Πολλά πράγματα μας έχουν λείψει τους τελευταίους… ατελείωτους μήνες, που μας βρίσκουν κλεισμένους μέσα στο σπίτι να φέρνουμε βόλτες από το σαλόνι μέχρι την κουζίνα.

Ας μην αρχίσουμε να τα απαριθμούμε και ας εστιάσουμε σε ένα από αυτά: τα ταξίδια. Μπορεί, αυτή τη στιγμή, να νοσταλγούμε ακόμη και μια ολιγοήμερη απόδραση στο χωριό, αλλά δεν είναι πως έχουμε σταματήσει να ονειρευόμαστε και εκείνο το ταξίδι που συνέχεια αναβάλαμε, μέχρι να μας το απαγορεύσουν επ’ αόριστον.

Πότε θα μπορέσουμε να ταξιδέψουμε ξανά, λοιπόν;

Με βάση τα στοιχεία που έχουμε μέχρι σήμερα, φως στο τούνελ θα αρχίσει να διαφαίνεται από την άνοιξη του 2021 και κυρίως από τους καλοκαιρινούς μήνες και μετά, οπότε θα έχει εμβολιαστεί σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού, ενώ παράλληλα ευελπιστούμε πως θα έχουν περιοριστεί οι εκρήξεις νέων κρουσμάτων και θα έχουν εξειδικευτεί τα μέτρα προστασίας με τρόπο περισσότερο λειτουργικό και… «απελευθερωτικό».

Σύμφωνα με τον Paul Charles, διευθύνοντα σύμβουλο μεγάλου ταξιδιωτικού γραφείου στο Λονδίνο, «από τον Μάιο και μετά, θα ζούμε… σε έναν πολύ καλύτερο κόσμο».

Ο νο.1 ασθενής εν μέσω πανδημίας

Για την ώρα, ωστόσο, ο κλάδος του τουρισμού είναι αναμφισβήτητα εκείνος που δέχεται το ισχυρότερο πλήγμα παγκοσμίως από την πανδημία του κορονοϊού.

Χαρακτηριστικά είναι τα στοιχεία που έρχονται από τα αεροδρόμια της Ελλάδας: Τον Δεκέμβριο που μας πέρασε σημειώθηκε πτώση της επιβατική κίνησης ύψους 85% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2019, ενώ συνολικά η κίνηση έχει επιστρέψει στα επίπεδα του… 1991.

Αισιόδοξες προβλέψεις τοποθετούν την επανάκαμψη του τουρισμού παγκοσμίως στο μακρινό 2023, ενώ σίγουρα αναμένεται να τονωθεί σε πρώτη φάση ο εγχώριος τουρισμός.

Παράλληλα, διαφορετικές χώρες θα απορροφήσουν με διαφορετικό ρυθμό τις απώλειες των lockdown: Γερμανία, Γαλλία και Ιαπωνία θα βγουν λιγότερο αποδυναμωμένες. Η πρώτη λόγω ισχυρού συστήματος υγείας και κραταιάς οικονομίας, η δεύτερη λόγω δημοφιλών προορισμών και καλού σιδηροδρομικού δικτύου και η τρίτη λόγω ισχυρού εγχώριου τουρισμού και καλής ανταπόκρισης στην πανδημία.  

Ασυντόνιστα μέτρα κρατούν κλειστά τα σύνορα

Ως εν δυνάμει ταξιδιώτες, όμως, αυτό που κυρίως μας ενδιαφέρει είναι το πώς θα μπορέσουμε να επιστρέψουμε - το συντομότερο δυνατό - στο αεροπλάνο που θα μας μεταφέρει με ασφάλεια στον πολυπόθητο προορισμό μας.

Μέχρι να φτάσει εκείνη η ώρα, είναι αρκετά αυτά που θα πρέπει να αλλάξουν.

«Όταν δεν έχεις μια συντονισμένη προσέγγιση από όλες τις χώρες, είναι πολύ δύσκολο για τη βιομηχανία να κινηθεί, ειδικά όταν οι κανόνες του παιχνιδιού αλλάζουν πρακτικά κάθε μέρα», δηλώνει ο Luis Felipe de Oliveira, γενικός διευθυντής του ACI, οργάνωσης που εκπροσωπεί τα διεθνή αεροδρόμια.

Τα κράτη, μέχρι σήμερα, εξακολουθούν να εφαρμόζουν μέτρα με αποκλειστικό γμώμονα την υγειονομική κρίση στο εσωτερικό τους, καθώς και τις επιπτώσεις της στην εθνική τους οικονομία. Όταν, ωστόσο, μιλάμε για τον τουρισμό, τα σύνορα είναι ακριβώς αυτό που επιχειρούμε να καταργήσουμε.

Μπορεί να σημειώνεται, ήδη, μια κάποια στροφή των κυβερνήσεων σε μια πιο παγκόσμια προοπτική, ας δούμε όμως ποια είναι τα αγκάθια που συνεχίζουν να πλήττουν την τουριστική βιομηχανία.

 Οι πολυήμερες καραντίνες

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο de Oliveira, οι υποχρεωτικές καραντίνες - η διάρκεια των οποίων μεταβάλλεται διαρκώς - ουσιαστικά «σκοτώνει κάθε προσπάθεια επανεκκίνησης του τουρισμού».

Χαρακτηριστική είναι η δική του περίπτωση: Τους τελευταίους 7 μήνες, έχει αναγκαστεί να παραμείνει σε καραντίνα συνολικά 56 μέρες! Όπως είναι εύλογο, δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι το περιθώριο να διαθέσουν τόσο πολύ χρόνο από τη ζωή τους στο να παραμείνουν κλεισμένοι στο σπίτι για να μπορέσουν να κάνουν κάποια ταξίδια.

Παράλληλα, οι οδηγίες που καλούνται να τηρούν «βγαίνοντας» και επιστρέφοντας ξανά στη χώρα τους οι πολίτες, συχνά είναι συγκεχυμένες και δημιουργούν πρόσθετα προβλήματα.

Όπως αναφέρουν ειδικοί της βιομηχανίας, καθίσταται απαραίτητος ένας αξιόπιστος μηχανισμός διενέργειας τεστ, ο οποίος θα καλύψει την ανάγκη εφαρμογής καραντίνας εκ μέρους των ταξιδιωτών. Ένα παράδειγμα είναι τα διπλά τεστ που διενεργούνται στη Χαβάι, 72 ώρες πριν την αναχώρηση και ξανά την ώρα της αποβίβασης των επιβατών.

Το πιστοποιητικό εμβολιασμού

Με τον εμβολιασμό των πολιτών να προχωρά με γοργούς ρυθμούς, οι υγειονομικές αρχές, αλλά και οι κυβερνήσεις, προσανατολίζονται πλέον στο εμβόλιο για να πιστοποιήσουν τη σχετική ασφάλεια των πολιτών να ταξιδέψουν.

Την περασμένη Τρίτη, ο Κυριάκος Μητσοτάκης με επιστολή του προς την πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, πρότεινε ένα πιστοποιητικό εμβολιασμού για τη «διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας των ατόμων που έχουν εμβολιαστεί κατά της COVID-19».

Σημειώνοντας πως «είναι επείγον να υιοθετήσουμε μια κοινή αντίληψη για το πώς πρέπει να δομηθεί ένα πιστοποιητικό εμβολιασμού», ο Έλληνας πρωθυπουργός χαρακτήρισε τη διασφάλιση της ταχείας αποκατάστασης της ελεύθερης κυκλοφορίας ως «θεμελιώδη προτεραιότητα για όλους μας».

Ήδη, η αεροπορική Qantas έχει ανακοινώσει ότι θα ζητά από τους επιβάτες των διεθνών πτήσεων της πιστοποιητικό εμβολιασμού, αν και το συλλογικό όργανο των επαγγελματιών στον τομέα του Τουρισμού στις ΗΠΑ έχει διευκρινίσει πως διαφωνεί με την υποχρέωση των επιβατών να είναι εμβολιασμένοι για να ταξιδέψουν.

Υπάρχουν, όμως, και δύο ακόμη στοιχεία τα οποία δυσκολεύουν την εξίσωση στο ζήτημα των πιστοποιητικών εμβολιασμού: Το πρώτο είναι το γεγονός ότι υπάρχουν πολίτες, οι οποίοι δεν επιθυμούν να εμβολιαστούν και το δεύτερο πως δεν έχει ακόμα αποσαφηνιστεί αν όσοι έχουν εμβολιαστεί μπορούν ή όχι να μεταφέρουν τον κορονοϊό.

Κανείς δεν ξέρει τι θα του ξημερώσει αύριο

Σε πολλές χώρες εφαρμόζονται μέτρα, που θα μπορούσαν να αποβούν εξαιρετικά αποτελεσματικά, αν επιβάλλονταν συντονισμένα σε περισσότερα κράτη. Αλλά κυρίως αν μπορούσε να διασφαλίσει κάποιος πως θα ισχύουν και αύριο

Στην Ολλανδία, η Delta Air Lines έχει «covid-free» πτήσεις με επιβάτες που έχουν κάνει και μοριακό έλεγχο, αλλά και rapid test. Η Ισλανδία και η Ουγγαρία έχουν υιοθετήσει την πρακτική των «διαβατηρίων ανοσίας» για όσους έχουν νοσήσει από κορονοϊό, ενώ Νέα Ζηλανδία και Αυστραλία επιτρέπουν στους πολίτες τους να ταξιδεύουν από τη μία χώρα στην άλλη, χωρίς να απαιτείται καραντίνα.

Όπως συμβαίνει, όμως, με όλα τα μέτρα της πανδημίας, το γεγονός ότι οποιαδήποτε οδηγία μπορεί την επόμενη μέρα να αντικατασταθεί με μία καινούρια, δημιουργεί μεγάλη σύγχυση στους πολίτες και τους αποθαρρύνει από οποιοδήποτε ταξίδι.

Το φράγμα του φόβου

Για το τέλος, κρατήσαμε μάλλον το πιο σημαντικό. Η μεγαλύτερη χαρά των ταξιδιών ήταν ανέκαθεν το «ανακάτεμα» με διαφορετικούς ανθρώπους και άγνωστες κουλτούρες. Κάθε νέος προορισμός λειτουργούσε σαν ένα μάθημα πως δεν χρειάζεται να φοβόμαστε το άγνωστο και το ξένο. Αρκεί να αφεθούμε στο να το ανακαλύψουμε και να το αγαπήσουμε.

Μια χρονιά γεμάτη αγωνία, όμως, μας έχει αλλάξει όλους, ακόμη και με τρόπους που θα συνειδητοποιήσουμε πολύ αργότερα - όταν όλο αυτό θα έχει τελειώσει. Το μυαλό μας είναι πλέον προγραμματισμένο να μην εμπιστεύεται και να προσέχει. Ο δισταγμός, σωτήριος για την υγεία μας, καταστρέφει κάποιες από τις πιο αγαπημένες μας απολαύσεις. Και τα ταξίδια είναι, δυστυχώς, μία από αυτές.   

Πηγές: CNNMcKinsey & Company.