Το χειρότερο με την παρούσα φάση είναι πως όλοι, κυβερνήσεις και αναλυτές βρίσκονται στο σκοτάδι. Δεν ξέρουν δηλαδή το πόσο θα κρατήσει αυτή η ύφεση. Κι αυτό κυρίως λόγω της αδυναμίας του ιατρικού κόσμου παγκοσμίως να προβλέψει την συμπεριφορά του ιού. Δεν ξέρουμε δηλαδή εάν θα υπάρξει νέο κύμα επιδημίας το φθινόπωρο και εάν, για παράδειγμα, τα μικρά εστιατόρια μπορεί να ξανανοίξουν σύντομα. Τίθεται δηλαδή ένα συνολικό ζήτημα βιωσιμότητας βασικών οικονομικών μονάδων. Μπροστά σε αυτό το σκοτάδι, όλοι ανεξαιρέτως, έχουν θυμηθεί τον Κέϊνς. Κρατική παρέμβαση, με γιγαντιαία πακέτα, που θα προσπαθήσουν να τονώσουν τη ζήτηση ώστε να μην καταρρεύσουν οι οικονομίες.

Χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία, που στο χθεσινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο απείλησαν με βέτο στα συμπεράσματα εφόσον δεν συναινέσουν η Γερμανία και οι χώρες-δορυφόροι της στην έκδοση ενός ευρω-ομολόγου, δέχονται την υψηλότερη πίεση από όλη την Ευρώπη. Πέρα από τον υψηλό αριθμό θυμάτων και τον κοινωνικό αρμαγεδώνα, η οικονομική ζωή έχει καταρρεύσει, το ίδιο και η προοπτική εσόδων από τον τουρισμό που για φέτος, ανεξαρτήτως εξέλιξης, έχει συνθλιβεί.

Η Ευρώπη χρειάζεται τώρα μια λογική αμοιβαιοποίησης της ζημιάς, όπως ακριβώς ζητούσε ο ευρωπαϊκός Νότος και στην κρίση χρέους που ακολούθησε την πτώση της Lehman Brothers το 2008. Τότε, οι ιεροκήρυκες της λιτότητας επέβαλαν την άποψη του ηθικού κινδύνου ως βασικό αντεπιχείρημα της αμοιβαιοποίησης του χρέους. Γιατί να πληρώσουν οι Βόρειοι, την “καλοπέραση” των Νοτίων ήταν η βασική συλλογιστική. Στη σημερινή κατάσταση, ζήτημα ηθικού κινδύνου δεν υφίσταται. Και εδώ υπάρχει μια εξαιρετική αφορμή για να δείξει η Ευρώπη το λόγο ύπαρξής της. Και να αποδυναμώσει τις αντιευρωπαϊκές τάσεις, που κάνουν ξανά την εμφάνισή τους, ειδικά σε χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία, που πλήττονται δραματικά από τον κορονοϊό και βλέπουν τις χειρουργικές μάσκες να καταφτάνουν από την Κίνα και όχι από την Γερμανία που πρέπει να τις κρατήσει για τους δικούς της ασθενείς. Σε διαφορετική περίπτωση, ο θυμός και η δυστυχία που θα προκαλέσει η νέα ύφεση, μπορεί να μας φέρει αντιμέτωπους με πολύ δυσάρεστες ευρωπαϊκές εξελίξεις.