Η σειρά κέρδισε τις εντυπώσεις – και τους κριτικούς- με την αριστουργηματική σκηνοθεσία και το τελευταίο επεισόδιό της πήρε την υψηλότερη βαθμολογία στην ιστορία στο IMDB. Και μιλάμε για μία σειρά, της οποίας το τέλος ξέρουμε και βασισμένη σε ένα θέμα πολυσυζητημένο αλλά σίγουρα όχι ξεπερασμένο.

Η έκρηξη του πυρηνικού αντιδραστήρα το 1986 είναι μια από τις μεγαλύτερες τραγωδίες της σύγχρονης ιστορίας. 

Η Greenpeace και το World Information Service on Energy (WISE) βρίσκουν του «μύθους» και της ανακρίβειες που πιθανόν υπάρχουν στα πέντε επεισόδια της αριστουργηματικής σειράς και επιχειρούν να δώσουν απαντήσεις σε κάποια από τα καίρια ερωτήματα των θεατών.

Είναι τα γεγονότα της σειράς σωστά;

  • Σε γενικές γραμμές, η σειρά είναι όσο πιο κοντά στην αλήθεια όσο είναι εφικτό. Μερικές μικρές ανακρίβειες που εντοπίσαμε είναι οι εξής:
  • Ο βασικός χαρακτήρας, ο καθηγητής Valery Legasov (Jared Harris) είναι καθοριστικός στη σειρά για τα μέτρα που λήφθηκαν μετά την καταστροφή. Είναι υπαρκτό πρόσωπο, αλλά στην πραγματικότητα υπήρχε μια μεγάλη ομάδα ανθρώπων η οποία ήταν υπεύθυνη για να περιορίσει το ρίσκο και τις επιπτώσεις. 
  • Η σειρά εξετάζει το σενάριο ότι το τετηγμένο καύσιμο θα οδηγούσε σε μεγαλύτερη έκρηξη ερχόμενο σε επαφή με τα υπόγεια ύδατα: «δημιουργήσατε λάβα» όπως ειπώθηκε χαρακτηριστικά. Ωστόσο, η πιθανότητα να συνέβαινε αυτό και να δημιουργούσε μια έκρηξη ισοδύναμη 4 μεγατόνων TNT δεν είναι ρεαλιστική. Αυτό που όντως ανησύχησε τους ειδικούς τότε ήταν ότι μέρος από το καύσιμο θα έφτανε στα υπόγεια ύδατα προκαλώντας μικρές εκρήξεις που θα απελευθέρωναν μεγαλύτερες ποσότητες ραδιενεργών ουσιών στην ατμόσφαιρα. Συνεπώς, η ατάκα για τη λάβα από τον σοκαρισμένο ειδικό, είναι μία από τις ελάχιστες υπερβολές χάριν δραματουργίας που εντοπίσαμε. 
  • Η Ulana Khomyuk (Emily Watson) δεν υπήρξε στην πραγματικότητα αν και μοιάζει καταλυτικός παράγοντας στην εξέλιξη των γεγονότων! Ο χαρακτήρας της γράφτηκε για να εξυπηρετήσει την απεικόνιση της αντίδρασης επιστημόνων από άλλες χώρες.

Πόσοι νεκροί υπήρξαν στο Τσερνόμπιλ;

Στο «Chernobyl» βλέπουμε ανθρώπους να κάνουν εμετό και τα πρόσωπά τους να κοκκινίζουν από την έκθεση στην ισχυρή ακτινοβολία. Αν και η σειρά δείχνει ότι οι περισσότεροι πέθαναν ακαριαία, στην πραγματικότητα ο θάνατος ήταν πιο αργός. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών, οι θάνατοι στο πεδίο ήταν μόλις 3, ενώ από τους άμεσα εκτεθειμένους άλλοι 28 άφησαν την τελευταία τους πνοή τις επόμενες μέρες ή εβδομάδες. Οι περισσότεροι από αυτούς ήταν πυροσβέστες που έσπευσαν για να βοηθήσουν. 

Το χάσμα που δημιουργήθηκε στον αντιδραστήρα απελευθέρωνε ουσίες για 10 συνεχόμενες ημέρες και η διασπορά των ραδιενεργών ισοτόπων απλώθηκε σε όλη την Ευρώπη, με τις Ουκρανία, Ρωσία και Λευκορωσία να δέχονται τις μεγαλύτερες ποσότητες.

Ωστόσο, δύσκολα χαρτογραφείται το ακριβές αντίκτυπο του ατυχήματος στην ανθρώπινη υγεία. Τα αρχικά δεδομένα είναι ελλιπή ενώ η ανίχνευση των μακροχρόνιων επιπτώσεων αποτελεί ούτως ή άλλως μία περίπλοκη διαδικασία, με τους επιστήμονες να διαφωνούν πολλές φορές μεταξύ τους για τις επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία από την έκθεση σε πιο χαμηλά επίπεδα ραδιενέργειας.  

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, οι μακροχρόνιες επιπτώσεις αναμένεται να προκαλέσουν επιπλέον 9.000 θανάτους. Ωστόσο, όπως θα δούμε παρακάτω, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο ζοφερή από τις εκτιμήσεις του ΠΟΥ. Αν και η αποκλεισμένη ζώνη γύρω από το Τσερνόμπιλ θα παραμείνει ακατοίκητη για αρκετές δεκαετίες ακόμα, περίπου 5 εκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν και σήμερα να ζουν σε περιοχές που είναι επισήμως χαρακτηρισμένες ως μολυσμένες, συνεπώς οι επιπτώσεις στην υγεία αναμένεται να συνεχιστούν για πολλά ακόμη χρόνια. Πολλοί άνθρωποι εμφάνισαν προβλήματα όπως καρκίνο (βλέπε παρακάτω), καρδιακές προσβολές, αγγειακές παθήσεις, ασθένειες του κυκλοφορικού, αποβολές, γενετικές ανωμαλίες κλπ. 

Δεν ήταν μόνο το Τσερνόμπιλ

Ο σεναριογράφος και δημιουργός της σειράς Craig Mazin έγραψε στο Τwitter στις 8 Απριλίου: «Το μάθημα που μας έδωσε το Τσερνόμπιλ δεν είναι ότι η σύγχρονη πυρηνική ενέργεια είναι επικίνδυνη. Το μάθημα είναι ότι το ψέμα, η αλαζονεία και η καταστολή της κριτικής είναι επικίνδυνα». Η σειρά καταπιάνεται σε μεγάλο βαθμό με τα… «fake-news» (πριν καν εφευρεθεί ο όρος), ωστόσο αυτού του είδους η προσπάθεια παραπληροφόρησης του κοινού και απόκρυψης της αλήθειας στην περίπτωση πυρηνικού ατυχήματος δεν περιορίζεται στο Τσερνόμπιλ, ούτε καν στην (τέως) Σοβιετική Ένωση. 

Το πρώτο μεγάλο πυρηνικό ατύχημα το μακρινό 1957 στο εργοστάσιο Mayak της τότε Σοβιετικής Ένωσης αποσιωπήθηκε για δεκαετίες, ενώ ο Ρωσικός πυρηνικός κολοσσός Rosatom ακόμα αρνείται να παραδεχτεί ότι υπήρξε ατύχημα στο ίδιο ακριβώς εργοστάσιο πριν 2 χρόνια (2017) το οποίο απελευθέρωσε σημαντικές ποσότητες του ραδιοϊσοτόπου 106Ru (Ρουθήνιο-106) σε όλη την Ευρώπη. 

Το Fermi 1 στις ΗΠΑ το 1966, με επίσημη εντολή έμεινε για καιρό στην αφάνεια λόγω του ότι δεν υπήρξαν θύματα ή απελευθέρωση ραδιενέργειας, αλλά “το ατύχημα που παραλίγο να εξαφανίσει ολόκληρο το Ντιτρόιτ” ήταν εκείνο που πυροδότησε τις πρώτες συζητήσεις για την επικινδυνότητα των πυρηνικών. Το 1979 μόλις μία μέρα μετά το ατύχημα στο Three Mile Island στις ΗΠΑ και πάλι, η εθνική Ρυθμιστική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας (NRC) για να καλύψει το περιστατικό έβγαλε επίσημη ανακοίνωση σύμφωνα με την οποία ο κίνδυνος είχε εκλείψει, δημιουργώντας τεράστια σύγχυση στη λήψη μέτρων, αλλά και την ενημέρωση του κόσμου. Μετά το ατύχημα στη Φουκουσίμα της Ιαπωνίας (2011) με την τήξη πυρήνα σε 3 αντιδραστήρες, ο πρωθυπουργός Άμπε επέμενε πως η πυρηνική ενέργεια είναι ασφαλής και η κατάσταση ελεγχόμενη, ενώ ταυτόχρονα πίεζε για επανεκκίνηση των παροπλισμένων πυρηνικών σταθμών της χώρας με τα επίπεδα ραδιενέργειας της Φουκουσίμα να είναι ακόμα πάνω από τα επιτρεπτά όρια. 

Πηγή: www.greenpeace.org