Αρκεί μια διαγώνια ματιά στην ειδησεογραφία για να αποκτήσουμε μια καλή αίσθηση της πραγματικότητας. Αρχίζοντας από βορειοδυτικά, με την Αλβανία, υπάρχει η ανησυχία ότι οι σχέσεις της χώρας με την Ελλάδα κινδυνεύουν να επιστρέψουν στο κακό παρελθόν. Ίσως όχι τότε που εξτρεμιστές της ΜΑΒΗ άφηναν πίσω τους νεκρούς στρατιώτες πυροδοτώντας ένα κύμα καταπίεσης για την μειονότητα. Αλλά πάλι κανείς δεν ξέρει. Ο θάνατος του Κατσιφά στάθηκε αφορμή για ρατσιστικές και ακραία εθνικιστικές, εκδηλώσεις κι από τις δύο πλευρές των συνόρων, αυτές ακριβώς που νομίζαμε ότι είχαμε αφήσει πίσω μας.

Προχωρώντας ανατολικά, στην FYROM, οι προοπτικές για την υπογραφή μιας συμφωνίας που θα εξομαλύνει τις σχέσεις των δύο χωρών, είναι καλές. Και εδώ ωστόσο ο συμβιβασμός στον οποίο έχουν καταλήξει οι δύο κυβερνήσεις, οδήγησε σε ακραίες εκδηλώσεις. Όπως ο προπηλακισμός του Δημάρχου Θεσσαλονίκης αλλά και οι κραυγές μίσους για προδότες που ακούγονται με ευκολία που εκπλήσσει. Φυσικά ανάλογες αντιδράσεις υπήρξαν και στα Σκόπια.

Στο Αιγαίο πάλι, πηγαίνοντας νοτιοανατολικά, η ένταση δεν έλειψε ποτέ. Οι εξαγγελίες Κοτζιά ωστόσο για επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια έχουν προκαλέσει ένα νέο γύρο συγκεκαλυμμένων ή και απροκάλυπτων απειλών από Τούρκους αξιωματούχους για χρήση βίας σε περίπτωση που κάτι τέτοιο επιχειρηθεί. 

Συνεχίζοντας την ίδια πορεία προς την Κύπρο, έχουμε κι εκεί μια συνεχή φραστική αντιπαράθεση σχετικά με τις έρευνες για υδρογονάνθρακες αλλά και φόβους ότι η Τουρκία μπορεί να αμφισβητήσει έμπρακτα της Κυπριακή κυριαρχία πραγματοποιώντας έρευνες στην Κυπριακή ΑΟΖ. Κι αυτά την ώρα που πολλοί θεωρούν ότι βρισκόμαστε στο παρά 5 είτε για την εξεύρεση λύσης είτε για την οριστική εγκατάλειψη της ιδέας για δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία. 

Δεν χρειάζεται να είναι κανείς αναλυτής διεθνών σχέσεων για να καταλάβει ότι κάτι δεν πάει καλά. Δεν είναι πολύς ο καιρός άλλωστε που υπήρχε η ελπίδα, εν όψει και της προοπτικής ένταξης μιας σειράς κρατών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ότι ξεκινά μια νέα εποχή για τα Βαλκάνια, μια εποχή συνεργασίας και ανάπτυξης. Αντ΄ αυτού, σε σημαντικές μερίδες των πολιτών, παρακολουθούμε την αναβίωση ενός εθνικιστικού παροξυσμού που μόνο κινδύνους εγκυμονεί. 

Κι ως προς μεν τις σχέσεις μεταξύ των κρατών, για την ώρα τουλάχιστον, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι μπορεί να βγουν τα πράγματα εκτός ελέγχου. Στο εσωτερικό των κοινωνιών ωστόσο και ιδίως στην Ελλάδα, που συνδυάζεται με την οικονομική κρίση και το προσφυγικό, ένα τέτοιο κλίμα ακραίας πόλωσης μπορεί να έχει άμεσα αρνητικές  επιπτώσεις. Να οδηγήσει δηλαδή στην άνοδο ακραία συντηρητικών δυνάμεων που με την σειρά τους και για λόγους εσωτερικής κατανάλωσης, θα συντηρούν αυτό το κλίμα αντιπαράθεσης. Σε μια περίοδο που η οικονομική πραγματικότητα θέλει μια ανοιχτή δυναμική Ελλάδα, πόλο έλξης επενδύσεων, κινδυνεύουμε να οδηγηθούμε σε μια αντίληψη ότι οι πάντες μας επιβουλεύονται, ότι βρισκόμαστε σε μια οιονεί κατάσταση πολιορκίας. 

Σε ορισμένες περιπτώσεις δεν μπορεί να κάνουμε πολλά πράγματα. Με την Τουρκία για παράδειγμα, υπάρχουν πραγματικές διαφορές και προφανώς σχεδιασμοί σε αντίθεση με το διεθνές δίκαιο, δεν γίνονται αποδεκτοί. Πάρα πολλές φορές ωστόσο ο τρόπος με τον οποίο διεξάγεται ο δημόσιος διάλογος, δημιουργεί από μόνος του προβλήματα αντί να τα λύνει. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η τελευταία κρίση με Αλβανία. Όλοι μάθαμε και καταδικάσαμε τις δηλώσεις του Έντι Ράμα για τον Κατσιφά. Πόσο προβλήθηκαν όμως και πόσοι πληροφορήθηκαν τις δηλώσεις του Αλβανού προέδρου Ιλίρ Μέτα για το πανό που ύψωσαν αλβανοί εθνικιστές σε γήπεδο των Τιράνων; «Τέτοια αντιαθλητικά και ρατσιστικά συνθήματα» είπε, «αποτελούν προσβολή για τους κορυφαίους του αλβανικού ποδοσφαίρου που τίμησαν την φανέλα της Εθνικής μας και ήταν ελληνικής εθνικότητας». Και πρόσθεσε: «τέτοια μεμονωμένα περιστατικά θα πρέπει να χρησιμεύουν ως κώδων κινδύνου για την αποτροπή και την παρεμπόδιση της ρητορικής μίσους ανάμεσα στους λαούς μας». Πολύ θα βοηθούσαν ανάλογες δηλώσεις και από δικούς μας πολιτικούς. Θα βοηθούσαν καταρχήν την μειονότητα που έχει κάθε λόγο να επικρατήσει η ψυχραιμία. Θα βοηθούσαν όμως και τους ίδιους. Αυτοί πρώτοι θα εκτοπιστούν από τις δυνάμεις του εξτρεμισμού.