Τις ημέρες των Χριστουγέννων ένας παράξενος διάλογος είδε το φως στα κοινωνικά δίκτυα και σε ορισμένες εφημερίδες. Είχε να κάνει με το ΚΚΕ εσωτερικού και τις σχέσεις του με τον δικτάτορα της Ρουμανίας Νικολάι Τσαουσέσκο. Όπως είναι γνωστό για πολλά χρόνια μετά την μεταπολίτευση, η Ρουμανία προμήθευε την Αυγή με δωρεάν χαρτί. Κατά τους επικριτές, οι σχέσεις αυτές με ένα δικτατορικό καθεστώς αποδεικνύουν την υποκρισία της ανανεωτικής αριστεράς.

Είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς πώς και γιατί ξαφνικά απόκτησε επικαιρότητα μια συζήτηση για την αρχαιολογία της αριστεράς. Μια ενδιαφέρουσα συμβολή ωστόσο ήρθε από το βιβλίο του Απόστολου Δοξιάδη «ερασιτέχνης επαναστάτης» το οποίο συμπτωματικά κυκλοφόρησε κι αυτό τις ημέρες των Χριστουγέννων. Ο Δοξιάδης περιγράφει την στρατολόγηση του στο ΚΚΕ εσωτερικού την περίοδο της Χούντας, κι αυτό που κάνει εντύπωση είναι πόσο παλαιοκομμουνιστικό ξεκίνησε. Ο στρατολόγος του, επιφανής αντικομουνιστής και φιλελεύθερος σήμερα, υπερασπίζεται τον δημοκρατικό συγκεντρωτισμό, την δικτατορία του προλεταριάτου και την Σοβιετική Ένωση την οποία αντιδιαστέλλει με την ψευδεπίγραφη, όπως την θεωρεί, αστική δημοκρατία. Ο σημερινός αναγνώστης θα δυσκολευτεί πολύ να αναγνωρίσει στις θέσεις εκείνης της εποχής τις μετέπειτα απόψεις του κόμματος ή του Λεωνίδα Κύρκου, ο οποίος έφτασε να πει ευτυχώς που χάσαμε τον εμφύλιο. Όμως αυτό είναι το πραγματικά ενδιαφέρον του ΚΚΕ εσωτερικού. Το πώς, πιο γρήγορα από άλλα αριστερά και προοδευτικά κόμματα, ακολούθησε τα σημάδια των καιρών, απέρριψε ουσιαστικά την κομμουνιστική ιδεολογία και υιοθέτησε μια πολιτική συμφιλίωσης μαζί με αυτό που ονομάστηκε δημοκρατική πορεία προς τον σοσιαλισμό. Και βέβαια στήριξε από την πρώτη στιγμή της μεταπολίτευσης την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας. Με αυτή την έννοια και μόνο με αυτή, προηγήθηκε της εποχής του.

Άλλωστε όταν μιλάμε για το παρελθόν πρέπει να παίρνουμε υπ' όψη τις συνθήκες που επικρατούσαν τότε. Στην χώρα ίσχυαν ακόμα τα πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων που καταργήθηκαν οριστικά το 1981 από το ΠΑΣΟΚ. Ο σημερινός βουλευτής της ΝΔ Μάκης Βορίδης ήταν γραμματέας της νεολαίας της ΕΠΕΝ του δικτάτορα Παπαδόπουλου. Το ΠΑΣΟΚ εξυμνούσε τον Καντάφι και τασσόταν εναντίον της ένταξης στην ΕΟΚ. 

Αυτά όμως ανήκουν στο παρελθόν. Έχει ιστορικό ενδιαφέρον να προσπαθούμε να τα καταλάβουμε, να δούμε πώς επηρέασαν τις εξελίξεις. Όμως  έχει μεγαλύτερη σημασία να δούμε το πώς άλλαξαν, πώς αλλάξαμε όλοι. Πώς η Νέα Δημοκρατία απαλλάχθηκε από το δεξιό παρακράτος κι έγινε ένα σύγχρονο κεντροδεξιό κόμμα, το οποίο συνέβαλε καθοριστικά στην αποκατάσταση της Δημοκρατίας και στην ευρωπαϊκή πορεία της Ελλάδας. Πώς το ΠΑΣΟΚ εγκατέλειψε την τριτοκοσμική του ιδεολογία και έγινε ένα εκσυγχρονιστικό σοσιαλδημοκρατικό κόμμα με κορυφαία επιτεύγματα την ένταξη στην ΟΝΕ και την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή  Ένωση. Πώς τελικά η Ελλάδα τα τελευταία αυτά 40 χρόνια είναι μια διαφορετική χώρα η οποία έκανε άλματα πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά. Αυτό έχει μεγαλύτερη σημασία σήμερα. Όχι για να σταθεί εμπόδιο στις αναγκαίες αλλαγές ούτε για να κλείσουμε τα μάτια στα κατάλοιπα των παλιών συμπεριφορών που εξακολουθούν να επιβιώνουν. Αλλά για να έχουμε επίγνωση της θέσης μας, να διακρίνουμε τα σημαντικά, αυτά που μας ενώνουν αυτά στα οποία στηρίχθηκε η σημερινή Ελλάδα. Σε αυτή την αλλαγή συνέβαλαν όλοι. Συνέβαλε και το ΚΚΕ εσωτερικού, λίγο περισσότερο ίσως από όσο θα δικαιολογούσε το πολιτικό του βάρος καθώς πρώτο, στον χώρο της αριστεράς, οραματίστηκε την Ευρωπαϊκή Ελλάδα. Τα υπόλοιπα μερικές φορές είναι καλό να τα ξεχνάμε. Άλλωστε η λήθη αποτέλεσε βασικό στοιχείο των όσων επιτύχαμε ως κοινωνία τα τελευταία 40 χρόνια.