Η ηθοποιός Τζούλη Σούμα μιλά στο Reader.gr για το έργο του Άρτουρ Σνίτσλερ «Ανατόλ ή η μάχη των φύλων» στο οποίο υποδύεται και τις επτά γυναίκες που αποτελούν τα «ερωτικά αντικείμενα» του ανικανοποίητου Ανατόλ, ενός άλλου Δον Ζουάν ή Καζανόβα...

Η ιστορία του έργου είναι μια διαδρομή του πρωταγωνιστή, μια υπέροχη, συναρπαστική, ενδιαφέρουσα διαδρομή. Ο πρωταγωνιστής είναι ο Ανατόλ και η ιστορία που βλέπει το κοινό είναι οι συναντήσεις του με κάποιες από τις γυναίκες που συνάντησε στην ζωή του. Είναι ένας πολύ γοητευτικός άντρας με πάρα πολλές κατακτήσεις, ο οποίος γοητεύει και γοητεύεται από τις γυναίκες. Από την ιστορία αυτή, η οποία αφορά, λοιπόν, τις συναντήσεις του με διαφορετικούς χαρακτήρες γυναικών, συμπεραίνουμε ότι ο έρωτας, οι συνθήκες και οι λόγοι για τους οποίους ερωτευόμαστε δεν αλλάζουν ποτέ, παρόλο που το κείμενο γράφτηκε στις αρχές του 20ου αιώνα. Όλα αυτά είναι διαχρονικά γιατί αναφερόμαστε στο πιο διαχρονικό θέμα που μας απασχολεί, δηλαδή στην αγάπη και τον έρωτα. Έτσι, λοιπόν, έχουμε μια σειρά από υπέροχες συναντήσεις, μια σκυταλοδρομία, θα λέγαμε, του ήρωα. Ο Ανατόλ και ο φίλος του ο Μαξ είναι οι συνδετικοί κρίκοι μέσα σε αυτές τις ιστορίες. Ο Ανατόλ και η ιστορία που μας αφηγείται είναι η ιστορία ενός ανθρώπου που ψάχνει και ψάχνεται. Είναι ανικανοποίητος, δεν θέλει να μένει στις ίδιες σχέσεις. Ψάχνει την αγάπη και εκεί που νομίζει πως την βρίσκει, την χάνει. Προδίδει και προδίδεται από την εκάστοτε ερωτική σύντροφο. Είναι μια υπέροχη εναλλαγή προσώπων, στιγμών, συνθηκών και ερωτικών περιπετειών σε φρενήρεις ρυθμούς με πάρα πολύ αισθησιασμό, ερωτισμό και διάθεση μαγείας που προσπαθήσαμε να πετύχουμε.

Ερμηνεύετε και τις 7 γυναίκες του έργου. Μπορούμε να αναφέρουμε δυο λόγια για την κάθε μια από αυτές και ποια από τις 7 συμπυκνώνει δικά σας χαρακτηριστικά;
Υποδύομαι επτά διαφορετικές γυναίκες εντελώς διαφορετικών ηλικιών. Έχει η καθεμία τον δικό της χαρακτήρα, την δική της διαδρομή ζωής. Προέρχονται από διαφορετική κοινωνική τάξη. Αν μπορούμε ενδεικτικά να μιλήσουμε για κάποιες που έχουν έντονες αντιθέσεις μεταξύ τους, μπορούμε π. χ. να μιλήσουμε για την πρώτη ηρωίδα που είναι 27-28 χρονών, είναι μια πωλήτρια σε ανθοπωλείο και είναι ερωτευμένη με τον Ανατόλ και αυτός προσπαθεί να την υπνωτίσει για να της αποσπάσει τα μυστικά της, δηλαδή αν πραγματικά τον αγαπάει και αν δεν τον έχει απατήσει ποτέ, και από την άλλη πλευρά μια κυρία, αριστοκράτισσα της Βιέννης, παντρεμένη, η οποία είναι μεγαλύτερη σε ηλικία από τον Ανατόλ και έχει μια υπέροχη, τακτοποιημένη ζωή στην υψηλή κοινωνία της Βιέννης, αλλά ερωτεύεται τον Ανατόλ που θα μπορούσε να αναστατώσει την ζωή της. Θα μπορούσαμε να πούμε δηλαδή ότι αυτή η κυρία έχει κοινά στοιχεία με την Άννα Καρένινα. Όπως έλεγα και στις πρόβες, αυτή η κυρία είναι μια «Άννα Καρένινα που δεν τόλμησε». Ενδεικτικά, θα μπορούσα να σας μιλήσω και για άλλη μια γυναίκα, ένα κορίτσι που δουλεύει στο καμπαρέ. Το κείμενο, εξάλλου, έχει γραφτεί και για μια εποχή που η χαρά της ζωής, δηλαδή το να είσαι μέσα σε διασκεδάσεις, καμπαρέ είναι χαρακτηριστικό. Όλα είναι στραφταλιζέ και σαμπανιζέ. Ο Ανατόλ είναι ένας χαρακτήρας που και οι συνθήκες ζωής του να είναι πάρα πολύ δύσκολες, θα βρίσκει πάντα τον τρόπο να περνάει ωραία, το «χαίρεται» στο έπακρο. Ερωτεύεται ένα κορίτσι λαϊκό, του καμπαρέ, που τον ερωτεύεται και αυτή, αλλά κάποια στιγμή αποφασίζει ότι θα τον εγκαταλείψει. Έχουμε δηλαδή ανατροπές, μπορεί δηλαδή ο Ανατόλ να είναι ο γόης, ο bon viveur, ο γητευτής, αλλά υπάρχουν παιχνίδια θύτη-θύματος που είναι πάρα πολύ ενδιαφέρον να τα παρακολουθήσουμε σε αυτήν την θεατρική παράσταση. Ενδεικτικά, λοιπόν, αναφέρθηκα σε τρεις ηρωίδες. Τις υπόλοιπες, που έχουν εξίσου ή και μεγαλύτερο ενδιαφέρον, ας μην τις θίξουμε και ας τις ανακαλύψει το κοινό που θα έρθει να μας δει. 

Ο έρωτας και ο θάνατος απασχολούν την Τέχνη και το μυαλό μας εις τον αιώνα τον άπαντα. Ίσως γιατί πάντα θα αποτελούν ένα μυστήριο για εμάς; 
Σαφέστατα. Ο θάνατος, ούτως ή άλλως, αποτελεί ένα τεράστιο μυστήριο και μας προκαλεί ενδεχομένως φόβο και απώθηση. Είναι ένα μυστήριο που αν το γνωρίσουμε, μετά δεν υπάρχει επιστροφή. Ο έρωτας είναι κάτι το διαφορετικό. 'Εχει μια απελπισία, μια σαρκοβόρα μάχη ανάμεσα στους δυο ανθρώπους που είναι ερωτευμένοι. Ο έρωτας μπορεί να γίνει τυραννικός, απογειωτικός, περιλαμβάνει την μοναξιά, την προσμονή, είναι για πάρα πολλούς ανθρώπους ένας σκοπός της ζωής, ένα κίνητρο, είναι σημαντικότατη ώθηση στο να βλέπουν με άλλη ματιά τη ζωή τους και την καθημερινότητά τους και την πορεία τους στο χρόνο. Έχω να πω ότι ο Σνίτσλερ στο έργο αυτό διαλέγει για να μιλήσει για τον έρωτα μια σκωπτική διάθεση, μια «ελαφριά και αέρινη διάθεση» για να μιλήσει για τους ανθρώπους και για αυτό το είδος των ανθρώπων. Μιλάει παρά πολύ για την απόλαυση του έρωτα, καθώς και για την ματαιότητα αυτής της απόλαυσης. Ο έρωτας σαφέστατα είναι μυστήριο, ο Σνίτσλερ όμως είχε το εξαιρετικό ταλέντο να προσπαθήσει να το αποκωδικοποιήσει και να το επικοινωνήσει με το κοινό είτε σαν συγγραφέας μυθιστορημάτων και πεζογραφημάτων, είτε σαν θεατρικός συγγραφέας.

«Ο έρωτας, όνομα ουσιαστικόν, πολύ ουσιαστικόν, ενικού αριθμού, γένους ούτε θηλυκού ούτε αρσενικού, γένους ανυπεράσπιστου...» έχει γράψει η Κική Δημουλά. Όπου έρωτας θα μπορούσαμε να βάζαμε τη λέξη θάνατος επίσης. Είναι οι δυο όψεις του ίδιου νομίσματος (της υπόστασής μας, της ζωής);  
Έχετε βάλει ένα υπέροχο απόσπασμα από την ποίηση της Κικής Δημουλά, όπου η φράση «γένος ανυπεράσπιστο» είναι ικανή να μας συγκλονίσει. Ο έρωτας και ο θάνατος είναι οι δυο όψεις του ίδιου νομίσματος. Κατά τη διάρκεια της ζωής μας προσπαθούμε να ζήσουμε όσο πιο έντονα, δυνατά και γεμάτα μπορούμε. Το ίδιο συμβαίνει και όταν έχουμε μια ερωτική σχέση η οποία μας καλύπτει και μας δυναμώνει και μας δίνει κίνητρο για να προχωρήσουμε. Προσπαθούμε λοιπόν να κρατήσουμε τη σχέση ζωντανή, όσο γίνεται να μην πεθάνει. Αυτό που μου έρχεται στο μυαλό αυτή τη στιγμή είναι ένα από τα κομμάτια της παράστασης με τον τίτλο «Agony» που αναφέρεται στις τελευταίες στιγμές ενός ανθρώπου πριν πεθάνει, στον επιθανάτιο ρόγχο. Είναι ένα ενδιαφέρον κομμάτι, μια υπέροχη συνάντηση του Ανατόλ με την Έλσα και απεικονίζει τις τελευταίες φάσεις της ερωτικής τους σχέσης, η οποία έχει φθαρεί. Η στιγμή που τους συναντάμε και τους βλέπουμε στη σκηνή, είναι η τελευταία αναλαμπή μιας σχέσης, όπως οι τελευταίες στιγμές ενός άρρωστου, ο οποίος μπορεί να ανοίξει τα μάτια του, να επικοινωνήσει με τους οικείους του και φαίνεται ότι θα ζήσει. Έτσι και αυτή η σκηνή είναι μια σκηνή έκρηξης, διαύγειας, τεράστιου πάθους, που όμως είναι μια ψευδαίσθηση γιατί αποτυπώνει τα τελευταία αγκομαχητά μιας σχέσης που θα λήξει. Άρα λοιπόν οι δυο αυτές έννοιες ταυτίζονται παρά πολύ στο έργο του Σνίτσλερ.

Προτιμάτε να προσεγγίζεται ο έρωτας κυνικά ή ρομαντικά και στην εξιδανικευμένη του μορφή, απολαμβάνοντας το ταξίδι -όσο και αν διαρκέσει- πάνω σε ένα ροζ συννεφάκι;
Κυνικά σίγουρα όχι, ρομαντικά ίσως. Με ειλικρίνεια πρέπει να αντιμετωπίζεται σήμερα. Εγώ πιστεύω ότι στον έρωτα πρέπει να αφήνεται ο ένας στον άλλο, αυτό είναι το μεγάλο μυστικό. Όσο έχουμε αντιστάσεις και δεύτερες σκέψεις και πελαγοδρομούμε, χάνουμε την ουσία. Ο εαυτός μας έχει ορισμένα χαρακτηριστικά στοιχεία, σε όποια ηλικία και αν είμαστε, ακόμα και στη νεανική - και στα 20 έχουμε μια προσωπικότητα, ας μην είναι απολύτως ολοκληρωμένη - πόσο μάλλον όταν ωριμάζουμε και περνάνε τα χρόνια. Τότε θα συναντήσουμε μια άλλη ολοκληρωμένη προσωπικότητα. Πρέπει να αφεθεί ο ένας στον άλλο, αυτό είναι το νόημα.  

Το έργο αποτελείται από 7 επεισόδια-7 γυναίκες. Μαγικός αριθμός το 7, όπως και ο έρωτας. Τυχαίο το νούμερο με τον συμβολισμό που μπορεί να κρύβει πίσω του;
Δεν ξέρω αν κρύβει κάποιο συμβολισμό το νούμερο επτά, μπορεί και να κρύβει, δεν μας απασχόλησε στις πρόβες αυτό πραγματικά. Έχει ενδιαφέρον που το σκεφτήκατε. Δεν μας απασχόλησε γιατί είχαμε στο μυαλό μας ότι το νούμερο είναι ενδεικτικό των γυναικών που περάσαν από τη ζωή του, είναι μια πινακοθήκη επτά ηρωίδων, τελείως διαφορετικών μεταξύ τους. Θα μπορούσαν να ήταν περισσότερες. Νομίζω ότι πιθανότατα στο μυαλό του να είχε κάτι ο συγγραφέας σχετικά με κάποιο συμβολισμό, θα μπορούσε και όχι. Μερικές φόρες είναι σαν αυτό που λέμε «τι θέλει να πει ο ποιητής;» - ο ποιητής δεν θέλει να πει τίποτα, εμείς του δίνουμε διαστάσεις που ο συγγραφέας ή ο ποιητής δεν έχει καν σκεφτεί -. Υπήρχε μάλιστα για τον επίλογο που θα σας απαντήσω και παρακάτω, μια όγδοη γυναίκα την οποία θα υποδυόμουν, αλλά για λόγους οικονομίας, για να αποδώσουμε μια πιο μεστή και ολοκληρωμένη παράσταση, αποφασίσαμε στο φινάλε να είναι μόνο ο Μαξ και ο Ανατόλ. Έχει να κάνει πιο πολύ με την αντίθεση του Ανατόλ με αυτές τις γυναίκες, με την μάχη που έχει με αυτές τις γυναίκες. 

Τι μπορούμε να αποκαλύψουμε για τον επίλογο που παίζεται στην Ελλάδα για πρώτη φορά και τί αίσθηση αφήνει τελικά το έργο στον θεατή που θα το παρακολουθήσει;
 Όντως ο επίλογος παίζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, το έργο έχει ξαναπαιχτεί μόνο μια φορά πριν από 30 χρόνια στο θέατρο «Διονύσια», το νυν «Δημήτρης Χορν» από το θίασο της Κάτιας Δανδουλάκη με τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ και τον Γρήγορη Βαλτινό, στο ρόλο του Ανατόλ και ήταν μια από τις τελευταίες σκηνοθεσίες του Ζιλ Ντασέν. Τότε δεν είχε παιχτεί ο επίλογος. Είμαι πολύ χαρούμενη που στην έρευνά μου για το έργο, τον ανακάλυψα και τον μετέφρασε ο εξαίρετος και βραβευμένος με κρατικό βραβείο λογοτεχνικής μετάφρασης Γιάννης Καλλιφατίδης. Ο επίλογος βάζει λίγο τα πράγματα στην θέση τους. Δεν θα σας πω περισσότερα, αλλά έχει μια καταπληκτική παρομοίωση των γυναικών που περάσαν από τη ζωή του Ανατόλ, με μια σακούλα μαργαριτάρια που τα ψεύτικα με τα αληθινά είναι τόσο όμοια μεταξύ τους που είναι δύσκολο να τα ξεχωρίσεις. Είναι το απόσταγμα, η φιλοσοφία και η σκέψη και του Σνίτσλερ και του ήρωα. Στον επίλογο, παίζουμε δυστυχώς ένα απόσπασμα, ένα μικρο μονόπρακτο το οποίο διαδραματίζεται στο σπίτι του ήρωα 15 χρόνια μετά και έχει μεγάλο ενδιαφέρον. 

Διαβάζω για την δίψα και την αίσθηση του ανικανοποίητου που διακατέχει τον Ανατόλ... Θα έλεγα ότι είναι ίδιον του ανθρώπου ανεξαρτήτως φύλου. Θεωρείτε ότι έχει διογκωθεί στις μέρες μας αυτό; Στην εποχή της εικόνας, στην εποχή των ναρκισσιστικών κοινωνικών δικτύων;
Το ανικανοποίητο πάντα υπήρχε στον άνθρωπο από την αρχαιότητα πιστεύω, αλλιώς δεν θα είχε μεγαλουργήσει και δεν θα είχε κάνει κάνει όλα αυτά τα σημαντικότατα έργα, από υπέροχα φιλοσοφικά κείμενα μέχρι όλες τις σημαντικές εφευρέσεις και τις ανακαλύψεις. Το ανικανοποίητο στην προσωπική του ζωή, τον οδηγεί στο να ψάχνει συνέχεια. Είναι διαχρονικό στοιχείο του ανθρώπου, -σωστά το θέτετε με την φράση στην εποχή του ναρκισσισμού των κοινωνικών δικτύων-. Θα το έθετα όχι στη βάση του ανικανοποίητου αλλά στη βάση του τρομακτικά ναρκισσιστικού επίπεδου που μας οδηγούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Παρ' όλα αυτά, δεν θα το κατηγορήσω επ' ουδενί. Είναι μια φυσιολογική εξέλιξη της τεχνολογίας και της κοινωνίας. Όπως παλαιότερα ήταν σημαντικό να υπάρχει ραδιόφωνο και τηλεόραση στο σπίτι, έτσι και τώρα είναι ανάγκη να υπάρχει το ίντερνετ που ήρθε πριν από κάποια χρόνια στη ζωή μας. Το να έχουμε όλοι Ιnstagram, facebook, Τwitter και να θέλουμε να βάλουμε, την ωραιότερη μας φωτογραφία με τους φίλους μας ή την οικογένεια μας, το θεωρώ μια φυσιολογική τεχνολογική εξέλιξη. Τώρα το πώς το χειρίζεται ο καθένας και αν υπάρχει ναρκισσισμός, έχει να κάνει με την ηλικία του, την προσωπικότητα του, το επάγγελμα του, με παρά πολλές συνθήκες. Δεν μπορούμε να είμαστε μονόπλευροι. Είναι ένα παιχνίδι, που σαν παιδιά τώρα παίζουμε και το χαιρόμαστε και σε κάποια χρόνια θα το έχουμε βαρεθεί. Όπως τώρα δεν μας κάνει αίσθηση να βλέπουμε τηλεόραση και επιλέγουμε να δούμε προγράμματα σε καλωδιακή τηλεόραση. Είναι ένας κύκλος, ένα παιχνίδι, έτσι το βλέπω, καλό είναι που υπάρχει και εξυπηρετεί. Είναι πάρα πολλοί οι άνθρωποι που έχουν βρει κουράγιο, δύναμη και παρηγοριά μέσα από αυτά. 

Αποτελεί ο έρωτας κινητήρια δύναμη για εσάς; Υπάρχει ο ιδανικός έρωτας;
Σαφέστατα αποτελεί κινητήρια δύναμη για εμένα αλλά δεν πρέπει να περιμένουμε μόνο όταν είμαστε ερωτευμένοι μια κινητήρια δύναμη. Σαφέστατα όμως ο έρωτας αναζωογονεί, αναπτερώνει το ηθικό μας, τη ζωή μας ολόκληρη, μας αναδιοργανώνει αλλά αλίμονο αν περιμέναμε το να ήμαστε ερωτευμένοι για να είμαστε δημιουργικοί και παρόντες στη ζωή. Πιστεύω ότι μόνοι μας γεννιόμαστε, μόνοι μας πεθαίνουμε, διανύουμε μια μοναχική πορεία στη ζωή και όταν έρθει κάποιος σύντροφος δίπλα μας, είναι ένα υπέροχο πράγμα που μπορεί να συμβεί. Θα αποτελέσει και κινητήρια δύναμη, θα μας δώσει ώθηση και δίψα για ζωή αλλά δεν θα πρέπει να περιμένουμε αυτό για να έχουμε πάθος, τρέλα και δημιουργική διάθεση. 

Εκτός από την παράσταση στο Θέατρο Αλκμήνη, τί άλλο περιλαμβάνουν τα καλλιτεχνικά σας σχέδια;
Προς το παρόν δεν έχω κανένα απολύτως καλλιτεχνικό σχέδιο. Αυτό που ονειρεύομαι είναι ο Ανατόλ να έχει μια μακρά και λαμπρή πορεία. Είναι ένα έργο που λατρεύω και είμαι πολύ χαρούμενη και περήφανη που το ανέσυρα, γιατί δεν είναι από τα γνωστά και παιγμένα έργα του Σνίτσλερ. Θέλω να πάει πολύ καλά και είμαι εξαιρετικά χαρούμενη που τον Ανατόλ παίζει ο Λευτέρης Βασιλάκης που είναι ένας υπέροχος ηθοποιός ο οποίος έχει δώσει την ψυχή του και με τον οποίο δουλέψαμε εξαιρετικά στις πρόβες και στις παραστάσεις. Ο Πέρης Μιχαηλίδης που κάνει τον Μαξ είναι επίσης εξαίρετος συνάδελφος και με μακρά καλλιτεχνική πορεία και στη σκηνοθεσία ο μοναδικός Γιάννης Βούρος που έχει διανύσει πολλά χιλιόμετρα στο σανίδι. Είμαι εξαιρετικά χαρούμενη που παίζεται ο Ανατόλ αυτή τη στιγμή στην Αθήνα. Ελπίζω να το δει το κοινό, να το αγαπήσει και να το ερωτευθεί, όπως όλοι εμείς καθώς και να ταυτιστεί μαζί του.

Συντελεστές
Παίζουν: 
Μαξ: Πέρης Μιχαηλίδης
Οι εφτά γυναίκες του έργου: Τζούλη Σούμα
Ανατόλ: Λευτέρης Βασιλάκης
Μετάφραση: Μάριος Πλωρίτης
Σκηνοθεσία: Γιάννης Βούρος
Μετάφραση Επιλόγου: Γιάννης Καλιφατίδης
Κοστούμια: Δημήτρης Ντάσιος
Επιμέλεια σκηνικού χώρου: Γιάννης Βούρος
Φωτισμοί:  Γιώργος Φρέντζος 
Επιμέλεια κίνησης: Φρόσω Κορρού
Βοηθός σκηνοθέτη: Τζωρτζίνα Κώνστα
Μουσική επιμέλεια: Γιώργος Τσιρίκος

Πληροφορίες
Κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21.30 στο θέατρο Αλκμήνη, Αλκμήνης 8, Γκάζι
Τηλέφωνο: 210-3428651
Διάρκεια: 90 λεπτά
Τιμές: κανονικό: 12, φοιτητικό/συνταξιούχων: 10, ανέργων: 5 ευρώ
προπώληση στο δίκτυο viva