Πριν από ακριβώς 20 χρόνια, στις 16 Ιουλίου του 1999, έκανε πρεμιέρα η τελευταία ταινία του Στάνλεϊ Κιούμπρικ «Μάτια Ερμητικά Κλειστά». Ο θρυλικός σκηνοθέτης της «Λολίτας» και της «Λάμψης» συνεργάστηκε με το πιο διάσημο ζευγάρι του Χόλιγουντ εκείνη την εποχή, τους Τομ Κρουζ και Νικόλ Κίντμαν, για μια ταινία που είχε κεντρικό θέμα τις ανασφάλειες γύρω από την απιστία, το σεξ και τον γάμο.

Είναι μια ταινία που 20 χρόνια μετά εξακολουθεί να διχάζει, τόσο για το θέμα της και τον τρόπο που το χειρίζεται, όσο και για την καλλιτεχνική της αξία. Για κάθε έναν που υποστηρίζει ότι είναι η χειρότερη ταινία του Κιούμπρικ θα βρεθεί κάποιος που θα θέλει να αποδείξει ότι είναι το αριστούργημά του. Σίγουρα, πάντως, είναι μία σημαντική ταινία που σε κάνει να κολλάς κάθε φορά που πετυχαίνεις επανάληψή της στην ελληνική τηλεόραση (και να βρίζεις το κανάλι που την προβάλλει συνήθως και κάνει... 15λεπτα διαλείμματα για διαφημίσεις – ονόματα δεν λέμε). Ας θυμηθούμε 20 λεπτομέρειες που αποτελούν μέρος του θρύλου της.

1. O Στάνλεϊ Κιούμπρικ ήθελε εξαρχής να χρησιμοποιήσει παντρεμένο ζευγάρι ηθοποιών στην ταινία, και είχε σκεφτεί τους Άλεκ Μπόλντουιν και Κιμ Μπέισινγκερ, πριν καταλήξει στους Τομ Κρουζ και Νικόλ Κίντμαν, που ήταν παντρεμένοι από το 1990 (χώρισαν το 2001).

2. Ο Κιούμπρικ φρόντισε το βιβλίο του 1926 «Traumnovelle» (Dream Story, ανέβηκε φέτος σε ελληνικό θέατρο με πρωταγωνιστή τον Γιάννη Βούρο) να μην εκδοθεί μεταφρασμένο στη Βρετανία πριν από την προβολή της ταινίας, ώστε να μην προδοθεί η πλοκή της. Κρατούσε τα δικαιώματά του για 30 χρόνια, μέχρι να καταφέρει να γυρίσει την ταινία.

3. Η ταινία κατέχει ένα ρεκόρ Γκίνες: εκείνο των μεγαλύτερων σε διάρκεια συνεχόμενων γυρισμάτων, που έφτασαν τις 400 ημέρες. 

4. Η Νέα Υόρκη της ταινίας είναι τα στούντιο Pinewood στο Λονδίνο. Ο Κιούμπρικ έστειλε άνθρωπο στη Νέα Υόρκη για να καταγράψει λεπτομέρειες όπως το πλάτος των δρόμων και η απόσταση ανάμεσα σε αυτόματους πωλητές εφημερίδων!

5. Στις σκηνές όπου ο Τομ Κρουζ περπατάει στους δρόμους, με πρόσωπο στην κάμερα, στην πραγματικότητα περπατάει πάνω σε κυλιόμενο διάδρομο, ενώ πίσω του προβάλλονται πλάνα της Νέας Υόρκης που κατέγραψε το συνεργείο για το σκοπό αυτό.

6. Το διαμέρισμα των Κρουζ και Κίντμαν στην ταινία είναι πιστό αντίγραφο του διαμερίσματος όπου έμενε στη Νέα Υόρκη ο Κιούμπρικ με τη σύζυγό του Κριστιάν. Όλοι οι πίνακες στους τοίχους είναι έργα της συζύγου του.

7. Ο Κιούμπρικ είχε βάλει τους Κρουζ και Κίντμαν να ζουν κανονικά στην κρεβατοκάμαρα όπου γίνονταν τα γυρίσματα, αφού τους ζήτησε να διαλέξουν οι ίδιοι τις κουρτίνες. Τα ρούχα που είναι πεταμένα στο κρεβάτι, τα ψιλά στο κομοδίνο κλπ, είναι όλα δικά τους.

8. Μία βιντεοκασέτα του «Ανθρώπου της Βροχής», της μεγάλης επιτυχίας του Τομ Κρουζ, διακρίνεται στο δωμάτιο των δύο πρωταγωνιστών στη σκηνή του τσακωμού τους μετά τη χρήση μαριχουάνας.

9. Στο πλατό δεν επιτρεπόταν κανείς εκτός από τον Κρουζ, την Κίντμαν, τον Κιούμπρικ και ένα πολύ μικρό συνεργείο. Όταν ένας φωτογράφος κατάφερε να εξασφαλίσει μία λήψη του Κρουζ δίπλα σε έναν άγνωστο κύριο με μπουφάν, αυτή ήταν η πρώτη φωτογραφία του Κιούμπρικ μετά από 17 χρόνια και αμέσως τα μέτρα ασφαλείας τριπλασιάστηκαν.

10. Για τη σκηνή που ο Κρουζ φαντασιώνεται την Κίντμαν να κάνει σεξ με άλλον άνδρα, ο Κιούμπρικ απαγόρευσε στον ηθοποιό την πρόσβαση στα πλατό για όλη τη διάρκεια των γυρισμάτων. Για μια σκηνή διάρκειας ενός λεπτού αφιέρωσε έξι μέρες και απαγόρευσε στην Κίντμαν να πει στον Κρουζ οτιδήποτε που να αφορά το γύρισμα.

11. Ο Τομ Κρουζ, συνηθισμένος να «καθαρίζει» τις σκηνές με 2-3 λήψεις στις προηγούμενες ταινίες του, χρειάστηκε να επαναλάβει 95 φορές (!) μία λήψη όπου απλά περνάει από μία πόρτα. Λέγεται πως όταν δυσανασχέτησε, ο Κιούμπρικ του είπε: «Κάνε υπομονή Τομ, εγώ θα σε κάνω σταρ»...

12. Όσο για σκηνή όπου ο Κρουζ παίζει μπιλιάρδο με τον Σίντνεϊ Πόλακ, που στην ταινία διαρκεί 13,5 λεπτά, γυριζόταν επί τρεις εβδομάδες και έγιναν πάνω από 200 λήψεις.

13. Ο Κιούμπρικ κάνει ένα μικρό πέρασμα από την ταινία ως πελάτης που κάθεται σε ένα τραπέζι του Sonata Cafe.

14. Ο κωδικός «Φιντέλιο» που χρησιμοποιεί ο Κρουζ για να μπει στο όργιο είναι ο τίτλος της μοναδικής όπερας που έγραψε ο Μπετόβεν, στην οποία μια γυναίκα μεταμφιέζεται σε άνδρα για να σώσει τον αγαπημένο της.

15. Η μάσκα που φοράει ο Κρουζ καθώς κυκλοφορεί στη βίλα των οργίων ήταν εμπνευσμένη από το πρόσωπο του Ράιαν Ο' Νιλ, πρωταγωνιστή στο «Μπάρι Λίντον» του Κιούμπρικ.

16. Για να μη χαρακτηριστεί η ταινία ακατάλληλη, έξτρα άνθρωποι προστέθηκαν ψηφιακά στη σκηνή του οργίου, προκειμένου να καλυφθούν εκτεθειμένα γεννητικά όργανα. Ωστόσο εκδόσεις της ταινίας που κυκλοφόρησαν μετά τα μέσα της δεκαετίας του 2000 περιλαμβάνουν τη σκηνή χωρίς ψηφιακούς κομπάρσους.


Το ίδιο πλάνο με ψηφιακούς κομπάρσους (αριστερά) και χωρίς

17. Η μυστηριώδης γυναίκα στο όργιο είναι το μοντέλο Άμπιγκεϊλ Γκουντ, αλλά μιλάει με τη φωνή της... Κέιτ Μπλάνσετ. Ο Κιούμπρικ δεν ήταν ικανοποιημένος με την προφορά της και η Μπλάνσετ,  που βρισκόταν εκείνη την εποχή στο Λονδίνο, ήρθε στο στούντιο και ηχογράφησε τις ατάκες της ύστερα από σύσταση των Κρουζ και Κίντμαν.

18. Ο Κιούμπρικ πέθανε τέσσερις μέρες αφότου έδειξε στη Warner Bros το τελικό μοντάζ της ταινίας του. Αλλά είναι σίγουρο ότι θα συνέχιζε να τη δουλεύει μέχρι να βγει στις αίθουσες.


Ο Στάνλεϊ Κιούμπρικ με τον Τομ Κρουζ και τη Νικόλ Κίντμαν στα γυρίσματα

19. Το «Μάτια Ερμητικά Κλειστά» βγήκε στις αίθουσες 12 χρόνια μετά από την τελευταία ταινία του Κιούμπρικ, το «Full Metal Jacket» του 1987.

20. Είναι η μόνη ταινία του σκηνοθέτη που βρέθηκε στην κορυφή του Box Office. Την πρώτη του εβδομάδα στους κινηματογράφους της Βόρειας Αμερικής έκανε εισπράξεις 30.196.742 δολαρίων.