Το Ιράν και τα «ελεύθερα έθνη της περιοχής» θα πάρουν εκδίκηση, διεμήνυσε ο πρόεδρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας Χασάν Ρουχανί.

«Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι το μεγάλο έθνος του Ιράν και άλλα ελεύθερα έθνη της περιοχής θα πάρουν την εκδίκησή τους από την εγκληματική Αμερική για αυτήν τη φρικτή δολοφονία» ανέφερε ο Ρουχανί σε ανακοίνωσή του που αναρτήθηκε στον ιστότοπο της κυβέρνησής του.

Το γεγονός πως ο Σουλεϊμανί «έγινε μάρτυρας» θα αυξήσει την «αποφασιστικότητα» του Ιράν να «αντισταθεί στον επεκτατισμό της Αμερικής και να υπερασπιστεί τις ισλαμικές αξίες μας», προστίθεται στο κείμενο.

Ο πρωθυπουργός του Ιράκ Αντέλ Αμπντούλ Μάχντι καταδίκασε τη «δολοφονία» του Σουλεϊμανί και του Ιρακινού διοικητή πολιτοφυλακής Αμπού Μάχντι αλ-Μουχάντις.

Η αεροπορική επιδρομή στο αεροδρόμιο της Βαγδάτης είναι μια πράξη επίθεσης εναντίον του Ιράκ και αποτελεί παραβίαση της κυριαρχίας του, η οποία «θα πυροδοτήσει έναν καταστροφικό πόλεμο στο Ιράκ, την περιοχή και τον κόσμο».

Το Ιράν — και προσωπικά ο Σουλεϊμανί — διαδραμάτισε ρόλο-κλειδί στην πορεία του πολέμου στη Συρία, στηρίζοντας το καθεστώς του Μπασάρ αλ Άσαντ. Επίσης υποστήριξε τις Δυνάμεις Λαϊκής Κινητοποίησης (ΔΛΚ) μια συμμαχία σιιτικών ιρακινών παραστρατιωτικών οργανώσεων η οποία έπαιξε καίριο ρόλο στις επιχειρήσεις εναντίον του ISIS.

Η Συρία καταδίκασε απερίφραστα την «δόλια, εγκληματική αμερικανική επιθετικότητα» που οδήγησε στον φόνο του Σουλεϊμανί.

Ο θάνατος του υποστρατήγου Σουλεϊμανί, που φέρεται να είχε στενή σχέση με τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν Αγιατολάχ Αλί Χαμεϊνί, σηματοδοτεί μια δραματική κλιμάκωση των κρυφών πολέμων στους οποίους εμπλέκονται το Ιράν, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους, ιδίως του Ισραήλ και της Σαουδικής Αραβίας, και ενδέχεται να οδηγήσει σε αντίποινα.

Το Ιράν συνεχίζει να εμπλέκεται σε μια μακρά σύγκρουση με τις ΗΠΑ, που επιτάθηκε την περασμένη εβδομάδα με την επίθεση στην αμερικανική πρεσβεία στη Βαγδάτη από φιλοϊρανούς σιίτες παραστρατιωτικούς και άλλους διαδηλωτές, που διαμαρτύρονταν για τις αμερικανικές επιδρομές εναντίον της Κατάεμπ Χεζμπολάχ («Ταξιαρχίες του Κόμματος του Θεού»).

Τον Σεπτέμβριο η Ουάσινγκτον κατηγόρησε το Ιράν για μια εξαιρετικά καταστροφική επίθεση με πυραύλους και UAVs στη Σαουδική Αραβία με στόχο εγκαταστάσεις της ARAMCO, του κρατικού πετρελαϊκού κολοσσού του βασιλείου. 

Το Ιράν από την άλλη έχει υποστεί χωρίς να ανταποδώσει εκατοντάδες αεροπορικές και πυραυλικές επιθέσεις, κυρίως ισραηλινές, στην επικράτεια της Συρίας και του Ιράκ. Υπενθυμίζεται πως ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, αναχώρησε νωρίτερα από την Ελλάδα λόγω του θανάτου του Σουλεϊμανί ενώ οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας βρίσκονται σε ετοιμότητα. 

Συνέπειες

Αναλυτές θεωρούν πως η ιρανική ηγεσία είναι πιθανό να αντιδράσει πολύ πιο έντονα στον φόνο του Σουλεϊμανί, που τα τελευταία χρόνια είχε μετατραπεί σε θρύλο για τους σιίτες σε όλη την περιοχή.

Ο θάνατος του Σουλεϊμανί είχε ως συνέπεια να αυξηθούν οι τιμές του πετρελαίου καθώς οι διεθνείς αγορές φοβούνται κλιμάκωση της έντασης στην περιοχή.

Οι πολυάριθμες φιλοϊρανικές οργανώσεις στην περιοχή μπορεί να εξαπολύσουν επιθέσεις εναντίον αμερικανικών βάσεων στα κράτη του Κόλπου ή εναντίον πετρελαιοφόρων ή εμπορικών πλοίων στην περιοχή των στενών του Ορμούζ, τα οποία η Τεχεράνη μπορεί να κλείσει ανά πάσα στιγμή.

Μπορεί να βάλουν στόχο τις πολυάριθμες βάσεις στις οποίες ο αμερικανικός στρατός είναι ανεπτυγμένος στο Ιράκ, τη Συρία, άλλες αμερικανικές πρεσβείες στην περιοχή ή να επιτεθούν σε συμμάχους των ΗΠΑ, όπως το Ισραήλ ή η Σαουδική Αραβία, ακόμη και σε ευρωπαϊκές χώρες.

Για την Κιμ Γκάτας του Carnegie Endowment for International Peace, είναι δύσκολο να πει κανείς πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση: «Ένας πόλεμος; Το χάος; Περιορισμένα αντίποινα; Τίποτε; Αληθινά δεν ξέρει κανένας, ούτε στην περιοχή ούτε στην Ουάσινγκτον, επειδή αυτό δεν έχει προηγούμενο».

Πώς διεξήχθη η επιχείρηση των ΗΠΑ;

Το Πεντάγωνο παρέμεινε αόριστο σχετικά με την ίδια την επιχείρηση, όταν παραδέχθηκε σε ανακοίνωσή του πως διεξήγαγε την ενέργεια αυτή κατά διαταγήν του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Όμως σύμφωνα με αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, αυτή πραγματοποιήθηκε από ένα αμερικανικό μη επανδρωμένο αεροπλάνο, το οποίο έπληξε δύο οχήματα που μετέφεραν τον Σουλεϊμανί σε οδό πρόσβασης στο διεθνές αεροδρόμιο της Βαγδάτης.

Ο Αμπού Μάχντι αλ-Μουχάντις, δεύτερος στην ιεραρχία της Χασντ αλ-Σάαμπι, ενός συνασπισμού κυρίως φιλοϊρανικών πολιτοφυλακών ο οποίος έχει πλέον ενταχθεί στον ιρακινό τακτικό στρατό, έχασε επίσης τη ζωή του.

Αυτού του είδους οι φόνοι ξένων στρατιωτικών φέρνουν στο νου τις μεθόδους του ισραηλινού στρατού μάλλον παρά αυτές των Αμερικανών στρατιωτικών, οι οποίοι οργανώνουν συνήθως με ακρίβεια επιχειρήσεις των ειδικών δυνάμεών τους, όταν θέλουν να εξοντώσουν καταζητούμενους όπως ο Οσάμα Μπιν Λάντεν ή, πιο πρόσφατα, ο αρχηγός της οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος Αμπού Μπακρ αλ-Μπαγκντάντι.

Γιατί σήμερα;

Οι ΗΠΑ παρακολουθούσαν εδώ και μήνες από κοντά τις μετακινήσεις του στρατηγού Σουλεϊμανί και θα μπορούσαν να τον είχαν σκοτώσει πολύ νωρίτερα. Το Πεντάγωνο εξήγησε πως ο Ιρανός στρατηγός «προετοίμαζε σχέδια επιθέσεων σε Αμερικανούς διπλωμάτες και στρατιωτικούς στο Ιράκ και σε όλη την περιοχή».

Ποια είναι τα μέτρα ασφαλείας;

Τους τελευταίους μήνες οι ΗΠΑ έστειλαν περισσότερους από 14.000 στρατιωτικούς ως ενισχύσεις στην περιοχή και ανακοίνωσαν την αποστολή επιπλέον 500 ανδρών μετά την επίθεση εναντίον της πρεσβείας τους στη Βαγδάτη.

Την Πέμπτη ανακοινώθηκε πως ένα τάγμα 4.000 ανδρών έλαβε εντολή να βρίσκεται σε ετοιμότητα και μπορεί να αναπτυχθεί μέσα στις επόμενες ημέρες.

Οι ΗΠΑ έχουν αυτή τη στιγμή 5.200 στρατιωτικούς ανεπτυγμένους στο Ιράκ, επισήμως για να «βοηθούν και να εκπαιδεύουν» τον ιρακινό στρατό και για να αποφευχθεί μια ανάκαμψη της οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος. Οι συνολικές δυνάμεις τους στη Μέση Ανατολή ανέρχονται σε 60.000 άτομα.

«Υβρίδιο του Τζέιμς Μποντ, του Έρβιν Ρόμελ και της Lady Gaga»

Ο πανίσχυρος υποστράτηγος Κασέμ Σουλεϊμανί ήταν μια από τις πιο δημοφιλείς προσωπικότητες στο Ιράν κι ένας από τους πιο επίφοβους αντιπάλους για τις ΗΠΑ αλλά και για πολλούς από τους συμμάχους τους.

Επικεφαλής της Δύναμης Κουντς, από το όνομα της Ιερουσαλήμ στα περσικά, αρμόδιας για τις επιχειρήσεις των Φρουρών της Επανάστασης στο εξωτερικό — το αμερικανικό περιοδικό New Yorker χαρακτήριζε το 2014 τη Δύναμη Κουντς υβρίδιο της CIA και των αμερικανικών ειδικών δυνάμεων — ο χαρισματικός υποστράτηγος διέθετε τεράστια επιρροή στο Ιράκ. Θεωρείται πως ήταν ο άνθρωπος-κλειδί στις πολιτικές διεργασίες για τον σχηματισμό της ιρακινής κυβέρνησης από το 2018.

Ο 62χρονος στρατιωτικός, με γκρίζα γένια κομμένα πάντα κοντά, είχε γίνει κάτι σαν ροκ σταρ στο Ιράν τα τελευταία χρόνια. Είχε έτσι δεκάδες χιλιάδες ακολούθους στον λογαριασμό του στον ιστότοπο κοινωνικής δικτύωσης Instagram.

Για τους υποστηρικτές του όσο και για τους εχθρούς του ο Σουλεϊμανί, ο οποίος διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο στον αγώνα εναντίον των τζιχαντιστών στο Ιράκ, κράταγε στα χέρια του τα κλειδιά της ιρανικής επιρροής στη Μέση Ανατολή. Ειδικά στο Ιράκ και στη Συρία, δύο χώρες όπου οι ΗΠΑ έχουν εμπλακεί στρατιωτικά.

«Για τους σιίτες στη Μέση Ανατολή» — σημείωνε ο πρώην αναλυτής της CIA Κένεθ Πόλακ στο πορτρέτο του Σουλεϊμανί που συνέταξε για λογαριασμό του περιοδικού Time στο πλαίσιο του αφιερώματος στις 100 προσωπικότητες με τη μεγαλύτερη επιρροή παγκοσμίως το 2017 — ο υποστράτηγος ήταν κάτι σαν «υβρίδιο του Τζέιμς Μποντ, του Έρβιν Ρόμελ και της Lady Gaga».

«Για τη Δύση, ήταν (...) υπεύθυνος για την εξαγωγή της ισλαμικής επανάστασης του Ιράν, για την υποστήριξη τρομοκρατών (...) και τη διεξαγωγή των πολέμων του Ιράν στο εξωτερικό».

Στο Ιράν, χώρα καθηλωμένη τα τελευταία χρόνια στον οικονομικό μαρασμό, αρκετοί τον προέτρεπαν να κατέβει στην πολιτική αρένα. Ο υποστράτηγος πάντως είχε απορρίψει ξερά τις φήμες που τον ήθελαν να βάζει υποψηφιότητα στις προεδρικές εκλογές που θα διεξαχθούν στην Ισλαμική Δημοκρατία το 2021.

Από το Ιράκ...

Ο βετεράνος της Ιερής Άμυνας, όπως αποκαλείται στην Ισλαμική Δημοκρατία ο πόλεμος Ιράκ-Ιράν (1980-1988), έδειξε τα ταλέντα του στην ιρακινή επικράτεια. Κάθε πολιτική ή στρατιωτική εξέλιξη στο Ιράκ σήμαινε ότι ο υποστράτηγος θα επισκεπτόταν τη Βαγδάτη για να αναλάβει δράση, από τα πεδία των μαχών στους διαδρόμους των θεσμών της εξουσίας και αντιστρόφως.

Προέλαση του Ισλαμικού Κράτους, δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία του ιρακινού Κουρδιστάν, σχηματισμός κυβέρνησης... Κάθε φορά, ο Σουλεϊμανί συναντιόταν με διάφορες πολιτικές δυνάμεις και προσωπικότητες για να διαμορφώσει τη γραμμή που θα ακολουθείτο, διαβεβαιώνουν άνθρωποι που πήραν μέρος σε πολλές από τις συναντήσεις αυτές, που γίνονταν πάντα υπό συνθήκες άκρας μυστικότητας.

Η τεράστια επιρροή του κράταγε πολλά χρόνια: ήταν ήδη επικεφαλής της δύναμης Κουντς όταν οι ΗΠΑ εισέβαλαν στο Αφγανιστάν το 2001, μάλιστα συντόνιζε προσωπικά τη συνεργασία που προσέφερε αρχικά η Τεχεράνη στην κυβέρνηση του Τζορτζ Ου. Μπους στον πόλεμο αυτό.

«Οι ιρανοί συνομιλητές μου ήταν πολύ σαφείς: μολονότι ενημέρωναν τον υπουργό Εξωτερικών, στο τέλος τις αποφάσεις τις έπαιρνε ο στρατηγός Σουλεϊμανί», θα δήλωνε το 2013 στο BBC ο Ράιαν Κρόκερ, πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ.

...στον Λίβανο και τη Συρία

Αν και προτιμούσε να μένει στο περιθώριο, να δρα στις σκιές, επί δεκαετίες, ο Σουλεϊμανί άρχισε να βρίσκεται στα πρωτοσέλιδα του Τύπου μετά το ξέσπασμα του πολέμου στη Συρία, το 2011. Το Ιράν, η μεγάλη σιιτική δύναμη στη Μέση Ανατολή, παρείχε πολύτιμη βοήθεια στον Μπασάρ αλ Άσαντ στη σύρραξη αυτή.

Οι φωτογραφίες του στα πεδία των μαχών, οι εμφανίσεις του σε ντοκιμαντέρ, ακόμα και σ’ ένα φιλμ κινουμένων σχεδίων ή ένα βιντεοκλίπ τραγουδιού, τον μετέτρεψαν σε πρόσωπο πασίγνωστο σε όλη την περιοχή.

Ο ανώτατος αξιωματικός των Φρουρών της Επανάστασης πέρασε στο λιβανέζικο έδαφος — στο πλευρό της σιιτικής παράταξης Χεζμπολάχ — το μεγαλύτερο μέρος του πολέμου Ισραήλ-Λιβάνου το 2006, όπως αποκάλυψε ο ίδιος σε αποκλειστική συνέντευξη που παραχώρησε στην ιρανική κρατική τηλεόραση τον περασμένο Οκτώβριο.

Ανώτατος ιρακινός αξιωματούχος τον είχε περιγράψει ως άνθρωπο εξαιρετικά ήρεμο, ολιγόλογο, ο οποίος σπανίως ύψωνε τη φωνή.

«Καθόταν πάντα στην άλλη άκρη (...) μόνος του, πολύ ήσυχα. Δεν μίλαγε, δεν έκανε σχόλια, μόνο άκουγε», είχε πει στο New Yorker.

Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιοποιήθηκε το 2018 από το ινστιτούτο IranPoll και το Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ, το 83% των Ιρανών που ερωτήθηκαν σχετικά είχε θετική γνώμη για τον Σουλεϊμανί, ποσοστό που σημαίνει ότι ήταν πιο δημοφιλής από τον πρόεδρο Χασάν Ρουχανί και τον επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας Μοχαμάντ Τζαβάντ Ζαρίφ.

Στο εξωτερικό, αρκετοί ηγέτες και αξιωματούχοι τον έβλεπαν ως το πρόσωπο που χειριζόταν τις σχέσεις της Τεχεράνης με τη λιβανέζικη Χεζμπολάχ και την παλαιστινιακή Χαμάς.

Ο επικεφαλής της Χεζμπολάχ, υποσχέθηκε «τη δίκαιη τιμωρία» των «εγκληματιών δολοφόνων» που ευθύνονται για τον θάνατο του Σουλεϊμανί.

«Η δίκαιη τιμωρία των εγκληματιών δολοφόνων (...) θα είναι η ευθύνη και το καθήκον όλων των μαχητών της Αντίστασης σε όλον τον κόσμο», υπόσχεται σε ανακοίνωσή του ο επικεφαλής της Χεζμπολάχ Χάσαν Νασράλα.