Αφορμή να συναντήσω πριν λίγο καιρό τον Πασχάλη, στάθηκε η κυκλοφορία του νέου του άλμπουμ «Πασχάλης Live – The Party Goes On» που όπως υποδηλώνει και ο τίτλος πρόκειται για ένα non stop live πάρτι με τις διαχρονικές επιτυχίες του ερμηνευτή που μας ξεσηκώνουν μέχρι και σήμερα. Η συνέντευξη μας εκείνο το βράδυ στη Γλυφάδα, εξελίχθηκε σε μια αποκαλυπτική, τετράωρη κουβέντα, ένα μέρος της οποίας μπορείτε να διαβάσετε ως αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο, δια στόματος Πασχάλη...

Ο δίσκος μου «Πασχάλης Live – The Party Goes On» κυκλοφόρησε από τη Minos στις 5 Οκτωβρίου, μέρα ανάμνησης γιατί τέτοια ημερομηνία ήταν που συστήθηκαν οι Olympians στη «Χαβάη» πριν από 53 χρόνια, οπότε έχει και συναισθηματική αξία. Το άλμπουμ ήρθε ως φυσική συνέπεια, καθώς τα τελευταία 5-6 χρόνια το πρόγραμμά μου περιλαμβάνει σχεδόν όλες μου τις μεγάλες επιτυχίες. Είναι μια ιστορική καταγραφή της καριέρας μου σε μια στιγμή που θα έπρεπε να υπάρχει και είμαι πολύ ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα.

Όλα ξεκίνησαν με τον «Τρόπο». Μέχρι το 1966 που βγήκαμε εμείς, οι τραγουδιστές τραγουδούσαν μοντέρνα ελληνικά τραγούδια αλλά με ξενική προφορά. Εγώ το τραγούδησα όπως το αισθανόμουν και άρεσε πάρα πολύ. Μου δίνεις την ευκαιρία να πω ότι έγινε κυριολεκτικά επανάσταση στο ελληνικό τραγούδι με την παρουσία των Olympians και του «Τρόπου», του «Σχολείου», του «Αλέξη» κλπ., Kάναμε 29 τραγούδια δισκογραφημένα, πολύ γνωστά που ακούγονται μέχρι σήμερα από τους νεότερους. Ήταν κάτι μοναδικό γιατί τα υπόλοιπα συγκροτήματα της δεκαετίας του '60 άφησαν πίσω τους κανα-δυο τραγούδια και αυτά κυρίως διασκευές, όχι δικές τους συνθέσεις. Εμείς γράφαμε μόνοι μας τραγούδια.

Υπήρξαν απολύτως επιδραστικοί οι Olympians. Μετά από 50 χρόνια έχω κάθε δικαίωμα να το λέω. Άφησαν έργο πίσω τους, έδωσαν μια καινούρια άποψη στην ελληνική μουσική της εποχής εκείνης. Και επίσης με απόλυτη σιγουριά και βεβαιότητα λέω ότι πάνω σε μένα και τους Olympians πάτησαν και οι Poll και οι επόμενες γενιές των ποπ, ροκ, έντεχνων τραγουδιστών και συγκροτημάτων. Εννοώ στην εξέλιξη της γλώσσας. Στο ελληνικό τραγούδι οι λέξεις είναι πολυσύλλαβες, για να τις αναπτύξεις μέσα σε ένα ρυθμικό τραγούδι και να τονίσεις τα πατήματα είναι δύσκολο. Αυτό αποτέλεσε για εμένα έρευνα και πολλή δουλειά και θα ονόμαζα έντεχνη την παραγωγή των τραγουδιών που έκανα. Πρόσεχα τα τραγούδια μου να είναι οξύτονα και όχι παροξύτονα και να έχουν φωνήεντα που να βοηθάνε το λαρύγγι και το στόμα να ακουστούν. Έκανα τα τραγούδια καλόηχα. Έτσι έτσι σιγά σιγά νομίζω φτάσαμε σε ένα σημείο ο σημερινός στιχουργός να μην έχει κανένα πρόβλημα να εκφράσει το στίχο όπως θέλει και με όποια λέξη θέλει.

Για να μη φανώ τόσο εγωιστής που μιλάω για το ξεκίνημα και την ανατροπή στον ελληνικό στίχο και τραγούδι, αργότερα στη δεκαετία του '80, αυτοί που διεύρυναν πολύ περισσότερο το στόχο και το σκοπό μου θα έλεγα, ήταν οι αδερφοί Κατσιμίχα. Εισήγαγαν στο τραγούδι την ποίηση, κάτι που το είχε σαν αποκλειστικότητα το έντεχνο ελληνικό τραγούδι. Επίσης παρότι ζήλευα τον Θεοδωράκη, τον Χατζιδάκι, τον Ξαρχάκο που χρησιμοποιούσαν ποιητές στα τραγούδια τους, εγώ δεν μπορούσα να κάνω το ίδιο γιατί τα τραγούδια μου ήταν για άλλη χρήση. 

Πολύ συχνά συναντάμε καλλιτέχνες που δεν έχουν συνειδητοποιήσει για ποιο λόγο τους επέλεξε η κοινωνία να είναι σε αυτή τη θέση. Ο κόσμος τους αγαπάει γιατί πρώτα από όλα αγαπάει τα τραγούδια τους. Τα τραγούδια συντροφεύουν τις στιγμές της ζωής μας. Τις αναμνήσεις μας τις επενδύουμε με μουσική. Τα βιντεοκλίπ της ζωής μας όπως λέω.

Κακή Τέχνη νομίζω είναι αυτή που απορρίπτεται. Πρέπει να υπάρχει σεβασμός στην επιλογή του κοινού. Δεν κάνει λάθος ο κόσμος. Ξέρει τί θέλει και γιατί. Η μουσική διεγείρει τα συναισθήματά μας και αυτός είναι ο σκοπός ύπαρξης ο δικός μας. Εγώ αισθάνομαι ότι πρέπει να υπηρετώ την κοινωνία και αυτό το συνειδητοποίησα πολύ νωρίς όταν ο κόσμος τσίριζε, ήθελε να μου τραβήξει τα μαλλιά, να μου σκίσει τα ρούχα κλπ. Δεν το έκαναν επειδή είμαι ωραίος αλλά γιατί κάτι τους προσφέρω συναισθηματικά. Και τα συναισθήματα είναι αυτά που με κάνουν να επιμένω σε αυτό που κάνω, να κάνω ό,τι μπορώ καλύτερο, να ερεθίσω και να υπηρετήσω τα συναισθήματα του κόσμου.

Τραγουδάω πρώτα για τον κόσμο και μετά για εμένα. Ανεβαίνω πολλές φορές χωρίς διάθεση και μόλις βγω στη σκηνή και πάρω το μικρόφωνο, υποχρεωτικά πρώτα δίνω εγώ. Και μετά εισπράττω και γίνεται αμφίδρομο. Το 80% του κόσμου που έρχεται στο μαγαζί είναι νέοι που με έχουν ακούσει από τους γονείς τους. Τα τραγούδια μου πέρασαν στο DNA τους λοιπόν. Καμιά φορά λέω και γελάμε «εσείς τώρα είστε παιδιά αυτών των τραγουδιών, ε;» (γέλια).

Ναι, ήμουν ο πρώτος που είχε αντιδράσεις υστερίας στη μουσική. Ήμουν το πρώτο είδωλο στην Ελλάδα. Στη δεκαετία του '60 είδωλο ήταν ο Μπάρκουλης, στους τραγουδιστές ήταν ο Βοσκόπουλος που όμως απευθυνόταν σε ένα μεγαλύτερο κοινό ηλικιακά, εγώ απευθυνόμουν σε ένα πιο νεανικό κοινό, σε κοριτσόπουλα και αγορόπουλα, αυτές οι ηλικίες εκφράζονται πιο ελεύθερα, δεν έχουν αναστολές. Στο ξεκίνημά μου δεν είχα πρόβλημα, ξεκίνησα αμέσως με δόξα. Δεν πέρασα από δυσκολία και δοκιμασία. Μέσα σε ένα χρόνο ήμουν ίνδαλμα. Μετά στην πορεία μου δούλεψα πολύ σκληρά, με πόνο. Είμαι ο μοναδικός καλλιτέχνης, και το λέω με απόλυτη βεβαιότητα, που είναι στην 6η δεκαετία συνεχώς παρών μέχρι σήμερα με επιτυχία.

Η δεκαετία του '60 δεν ήταν εποχή της αθωότητας. Έχουμε ωραιοποιήσει τις παλιές εποχές γιατί θυμόμαστε τα θετικά. Υπήρχε περισσότερο συναίσθημα και ρομαντισμός. Λειτουργούσαν και επικοινωνούσαν οι άνθρωποι. Και αυτό χαρακτηρίζεται ως αθωότητα. Σήμερα ζούμε τη λογική του παραλογισμού.

Η 7ετία ήρθε για εμένα σε μια ηλικία που με βρήκε να υπηρετώ τη θητεία μου στην αεροπορία και ένας στρατιώτης σε ένα τέτοιο καθεστώς δεν έχει παρά να σκύψει το κεφάλι του και να υπακούει στις διαταγές. Δεν μπορεί να επαναστατήσει. Αν επαναστατήσει τότε θα έχει προβλήματα και ιδιαίτερα μέσα στο στράτευμα. Απολύθηκα το '60, μεσούσης της 7ετίας. Αυτό που αγαπούσα και με ενδιέφερε ήταν η μουσική, δεν λέω ότι δεν με ενδιέφεραν τα κοινωνικά γεγονότα που συνέβαιναν στη χώρα μου. Πάρα πολύ. Αλλά δεν ανήκα στους αντιδραστικούς, ανήκα στην κοινωνία αυτή που πορευόταν με την κατάσταση. Μεγάλωσα σε εκείνα τα χρόνια που ήταν παγωμένη η Ελλάδα μέχρι το '74. Σαν άτομο κινούμαι σε έναν μετριοπαθή, μεσαίο χώρο, δεν κινούμαι σε ακραίο χώρο. Γιατί πιστεύω ότι αυτός ο μετριοπαθής μεσαίος χώρος μπορεί να λειτουργήσει καλά σε αυτή τη χώρα που ζούμε. Ποτέ δεν ήμουν οπαδός κάποιου κόμματος, ποτέ δεν υπήρξα στρατευμένος. Είμαι πολιτικοποιημένος αλλά όχι κομματικοποιημένος.

Σαν χαρακτήρας μου αρέσει να είμαι συνεπής σε ό,τι πω, σε ό,τι αναλάβω, στις σχέσεις μου και τις προσωπικές. Μου αρέσει και να δίνω και να εισπράττω συνέπεια. Και αφού είμαι έτσι, είμαι και συνεπής και σε αυτό που υπηρετώ. Η πρώτη μεγάλη επιτυχία, όλη αυτή η κατάσταση που δημιουργήθηκε στα μέσα της δεκαετίας του '60 με δέσμευσε. Μέχρι σήμερα είμαι δέσμιος αυτής της επανάστασης γιατί ήταν επανάσταση είτε το βάλουμε σε εισαγωγικά είτε όχι και όποιος το έζησε το γνωρίζει καλά. Μουσική επανάσταση εννοώ. Και με δέσμευσε στην πορεία μου, δηλαδή να απορρίπτω προτάσεις να αλλάξω είδος τραγουδιού που θα μπορούσα να είμαι επίσης επιτυχημένος, π.χ. στο ελαφρολαϊκό.

Μου άρεσε που ήμουν «δεσμευμένος». Παρότι το λαϊκό τραγούδι στην Ελλάδα είναι πάνω από όλα, παρόλο που είχε περισσότερη δόξα, περισσότερα χρήματα, κλπ., εγώ προτιμούσα την μπουτίκ τη δική μου και όχι του σούπερ μάρκετ. Και δεν μετάνιωσα μέχρι σήμερα για αυτό. Σήμερα αισθάνομαι πραγματικά ευτυχής που έχω αυτό το άλμπουμ που κυκλοφορεί. Έχω μια πάρα πολύ καλή παρέα τα τελευταία χρόνια μαζί μου, εξαιρετικοί μουσικοί και παιδιά. Και λειτουργούμε σαν συγκρότημα. Είμαι και συγκροτηματάκιας. Πρέπει να πω ότι είμαι να πω και μοιρολάτρης. Πιστεύω πάρα πολύ στη μοίρα, όλο το παρελθόν μου ήταν προδιαγεγραμμένο. Ό,τι έκανα το έκανα με πολλή δουλειά αλλά μου το είχε και γραφτό. Και πιστεύω ότι και σήμερα κάτι μου γράφει.

Παίζοντας μουσική προτιμώ το συγκρότημα. Είναι ωραίο να παίζεις με 5 φίλους και να γουστάρετε. Όμως οι 5 φίλοι έχουν 5 γνώμες που έρχονται σε αντίθεση και δημιουργούνται διαφωνίες. Αυτό είναι το αρνητικό. Από αυτό πάσχουν τα συγκροτήματα. Μου αρέσει το συγκρότημα όπως αυτό που έχω τώρα. Έχω 5 γνώμες τώρα, αλλά υπάρχει ένας αρχηγός, ένα αφεντικό. Οι Olympians δεν ήμασταν επαγγελματίες, ήμασταν ερασιτέχνες, κάναμε την πλάκα μας, το κέφι μας. Και όταν τελείωσε αυτή η πλάκα τα παρατήσαμε, διαλύσαμε. Δεν μαλώσαμε. σπλά είπαμε παιδιά μέχρι εδώ ήταν η πλάκα, τώρα πρέπει να δούμε πιο σοβαρά τη ζωή μας. Και ο καθένας επέλεξε τη ζωή του.

Στο εξωτερικό έκανα μια προσπάθεια στα μέσα της δεκαετίας του '70 όταν ο Λεό Λέανδρος, ο πατέρας της Βίκυς Λέανδρος με βρήκε στην Ελλάδα και μου είπε ότι με θέλει στη Γερμανία, να ξεκινήσουμε από εκεί και να προχωρήσουμε μετά και στον υπόλοιπο κόσμο. Γερμανόφωνα πρώτα και μετά αγγλόφωνα. Εγώ δεν ήξερα καθόλου γερμανικά, άρχισα να μαθαίνω και πήγα στη Γερμανία. Ζώντας και παρακολουθώντας τη ζωή της Βίκυς Λέανδρος που εκείνη την εποχή ήταν παγκόσμια τοπ σταρ είδα το άγχος για το επόμενο σόου, τον επόμενο δίσκο κλπ. Δεν ήθελα αυτό από τη ζωή μου, εγώ θέλω να ζω ωραία και να περνάω ωραία. Τα μαζεύουμε με την Αλίκη και γυρίζουμε πίσω, αφού έκανα 4 δίσκους στη Γερμανία που  είχαν μια σχετική επιτυχία. Γύρισα στην Ελλάδα, συνέχισα την καριέρα μου και είμαι πανευτυχής που το έκανα. 

Σήμερα στο χώρο του τραγουδιού ενώ υπάρχουν νέοι δημιουργοί, και γράφουν ωραία πράγματα λείπει το συναίσθημα. Ένας δημιουργός έχει συναισθήματα που καταθέτει όταν γράφει, δεν γράφει εγκεφαλικά. Γιατί δεν βγαίνουν αυτά τα συναισθήματα; Το μεγάλο αρνητικό των σημερινών ερμηνευτών είναι ότι ο ένας κοπιάρει τον τρόπο που τραγουδάει ο άλλος. Τη φωνή του. Ο τραγουδιστής πρέπει να έχει την προσωπικότητά του. 

Θα ήθελα η επόμενη επανάσταση των καλλιτεχνών στη μουσική να είναι η επανάσταση των συναισθημάτων και αν είναι παγκόσμια ας την πουν επανάσταση feelings.Το λέω και ανατριχιάζω. Μακάρι να είναι αυτή η επόμενη επανάσταση. Γιατί εδώ και 20 χρόνια έχουμε ρομποτοποιηθεί, έχουμε ηλεκτρονοποιηθεί, έχουμε χάσει τα συναισθήματά μας.

Έχοντας την υγεία μου μπορώ να κάνω όσα κάνω. Επίσης, είμαι πάρα πολύ κινητικός και συνειδητά, με μια μικρή προσπάθεια, διατηρώ τα κιλά μου. Τα διατηρώ και εξαιτίας της σκέψης ότι έτσι αρέσει στον κόσμο να με βλέπει. Όπως με ήξερε. Ασφαλώς και έχω αλλάξει αλλά με σεβασμό στην εικόνα που έχει ο κόσμος από εμένα. Και την ηλικία μου τη λέω και τα μαλλιά μου τα βάφω αφού φυσική συνέπεια είναι να ασπρίσουν. Σαν χαρακτήρας δεν μου αρέσουν οι αλλαγές, τα πρόσθετα και οι παρεμβάσεις στη φύση προκειμένου να φαίνομαι νεότερος. 

Πριν από δυο μήνες, ένα πρωί που ξύπνησα, παίρνω την κιθάρα μου, κάθομαι στο μπαλκόνι μου και σκαρώνω ένα τραγούδι. Γράφω και το στίχο σαν νεράκι. Ενθουσιάστηκα, Δεν αποκλείεται να έχουμε κάτι καινούριο. Αφού έπεισα τον εαυτό μου ότι μπορώ και ξαναγράφω, γιατί περνώντας τα χρόνια πιστεύεις ότι βρίσκεσαι εκτός εποχής, μεγαλώνεις, υπάρχουν νέοι συνθέτες, νέοι τρόποι γραφής και επικοινωνίας. Και λες τώρα εγώ είναι δυνατόν στην ηλικία που είμαι να απευθυνθώ σε νέους; Να όμως που γίνεται. Και έτσι έγραψα ακόμα ένα. Το πρώτο τραγούδι το θεωρώ άκρως επικοινωνιακό και ρυθμικό και το δεύτερο είναι πολύ συναισθηματικό και ερωτικό.

Πάντως να πω ότι δεν φιλοδοξώ να κάνω έναν καινούριο δίσκο, γιατί υπάρχουν νεότεροι που πρέπει να το κάνουν αυτό. Εγώ ό,τι είχα να κάνω μάλλον το έκανα. Τώρα αν μου το έχει η μοίρα μου να έχω και ένα «Sex Bomb» σαν τον Τομ Τζόουνς που σε μεγάλη ηλικία έκανε παγκόσμια επιτυχία, δεν θα πω όχι! Πάντα ήμουν ρεαλιστής στη σκέψη και τη συμπεριφορά μου αλλά δεν νομίζω ότι είναι σωστό να πάρεις τη δουλειά των νέων. Άσε τους νέους να δουλέψουν, να φανούν, είναι η σειρά τους. Άλλωστε ο χώρος που καταλαμβάνω εγώ σήμερα στο χρηματιστήριο της ελληνικής μουσικής είναι χώρος που τον έχω πάρα πολλά χρόνια και συνεχίζω να τον κρατάω. Δεν μου το έχει φαίνεται να πάρω το φάκελό μου και να φύγω ακόμα. Φαίνεται ότι ο φάκελός μου έχει ακόμα εξαργύρωση και εξαργυρώνεται.

Πριν από 10 χρόνια θα σου έλεγα ότι θα σταματήσω να τραγουδάω όταν συνταξιοδοτηθώ. Σήμερα σου λέω ότι όσο έχω φωνή θα στο τραγουδάω, όπως λέει και το τραγούδι (γέλια). Και δόξα τω Θεώ τη φωνή πάντως την έχω. Την προστατεύω και τη σέβομαι και για αυτό την έχω. Και επίσης με υπερηφάνεια θα πω, ότι σήμερα τραγουδάω τα τραγούδια μου στους τόνους που τα πρωτοτραγούδησα. Κάτι που είναι σπάνιο. Ξέρεις, ο κόσμος μπορεί να μη γνωρίζει μουσική, να μην έχει μουσική παιδεία, αλλά έχει αυτί. Έχω διαπιστώσει ότι δεν μιμείται κανείς καλύτερα τον εαυτό σου από εσένα. Τοποθετώ τη φωνή μου σε εκείνη την τονικότητα τη νεανική. Και αυτό ήταν μια διαπίστωση φοβερή για εμένα, ήταν μια αποκάλυψη.

Κάποια στιγμή μου είχε γίνει πρόταση και με πολιορκούσαν να πάω κριτής σε ένα τάλεντ σόου. Δεν προχώρησε, κάπου διαφωνήσαμε, μετά ξεκίνησε η μαύρη περίοδος των δυσάρεστων γεγονότων για εμένα και σταμάτησαν να έρχονται και προτάσεις. Ηλεκτρισμένη η ατμόσφαιρα. Θα το συζητούσα για κριτής σε ριάλιτι αλλά αυτό που φοβάμαι είναι τις αρνητικές επιπτώσεις που θα έχει στο άτομό μου μια τέτοια θέση. Είμαι αυστηρός κριτής γιατί είμαι Παρθένος (γέλια) και οι Παρθένοι είναι αυστηροί. Σαν κριτής δυστυχώς δεν χαρίζω, αλλά έχω και τη διπλωματία μέσα μου. Ξέρεις τί είμαι; Μια στο καρφί και μια στο πέταλο. Η γυναίκα μου πολλές φορές το λέει επικριτικά και της λέω ότι είναι θέση, άποψη.

Για ό,τι κάνω δεν μετανιώνω. Όμως δεν μπορώ να πω ότι δεν μαθαίνω από τα λάθη μου όπως όλος ο κόσμος. Και επίσης θα συμπληρώσω ότι δεν σημαίνει αυτό ότι δεν ξανακάνω το ίδιο λάθος. Μπορεί να το ξανακάνω γιατί αυτός είναι ο χαρακτήρας μου, να κάνει και λάθη. Όμως μου αρέσει να κοιτάω μπροστά και όχι πίσω.

(*Οι φωτογραφίες που ακολουθούν προέρχονται από το προσωπικό αρχείο του ερμηνευτή)