Με μήνυμά του στο Twitter, ο Τούρκος πρόεδρος ανέφερε ότι η επιχείρηση εναντίον «των τρομοκρατών του PKK» και των τζιχαντιστών στην Συρία ξεκίνησε.

Το BBC επιχειρεί να εξηγήσει την τουρκική εισβολή στη Συρία, τις πιθανές συνέπειες και το «χάος» στη χώρα.

Ποιοι είναι οι Κούρδοι

Οι Κούρδοι ζουν σε τέσσερις χώρες, το Ιράν, το Ιράκ, την Τουρκία και τη Συρία. Στη Συρία ο πληθυσμός των Κούρδων αντιστοιχεί στο 7% με 10% του συνολικού πληθυσμού. Για δεκαετίες ζούσαν καταπιεσμένοι και τόσο ο Πρόεδρος Μπασάρ αλ Άσαντ όσο και ο πατέρας του Χαφέζ αρνούνταν να αναγνωρίσουν βασικά δικαιώματα στον κουρδικό πληθυσμό.

Πριν από την Αραβική Άνοιξη το 2011 οι περισσότεροι Κούρδοι ζούσαν στη Δαμασκό, το Χαλέπι και σε τρεις νοτιότερες περιοχές κοντά στα τουρκικά σύνορα: το Αφρίν, το Κομπανί και το Καμισλί.

Όταν η εξέγερση εξελίχθηκε σε εμφύλιο πόλεμο, τα κυριότερα κουρδικά κόμματα απέφυγαν να «διαλέξουν πλευρά». Το 2012, οι κυβερνητικές δυνάμεις αποσύρθηκαν από τις κουρδικές περιοχές για να επικεντρωθούν στην καταπολέμηση των αντιμαχόμενων φατριών αλλού και οι κουρδικές πολιτοφυλακές πήραν τον έλεγχο.

Στα τέλη του 2014, το Ισλαμικό Κράτος (ΙΚ) ξεκίνησε μια επίθεση στο Κομπανί. Η επίθεση σήμανε συναγερμό σε ολό τον κόσμο και ένας πολυεθνικός συνασπισμός υπό την ηγεσία των ΗΠΑ εναντίον του IS παρενέβη πραγματοποιώντας αεροπορικές επιθέσεις. Μετά την υποχώρηση των στρατευμάτων, οι Κούρδοι έγιναν ο πιο σημαντικός συνεργάτης του συνασπισμού στη Συρία.

Η μεγαλύτερη κουρδική πολιτοφυλακή, οι Μονάδες Προστασίας του Λαού (YPG), σχημάτισε μια συμμαχία με τις τοπικές αραβικές πολιτοφυλακές που ονομάζεται Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) το 2015. Με τη βοήθεια του συνασπισμού σε αεροσκάφη, οπλισμό και συμβούλους, οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις έδιωξαν τους τζιχαντιστές του ISIS από το ένα τέταρτο των εδαφών της Συρίας και κατέλαβαν το τελευταίο του οχυρό στη χώρα τον Μάρτιο του 2019. Επίσης, δημιούργησαν μια «αυτόνομη διοίκηση» για να κυβερνήσουν την περιοχή.

Γιατί η Τουρκία θέλει στρατιωτική λύση

Η Τουρκία απειλούσε εδώ και καιρό ότι θα ξεκινήσει στρατιωτική επιχείρηση στα εδάφη του SDF για να δημιουργήσει μια «ζώνη ασφαλείας» 32 χιλιομέτρων σε μήκος 480 χιλιομέτρων στη συριακή πλευρά των συνόρων.

Πρόθεση της Άγκυρας είναι να διώξει τα μέλη του YPG, το οποίο θεωρεί παρακλάδι μιας κουρδικής ανταρτικής ομάδας που μάχεται εδώ και χρόνια στην Τουρκία και χαρακτηρίζεται ως τρομοκρατική οργάνωση. Η Τουρκία ελπίζει επίσης να επανεγκαταστήσει τουλάχιστον 1 εκατομμύριο από τους 3.600.000 Σύρους πρόσφυγες που φιλοξενεί αυτή τη στιγμή σε αυτή τη ζώνη.

Σε μια προσπάθεια να αποτραπεί μια εισβολή στη χώρα, ο αμερικανικός και ο τουρκικός στρατός συμφώνησαν τον Αύγουστο να δημιουργήσουν έναν «μηχανισμό ασφαλείας στα σύνορα. Το YPG συνεργάστηκε, απέσυρε τα βαριά όπλα και αποσυναρμολόγησε τις οχυρώσεις.

Ωστόσο, στις 6 Οκτωβρίου, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε στον Ντόναλντ Τράμπ ότι «θα ξεκινούσε σύντομα» μια διασυνοριακή επιχείρηση. Ο Αμερικανός πρόεδρος απάντησε ότι τα αμερικανικά στρατεύματα που βρίσκονται στην περιοχή δεν θα υποστήριζαν την Τουρκία ούτε θα συμμετείχαν στην επιχείρηση.

Το SDF αντέδρασε έντονα στην απόφαση του Τραμπ, προειδοποιώντας ότι μια «απρόκλητη επίθεση» από την Τουρκία θα έχει «αρνητικό αντίκτυπο στον αγώνα μας εναντίον του [Ισλαμικού Κράτους] και στη σταθερότητα και την ειρήνη που έχουμε δημιουργήσει στην περιοχή».

«Είμαστε αποφασισμένοι να υπερασπιστούμε τα εδάφη μας με κάθε κόστος», ανέφερε σε ανακοίνωση.

Πιστεύεται ότι η τουρκική επιχείρηση θα επικεντρωθεί αρχικά σε ένα τμήμα έκτασης 100 χιλιομέτρων στα σύνορα μεταξύ των πόλεων Tal Abyad και Ras al-Ain, που είναι αραιοκατοικημένη -αραβική κυρίως- περιοχή.

Ποιος θα είναι ο αντίκτυπος

Στην περιοχή που εντάσσεται στην «ζώνη ασφαλείας» της Τουρκίας, υπάρχουν διάσπαρτα δεκάδες χωριά και πόλεις, σε αντίθεση με τις άγονες, έρημες περιοχές του νότου. Το Καμισλί, μέρος της οποίας παραμένει υπό έλεγχο της συριακής κυβέρνησης, είχε πληθυσμό 200.000 άνθρώπων πριν από τον πόλεμο.

Η Διεθνής Επιτροπή Διάσωσης, μια ανθρωπιστική οργάνωση, δήλωσε ότι η περιοχή που βρίσκεται επί του παρόντος υπό τον έλεγχο του SDF φιλοξενούσε περίπου 2 εκατομμύρια πολίτες που «επιβίωσαν από την αγριότητα του Ισλαμικού Κράτους και έχουν ήδη εκτοπιστεί αρκετές φορές». «Μια στρατιωτική επίθεση θα μπορούσε να εκτοπίσει αμέσως τουλάχιστον 300.000 ανθρώπους» έγραψε η Οργάνωση στο Twitter, στις 7 Οκτωβρίου.

Ο Οργανισμός «Save the Children» δήλωσε ότι 1,65 εκατομμύρια πολίτες χρειάζονται ανθρωπιστική βοήθεια στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένων περισσότερων από 650.000 εκτοπισμένων από τον πόλεμο.

Ο Περιφερειακός Συντονιστής του ΟΗΕ για τη Συρία, Πάνος Μουμτζής, δήλωσε ότι είχε εκπονήσει σχέδια έκτακτης ανάγκης για να βοηθήσει πολίτες που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους με επίθεση.

Οποιαδήποτε στρατιωτική επιχείρηση έπρεπε να λάβει υπόψη τις επιπτώσεις στους πολίτες, προειδοποίησε και προσέθεσε: «Ελπίζουμε για το καλύτερο, αλλά προετοιμαζόμαστε για το χειρότερο».

Κινδυνεύουν οι άνθρωποι σε άλλους καταυλισμούς;

Χιλιάδες εκτοπισμένοι Σύροι ζουν σε προσωρινούς καταυλισμούς, πολλοί νότια των τουρκικών συνόρων. Οι οικογένειες των υπόπτων μελών του Ισλαμικού Κράτους κρατούνται σε τρεις από αυτούς.

Δύο από τους καταυλισμούς, oι Roj και Ain Issa, που φιλοξενούσαν 1.700 και 12.900 άτομα αντίστοιχα τον Μάιο του 2019, θα περιλαμβάνονται στην προτεινόμενη «ζώνη ασφαλείας» της Τουρκίας.

Το Al-Hol, το οποίο είναι μακράν ο μεγαλύτερος τέτοιος καταυλισμός με περισσότερους από 68.000 πρόσφυγες, απέχει περίπου 60 χιλιόμετρα από την Τουρκία και έτσι δεν θα βρίσκεται στη ζώνη. Πάνω από το 94% των προσφύγων στο al-Hol είναι γυναίκες και παιδιά και 11.000 είναι αλλοδαποί.

Το SDF λέει ότι κρατά περισσότερους από 12.000 άνδρες που είναι ύποπτοι ότι είναι μέλη του IS σε επτά φυλακές. Τουλάχιστον 4.000 από τους κρατουμένους είναι αλλοδαποί. Ορισμένες από τις φυλακές βρίσκονται, σύμφωνα με δημοσιεύματα, κοντά στα τουρκικά σύνορα.

Ο Ντόναλντ Τραμπ είπε στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι τα τουρκικά στρατεύματα θα είναι υπεύθυνα για την ασφάλεια των κρατουμένων του Ισλαμικού Κράτους στις περιοχές που κατέλαβαν. Το SDF δήλωσε ότι οι μαχητές του θα συνεχίσουν να φυλάσσουν τις φυλακές και τους καταυλισμούς, αλλά ίσως χρειαστεί να μετακινηθούν σε άλλες περιοχές ή να αναγκαστούν να φύγουν αν δεχθούν επίθεση.

Πηγή: BBC