Η ιδέα πίσω από την κυβερνοπανκ δυστοπία του μυθιστορήματος «Altered Carbon», που έγινε διάσημο με τη μεταφορά του σε σειρά από το Netflix με τίτλο στα ελληνικά «Θνητοί θεοί», είναι απλή: Οι άνθρωποι ανακάλυψαν πρακτικά την αθανασία. Μόνο που αυτοί που ευνοούνται πραγματικά είναι οι πλούσιοι. 

Η τεχνολογία πλέον επιτρέπει στους ανθρώπους να μεταφέρουν τη συνείδησή τους σε άλλα σώματα. Όμως, το κόστος της αθανασίας είναι μεγάλο. Και έτσι η κοινωνία είναι μοιρασμένη στα δύο όσο ποτέ άλλοτε: Από τη μία η ελίτ που μπορεί να αλλάζει συνεχώς σώματα και έτσι να ζει πρακτικά για πάντα και από την άλλη ο υπόλοιπος κόσμος που προσπαθεί να επιβιώσει όπως, όπως και αν χρειαστεί νέο σώμα βολεύεται με ότι μπορεί να έχει. 

Υπό μια έννοια λοιπόν, η κεντρική ιδέα λοιπόν είναι αυτή: Μια τεράστια τεχνολογική ανακάλυψη που αλλάζει δραστικά το τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος δεν κάνει καλύτερο τον κόσμο. Απλά μεγαλώνει τις ανισότητες. Πόσο κοντά είναι αυτή η ιδέα στην πραγματικότητα; Σύμφωνα με τον Ντάγκλας Ρασκόφ, καθηγητή θεωρίας των media και των ψηφιακών οικονομικών στο City University της Νέας Υόρκης, πάρα πολύ. 

Σε πρόσφατο άρθρο του με τίτλο «Η επιβίωση του πλουσιότερου» (Survival of the Richest) ο Ρασκόφ είναι ξεκάθαρος: «Οι πλούσιοι σκοπεύουν να μας αφήσουν πίσω τους». Ο καθηγητής και συγγραφέας περιγράφει μια περσινή εμπειρία του όταν πήγε να μιλήσει για το «μέλλον της τεχνολογίας» σε ένα υπερπολυτελές τουριστικό θέρετρο. Όπως αναφέρει ο ίδιος σύντομα ανακάλυψε ότι το «κοινό του» ήταν μόλις πέντε πολύ ισχυροί διαχειριστές επενδυτικών κεφαλαίων, ενώ η πραγματική τους ανησυχία ήταν το πως θα επιβιώσουν από μια μελλοντική καταστροφή. 

«Λαμβάνοντας το σήμα από τον Έλον Μασκ που θέλει να αποικήσει τον Άρη, τον Πήτερ Τίελ που θέλει να αντιστρέψει την διαδικασία της γήρανσης, ή τον Σαμ Άλτμαν και τον Ρέι Κουρζβίλ που θέλουν να “ανεβάσουν” το μυαλό τους σε υπερυπολογιστές, ετοιμαζόντουσαν για ένα ψηφιακό μέλλον που είχε να κάνει περισσότερο με την υπέρβαση της ανθρώπινης κατάστασης παρά με την καλυτέρευση του κόσμου… Για εκείνους το μέλλον της τεχνολογίας αφορά ένα μόνο πράγμα: Την διαφυγή», γράφει χαρακτηριστικά. 

Η ανησυχία του Ρασκόφ είναι πραγματική. Αν η παγκόσμια ελίτ δεν προσπαθεί να κάνει τον κόσμο καλύτερο, αλλά ουσιαστικά απλά μεγαλώνει την ανισότητα που οδεύουμε; Ιστορικά η τεχνολογία ήταν πάντα ένα μέσο συγκέντρωσης πλούτου. Ταυτόχρονα όμως τα τεχνολογικά επιτεύγματα κάνανε πάντα και τη ζωή της κοινωνίας καλύτερη σε σχέση με το παρελθόν. Ίσως να έχουμε φτάσει στο σημείο που κάτι τέτοιο να μην ισχύει. Και για αυτό δεν ευθύνεται βέβαια η τεχνολογία από μόνη της. 

Σε μια χώρα που μαστίζεται από την οικονομική κρίση και την ανεργία όπως η Ελλάδα, μπορεί όλα αυτά να φαντάζουν μακρινά. Δεν είναι. Η τέταρτη βιομηχανική επανάσταση μας χτυπά την πόρτα και όπως αναφέρουν δεκάδες πανεπιστημιακοί σύντομα θα πρέπει να ανταπεξέλθουμε σε πολύ σημαντικές αλλαγές που θα επηρεάσουν δραστικά την εργασία και τον τρόπο ζωής μας. Και όταν λέμε σύντομα, εννοούμε σε λιγότερο χρόνο απ’ όσο θα μας πάρει ως χώρα να αποπληρώσουμε το χρέος μας.