Πριν από τρία περίπου χρόνια, Έλληνες και Αμερικανοί αρχαιολόγοι έκαναν μια εντυπωσιακή ανακάλυψη στην θαλάσσια περιοχή κοντά τους Φούρνους της Ικαρίας. Εντόπισαν ένα μέρος στον βυθό στο οποίο υπήρχαν 58, ναι καλά διαβάσατε 58, ναυάγια, από την αρχαϊκή περίοδο ως τον 20ο αιώνα. Τόσα ναυάγια μαζί φαντάζομαι δεν έχουν ξαναβρεθεί ποτέ και πουθενά. Είναι αδιάψευστος μάρτυρας των θαλασσινών δρόμων του εμπορίου. Δημιουργήθηκαν και ήταν σε χρήση αδιαλείπτως, σχεδόν από τότε που πρωτοκατοικήθηκαν οι ακτές της Μεσογείου. Δρόμοι οι οποίοι ως πρόσφατα παρέμειναν λίγο πολύ απαράλλακτοι καθώς υπαγορεύονταν από τα ρεύματα, τους ανέμους, τις εποχές και τις ευρύτατα αναπτυγμένες οικονομικές σχέσεις  μεταξύ των λαών της περιοχής. 

Αυτές τις ημέρες έχει πέσει στα χέρια μου ένα συναρπαστικό βιβλίο για την ιστορία της Μεσογείου, της «Μεγάλης Θάλασσας», η οποία είναι ακριβώς αυτό: μια ιστορία εμπορίου, πολιτισμικών ανταλλαγών και στρατιωτικών ανταγωνισμών για την κυριαρχία πάνω στους δρόμους του εμπορίου και στις πηγές του. Δεν είναι εύκολο να ξεχωρίσει κανείς τι προηγήθηκε και τι ακολούθησε. Ένα ωστόσο είναι απολύτως σαφές: ανάπτυξη του πολιτισμού και ανάπτυξη του εμπορίου ήταν και εξακολουθούν να είναι έννοιες αξεχώριστες. Όλος ο πολιτισμός στην ιστορία μας στηρίχθηκε στο εμπόριο. Το παράδοξο είναι ότι και τότε όπως και σχεδόν ως τις μέρες μας, οι ανώτερες τάξεις περιφρονούσαν το εμπόριο. Το βλέπει κανείς στους ήρωες του Ομήρου που θεωρούσαν τον πόλεμο την μόνη ευγενή δραστηριότητα. Το βλέπει και στους Ρωμαίους που βέβαια όπως και οι ομηρικοί ήρωες, έκαναν μια χαρά τις δουλειές τους, άφηναν όμως έμπιστους δούλους να τις διεκπεραιώνουν. Δεν λέρωναν τα χέρια τους με τέτοιες δραστηριότητες, απολαμβάνοντας φυσικά τα αγαθά που προέκυπταν από αυτές . Όπως άλλωστε και οι Ευρωπαίοι ευγενείς αργότερα, αλλά και οι ομόλογοι τους Οθωμανοί.

Αυτή την αντιπάθεια προς το εμπόριο φαίνεται ότι την έχουμε κληρονομήσει κι εμείς σήμερα σαν κοινωνία. Κι αυτό παρά το ότι όσες ελληνικές κοινότητες πρόκοψαν, στηρίχθηκαν  στο εμπόριο κυρίως. Παρ όλα αυτά η «εμπορευματοποίηση» αποτελεί βρώμικη λέξη κι όχι για κάποιο αριστερό γκρουπούσκουλο αλλά για την συνδικαλιστική ένωση των καθηγητών της χώρας, την ΟΛΜΕ! Η δωρεά του ιδρύματος Μποδοσάκη είναι απαράδεκτη γιατί οδηγεί στην εμπορευματοποίηση της παιδείας, αποφάνθηκε.

Η πιθανότητα η αγορά να μπορεί να λειτουργήσει θετικά ακόμα και για την παιδεία, τους είναι αδιανόητη. Λειτουργούν φυσικά το ίδιο υποκριτικά όπως και οι Ρωμαίοι ευγενείς. Γιατί βέβαια η εμπορευματοποίηση, δηλαδή τα φροντιστήρια, έχουν κυριαρχήσει ακριβώς επειδή η αγορά προσφέρει καλύτερα ότι ζητούν οι μαθητές. Αντιθέτως η δημόσια παιδεία κινδυνεύει να γίνει ένα συντεχνιακό μονοπώλιο που έχει την πολυτέλεια να κωφεύει στις ανάγκες της αγοράς, δηλαδή των μαθητών. Ότι συμβαίνει και σε μια σειρά άλλων τομέων του δημοσίου. Το ότι οι ίδιοι αυτοί καθηγητές υπηρετούν την εμπορευματοποίηση στον ελεύθερο χρόνο τους, είναι το κερασάκι στην τούρτα. Η εμπορευματοποίηση βλέπετε, είναι ακαταμάχητη ακόμα και γι' αυτούς που την περιφρονούν.