μαρτυρούν ότι βιώνουν μια υπαρξιακή και φιλοσοφική κρίση βλέποντας τον πλανήτη μας από μακριά, συνειδητοποιούν ότι όσα μας χωρίζουν είναι μηδαμινά και τιποτένια, και τους δημιουργείται η ανάγκη να προστατεύσουν και να βοηθήσουν τον κόσμο.

Όσο για συμβουλές, θα σας απογοητεύσω, δεν έχω καμία. Σε ένα ποίημά του ο Γιάννης Καλπούζος έγραψε ότι οι συμβουλές είναι «Βεβαιότητες, βιαιότητες». Το ασπάζομαι κι εγώ.

Μια ανεκπλήρωτη προς το παρόν επιθυμία μου είναι να μεταφράσω στην αγγλική έργα Ελλήνων συγγραφέων, τομέας στον οποίο υστερούμε τραγικά, υπό την έννοια ότι δεν έχουμε καταφέρει να εξάγουμε λογοτεχνία, ενώ μικρότερες από εμάς χώρες πετυχαίνουν να αξιοποιούν τα λαμπρά ονόματά τους στην παγκόσμια λογοτεχνική αρένα.