Η Μάρθα Φριντζήλα είναι μια από τις καλλιτεχνικές φυσιογνωμίες που μιλάνε για την ουσία με ειλικρίνεια, μακριά από «δηθενιές» και τάσεις επίδειξης. Αυθεντική και συνεπής στα μουσικά και θεατρικά της βήματα όλα αυτά τα χρόνια, θα μου δηλώσει με μια μικρή δόση εξομολόγησης «μα είμαστε οι παραστάσεις μας, είμαστε το προϊόν μας». Αν θέλετε να την ακούσετε να κάνει περισσότερες εξομολογήσεις, περάστε μια βόλτα από το Γυάλινο τα βράδια του Σαββάτου (έως και 1 Δεκεμβρίου), για να «θυμηθείτε μαζί της την ομορφιά που μας περιβάλλει».

Αρχικά θέλω να σταθώ στην αναφορά του δελτίου Τύπου για την παράσταση ως «μια μουσική υπενθύμιση της ομορφιάς που μας περιβάλλει». Προκαλεί ευχάριστη έκπληξη γιατί συνήθως στεκόμαστε στην ασχήμια. Ποια είναι η ομορφιά λοιπόν στην οποία αναφέρεστε;
Αυτός είναι ο λόγος, επειδή στεκόμαστε στην ασχήμια. Περισσότερο θέλω να το υπενθυμίσω στον εαυτό μου γιατί ξεχνώ συχνά ότι θα πρέπει να είμαι ανοιχτή, θετική, να βλέπω τί ωραίο συμβαίνει γύρω μου, ώστε με κάποιο τρόπο να προσπαθώ να ισορροπώ την απελπισία στην οποία βυθίζομαι καθημερινά. Αυτή η φράση λοιπόν υπενθυμίζει και σε εμένα πού πρέπει να είμαι προσηλωμένη. Πέρα από την πραγματική ομορφιά που υπάρχει και αυτή γύρω μας πρέπει να δούμε την ομορφιά της εποχής μας, της Τέχνης, της ποίησης, της φύσης, των ανθρώπων, της αλληλεγγύης, της φροντίδας, της τρυφερότητας. Είναι αλήθεια, όχι μόνο εμείς αλλά και όλα γύρω μας εστιάζουν στο άσχημο. Από την τηλεόραση και το ραδιόφωνο μέχρι τα social media που ασχολείται όλος ο κόσμος. Και μιλώ για την ασχήμια των ανθρώπων, το πόσο κακοί είναι αλλά και αυτό που προβάλλουν διαρκώς τα κοινωνικά δίκτυα. Θεωρώ ότι με μια παράσταση οφείλεις να εστιάσεις στην ομορφιά, οφείλεις να προτείνεις το αντίδοτο της ασχήμιας.

Αναφερθήκατε στην εποχή, την ασχήμια και τα social media σε μια ιδιαίτερη ναρκισσιστική εποχή.
Ναι και εγώ το βλέπω ακόμα και σε εμένα. Η δυνατότητα που έχω για σέλφι έχει επηρεάσει τη συμπεριφορά μου. Έχω τραβήξει τον εαυτό μου φωτογραφία και είναι ανωμαλία αν το σκεφτείς. Έχω πιάσει τον εαυτό μου να το κάνει για να το δείξει. Γινόμαστε το κέντρο της προσοχής ακριβώς επειδή έχουμε το βήμα και μπορούμε να κοινοποιήσουμε τη θέση μας, την κατάστασή μας, τη διάθεσή μας. Είναι μοιραίο να συμβεί αφού είμαστε το κέντρο ξαφνικά. Το θέμα του ναρκισσισμού που είναι «προνόμιο» των δημοσίων προσώπων ή των καλλιτεχνών τώρα έχει ισοπεδωθεί τελείως. Παρατηρώ τους καλλιτέχνες να «κρύβονται» και όλο τον υπόλοιπο κόσμο να εκτίθεται. Δεν είναι πια τόσο κραυγαλέα εξωστρεφείς οι διαφημίσεις των καλλιτεχνών για παράδειγμα. Είναι πολύ πιο στωικές και μελαγχολικές, δειλές και συνεσταλμένες. Ειδικά των σοβαρών καλλιτεχνών και δεν εννοώ κάποια κατηγορία, σε όλα τα είδη υπάρχουν σοβαροί καλλιτέχνες, δηλαδή άξιοι.

Ποια είναι η δομή του προγράμματος;
Αυτά που ακούμε τα Σάββατα στο Γυάλινο είναι τραγούδια που ήθελα πάρα πολύ να τραγουδήσω και κάποια που ήδη έχω τραγουδήσει, επίσης ελάχιστα τραγούδια που έχω δισκογραφήσει και βαλμένα με κάπως συναισθηματική συνειρμική σειρά στο πρόγραμμα. Μου αρέσει να αντιμετωπίζω τα τραγούδια σαν κόσμους, το κάθε ένα τραγούδι έχει ένα κόσμο και αυτός ο κόσμος όταν παρουσιαστεί δυνατός και πολύ καλά προετοιμασμένος και εκτελεσμένος μπορεί να συνεπάρει το κοινό. Έτσι μου αρέσει να αντιμετωπίζω τα προγράμματα μου, σαν ένα συναισθηματικό ρόλερ κόστερ.

Γιατί «εξομολογήσεις του Σαββάτου»;
Γιατί αυτό θεωρώ ότι είναι η λειτουργία της Τέχνης και γιατί η Τέχνη εξομολογείται για όλο τον κόσμο. Και συμβαίνει τελικά ως αποτέλεσμα αυτής της παράστασης να βλέπω μέσα σε όλο αυτό που συμβαίνει και κάποιες δικές μου μύχιες σκέψεις, αγωνίες. Εξ αντανακλάσεως τυχαίνει να εξομολογούμαι και εγώ.

Νιώθετε την ανάγκη να «εξομολογείσθε» μέσω της Τέχνης σας;
Δεν νιώθω ποτέ την ανάγκη να εξομολογηθώ με την Τέχνη μου, ποτέ! Και ποτέ σε κόσμο. Δεν είναι η φύση μου αυτή, δεν υπάρχει καμία προσωπική ώθηση και καμία ανάγκη για εξομολόγηση. Θεωρώ ότι περισσότερο είναι μια ανάγκη «ελάτε βρε παιδιά να μαζευτούμε όλοι να πούμε τον καημό μας, να κλάψουμε, να γελάσουμε, να κοροϊδέψουμε». Μια διάθεση συνύπαρξης και επικοινωνίας με τον κόσμο και όχι εξομολόγησης. Συμβαίνει βέβαια να εξομολογείται και ο καλλιτέχνης ως ενδιάμεσος. Μαζί με το βασιλικό ποτίζεται και η γλάστρα, με λίγα λόγια.

Ποιο είναι το ζητούμενο στην Τέχνη για εσάς. Και ποιο είναι το ζητούμενο για τον καλλιτέχνη;
Είναι μια πολύ δύσκολη ερώτηση αυτή. Ταυτίζομαι πολύ με την εξής φράση «Η Τέχνη είναι αναγκαία». Είναι αναγκαία για την υγεία του ανθρώπου, την ηρεμία του, τη σκέψη του, τη συναισθηματική του γαλήνη, για παρηγοριά. Είναι αναγκαία. 

Στο δελτίο Τύπου υπάρχει πολιτική δήλωση. Στην παράσταση;
Ναι, χρησιμοποιώ ένα ποίημα: «...τα πούλμαν ας μείνουνε ακίνητα/την όχθη θα την περάσουμε πεζή». Σημασία έχει να μην τρομάξουμε, να μην λουφάξουμε και να συνεχίσουμε, να ορθοποδήσουμε, να τον κάνουμε το δρόμο μας, να μην φοβηθούμε τώρα τις φωνές, τις κορώνες και τις απειλές. Και στην παράσταση υπάρχει έμμεσα. Μα είμαστε οι παραστάσεις μας, είμαστε το προϊόν μας. Αυτό που είναι να το περάσουμε θα το περάσουμε. Και εμένα μου χρειάζεται, δηλαδή θέλω να το πω και από σκηνής και από το δελτίο Τύπου. Ότι δεν είναι δυνατόν να παρατηρούμε αμέτοχοι να αυξάνονται γύρω μας οι ναζιστικές απειλές και οι ακραίες φωνές. Πρέπει να πούμε κάτι. Να πούμε, «παίδες πάρτε το αλλιώς, πάμε προς τον γκρεμό, μην ψαρώνετε, μην λουφάζετε».

Η Τέχνη δεν πρέπει να εξυπηρετεί πολιτικές σκοπιμότητες, ωστόσο πιστεύετε ότι το κάνει σήμερα;
Όσες φορές το έχει κάνει, το έχει κάνει χωρίς να το γνωρίζει νομίζω. Θυμάμαι πάντα το παράδειγμα ενός τραγουδιού που αγαπώ πάρα πολύ και δεν το βάζω στα προγράμματά μου γιατί είναι πολύ χαρακτηρισμένο, δεν έχει καμία σχέση με το σκοπό που υπηρετεί. Μιλάω για το τραγούδι του Λοϊζου «Θα τον μεθύσουμε τον ήλιο». Είναι ένα αριστούργημα που όμοιό του δεν έχει γραφτεί και τώρα όποιος το ακούει, ακούει τον ύμνο για τον «Πράσινο ήλιο». Έχασε τελείως την ταυτότητά του, έχει χρωματιστεί με κάτι που δεν είναι. Από την άλλη, οι καλλιτέχνες που είναι στρατευμένοι και θέλουν με την Τέχνη τους να υπηρετούν καθεστώτα σπανίως έχουν δώσει δείγματα πολύ σπουδαίας δουλειάς. Ένας πραγματικός καλλιτέχνης ποτέ δεν εξυπρετεί πολτικά συμφέροντα και ποτέ δεν ακολουθεί καθεστώτα. Μπορεί να συμβεί το έργο του να εξυπηρετήσει καταστάσεις αλλά το έργο του δεν παύει να είναι το έργο του.

Σήμερα η Τέχνη είναι ικανή να αλλάξει τον τρόπο που σκεφτόμαστε;
Όχι ποτέ δεν ήταν ικανή να το κάνει αυτό. Μπορεί να βοηθήσει, να προβληματίσει ή να αρθρώσεις καλύτερα κάποια ερωτηματικά αλλά είναι πολύ δύσκολη ερώτηση και αυτή. Θα το καταφέρει μόνο αν γίνει βασικό συστατικό του εκπαιδευτικού μας συστήματος. 

Δυστυχώς η εκπαίδευση στη χώρα μας πάσχει.
Όχι μόνο στη χώρα μας, σε πολλές χώρες πάσχει. Η εκπαίδευση στη χώρα μας εξυπηρετεί ένα σύστημα, φτιάχνοντας χρήσιμους για το σύστημα ανθρώπους. Δεν φτιάχνει ελεύθερους για τη ζωή ανθρώπους. Είναι αυτό που λένε ότι δεν μαθαίνουν στα παιδιά μας να αναζητούν την ευτυχία αλλά να αναζητούν την επιτυχία. Και αυτό αν το σκεφτείς είναι είναι μια ανωμαλία. Δεν είναι ανθρώπινο, είναι απάνθρωπο. Είναι λάθος από την αρχή το πράγμα.

Τί γίνεται με το Αττικό Σχολείο στην Ελευσίνα; Υπάρχει στήριξη καθώς η Ελευσίνα προετοιμάζεται να γίνει Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης για το 2021 και επίσης ποιο είναι το επόμενο θέμα του;
Στήριξη οικονομική δεν υπήρχε, από πέρσι υπήρξε μια μικρή οικονομική υποστήριξη από το «Ελευσίνα 21 Πολιτιστική Πρωτεύουσα» που έχουμε ενταχθεί και στο πρόγραμμά του, αλλά η στήριξη των ανθρώπων πάντα είναι πολύ μεγάλη. Θα θέλαμε και οικονομικά να μην μπαίνουμε τόσο μέσα κάθε χρόνο αλλά από πέρσι έχουμε ενταχθεί στο Δίκτυο Αρχαίου Δράματος του Υπουργείο Πολιτισμού και για έναν ακόμα χρόνο υποτίθεται θα παίρνουμε μια επιχορήγηση, οπότε δεν έχω ακόμα μεγάλη ανησυχία για φέτος. Μετά θα κάνουμε ό,τι κάναμε πάντα. Μόνοι μας. Μόνοι μας ήμασταν, μόνοι μας θα συνεχίσουμε. Το θέμα μας φέτος είναι η «Μήδεια» του Ευριπίδη και αυτή τη στιγμή λαμβάνουν χώρα 4 σεμινάρια με θέμα τη Μήδεια. Θα παρουσιάσουμε τα αποτελέσματά μας 1-10 Ιουλίου στην Ελευσίνα. 

Έχει μειωθεί η απόσταση από τη μουσειακή αντίληψη που έχουμε για το αρχαίο δράμα; 
Πάντα τη διαφορά την κάνουν οι καλλιτέχνες. Υπάρχουν καλλιτέχνες που δεν ασχολούνται καν με το αρχαίο δράμα ενώ θεωρώ πως θα είχαν να δώσουν πολλά πράγματα. Είναι ένα πεδίο που ίσως δεν είναι τόσο γοητευτικό για τους νέους καλλιτέχνες ακριβώς γιατί δεν έχει την ευκολία των συγκινησιακών επικοινωνιακών δραμάτων της Κεντρικής Ευρώπης ή της Αμερικής. Είναι ποιητικό θέατρο το οποίο είναι πολύ δύσκολο. Μπορεί λίγο δυσκολίας και γούστου λοιπόν να μην ασχολούνται πολύ με αυτό. Η μουσειακή αντίληψη του κόσμου για το αρχαίο δράμα όχι δεν έχει αλλάξει. Αυτά που διαβάζω είναι «Πιάσ' το αυγό και κούρεφ' το». Λίγο σεβασμό ρε παιδιά. Θεωρώ ότι είναι λάθος η μουσειακή αντίληψη, οποιαδήποτε προσέγγιση παράστασης στο αρχαίο δράμα είναι και οφείλει να είναι πειραματική. Πρώτον γιατί δεν γνωρίζουμε πώς ανέβαινε το αρχαίο δράμα, έχουμε μόνο εικασίες και δεύτερον γιατί πόσοι π.χ. γνωρίζουν ότι στην Αθήνα το 450 οι παράστάσεις ανέβαιναν με ρούχα της εποχής και όχι με ρούχα της εποχής που αναφέρονται το δράμα;

Τι έπεται για εσάς;
Έχουμε τις παραστάσεις του «Κάιν» του Λόρδου Βύρωνα το Μάρτιο στο Αστεροσκοπείο, μέσα στο τηλεσκόπιο Δωρίδη στην Πνύκα. Αττικό σχολείο και μουσικά συμμετοχές και μικρά πράγματα μέσα στη χρονιά. Θέλω να δισκογραφήσω επίσης. Έχει μπει σε μια σειρά και πρέπει να βρω το χρόνο, θέλω να το κάνω. 

Πληροφορίες
Γυάλινο Μουσικό Θέατρο, Συγγρού 143, Νέα Σμύρνη
τηλ. 210 9315600
Ώρα προσέλευσης: 22:30
Τιμές
12 ευρώ με μπύρα ή κρασί στο bar
50 ευρώ φιάλη κρασί | 2 άτομα
100 ευρώ φιάλη ποτού | 4 άτομα
Προπώληση εισιτηρίων: το δίκτυο viva.gr, τηλεφωνικά στο 11876
Φυσικά Σημεία Προπώλησης Εισιτηρίων: Seven Spots | Reload Stores | Ευριπίδης Βιβλιοπωλεία | Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων | αθηνόραμα.gr | Viva Kiosk Σύνταγμα | Yoleni's | Kremlino