Η Διάσκεψη του Βερολίνου για τη Λιβύη δεν παρήγαγε μια οριστική λύση για την σπαρασσόμενη από τον εμφύλιο χώρα. Σε πρώτη φάση, προκύπτει μια κατάπαυση πυρός και μια δέσμευση των εμπλεκομένων μερών στην εμφύλια διαμάχη να μην υποδαυλίσουν την ένταση και να γίνει σεβαστό το εμπάργκο στην προμήθεια όπλων που έχει επιβληθεί εδώ και χρόνια από τον ΟΗΕ. Το επόμενο διάστημα, θα γίνουν και άλλες συναντήσεις, προκειμένου να διαμορφωθεί η διάδοχη κατάσταση στη χώρα.

Από το τραπέζι στο Βερολίνο έλειπε η Ελλάδα. Πρόκειται για ένα λάθος που έκανε η Γερμανία. Λάθος διπλό, δε, καθώς, πέραν της εξαίρεσης της γεωγραφικά εγγύτερης στη Λιβύη ελληνικής χώρας από την ειρηνευτική διαδικασία, η Καγκελάριος Μέρκελ φέρεται να έκανε δεκτές τις πιέσεις του Ερντογάν για αποκλεισμό της Ελλάδας, με όπλο το μεταναστευτικό. Διαρκώς, άλλωστε, ο Ερντογάν κραδαίνει έναντι των Ευρωπαίων το μεταναστευτικό και παίρνει αυτό που επιδιώκει ή σχεδόν αυτό. 

Το γερμανικό unfair, βεβαίως, δεν αναιρεί τις παρωπίδες της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής ως προς τη Λιβύη. Η αφετηρία για το «χάος» στη Λιβύη είναι η απόφαση 1973 του 2011, του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Έκτοτε, η ελληνική εξωτερική πολιτική βλέπει τις ευκαιρίες να περνούν. Εν πολλοίς, οι θέσεις στο χθεσινό τραπέζι στο Βερολίνο έχουν κλείσει εδώ και χρόνια. Εμείς πότε κινητοποιηθήκαμε; Μα, όταν πάθαμε τη ζημιά με το τουρκολιβυκό Μνημόνιο για την ΑΟΖ. Και τότε, βεβαίως, αργήσαμε, διότι τα σημάδια από μέρους της Τουρκίας υπήρχαν από την άνοιξη του 2019, με τους περίφημους χάρτες που κυκλοφορούσε το τουρκικό ΥΠΕΞ και απεικόνιζαν το εύρος των «συνόρων της καρδιάς» του κ. Ερντογάν. Το δόγμα του νέο-οθωμανισμού, η «γαλάζια πατρίδα», ήταν μπροστά στα μάτια μας. 

Τώρα τρέχουμε. Έχουμε μια γειτονιά ταραγμένη, έναν γείτονα ταραξία και αναθεωρητική δύναμη και πασχίζουμε να ισορροπήσουμε σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από αστάθεια, λόγω και της προοδευτικής απόσυρσης των ΗΠΑ από το ρόλο του «εγγυητή» σε πλείστες όσες περιοχές. Δεν πρέπει να αυταπατόμαστε. Η Ελλάδα είναι χώρα σημαντική στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου. Αλλά η Τουρκία δεν είναι απομονωμένη, με το ένα πόδι στη γωνία, τιμωρία. Ο περίφημος «συσχετισμός δύναμης» δεν είναι ευνοϊκός. Επειδή η φύση, δε, απεχθάνεται τα κενά, τον χώρο που αφήνουν οι ΗΠΑ στην περιοχή μας, καταλαμβάνει προοδευτικά η Ρωσία, η οποία είδε στην Άγκυρα έναν πρόθυμο συνομιλητή. 

Μπροστά μας έχουμε ανηφόρα. Και αυτό είναι η δυσάρεστη συγκυρία για την κυβέρνηση: μπορεί στο μέτωπο της οικονομίας να δίνει θετικά δείγματα και να ικανοποιεί εύλογες προσδοκίες των πολιτών, μετά τον ολετήρα της μνημονιακής προσαρμογής-και της δεύτερης αχρείαστης φάσης της από το 2015 και μετά-, στο μέτωπο της εξωτερικής πολιτικής, όμως, έχει βρεθεί αντιμέτωπη με ένα σκηνικό «τέλειας καταιγίδας». Πρέπει να δούμε πώς θα είμαστε παρόντες στις επόμενες Διασκέψεις για τη Λιβύη και να μην έχουμε ψευδαισθήσεις ότι οι συμμετέχοντες απασχολούνται από αυτό που μας «καίει». Και πρέπει να είμαστε παρόντες, γιατί πρέπει να πιέσουμε, ώστε το διάδοχο κυβερνητικό σχήμα στη Λιβύη να θεωρήσει το Μνημόνιο με την Τουρκία ως νομικά ανυπόστατο. Και, βεβαίως, θα πρέπει να προετοιμαστούμε για την απάντησή μας όταν η Τουρκία θα κάνει την επόμενη κίνησή της σε θαλάσσια περιοχή. Γιατί, μην γελιόμαστε, θα την κάνει. Ό,τι μας λέει, το κάνει. 

Η εξωτερική πολιτική δεν γίνεται με όρους επικοινωνίας. Όταν δεν είσαι υπερδύναμη, πρέπει να πείσεις ότι επιβάλλεται να είσαι στο τραπέζι. Και αν δεν είσαι, πρέπει να βρεις τρόπο να «επιβάλλεις» την παρουσία σου. Το σημαντικότερο που έχουμε να κάνουμε, όμως, το αμέσως επόμενο διάστημα, είναι να σταματήσουμε να επικαλούμαστε απλώς το διεθνές δίκαιο. Όταν οι άλλοι παίκτες στη σκακιέρα αλλάζουν δόγμα και παίζουν «επίθεση» με τρόπο ασύμμετρο πολλές φορές, το δάχτυλό σου, όσο και να προσπαθήσεις, δεν θα σε κρύψει. Με άλλα λόγια, όταν οι «απέναντι» αλλάζουν πίστα, το να παραμένεις στην προηγούμενη είναι εγγύηση αποτυχίας.