Οι γιατροί της CIA σκέφτονταν να θέσουν σε εφαρμογή της χρήση «ορού της αλήθειας» στους ύποπτους για τρομοκρατία κρατούμενους καθώς τα βασανιστήρια με τη μέθοδο του εικονικού πνιγμού ήταν και αναποτελεσματικά αλλά και τραυματικά για το προσωπικό που ήταν παρόν, σύμφωνα με διαβαθμισμένα έγγραφα της Υπηρεσίας που βλέπουν σήμερα το φως της δημοσιότητας.  

Η πρόταση για χρήση του ορού αυτού στο πλαίσιο ενός προγράμματος με την κωδική ονομασία «Σχέδιο Φαρμακευτική Αγωγή», αποκαλύφθηκε μέσα από μια 90σέλιδη έκθεση από έναν υψηλόβαθμο αξιωματικό των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα την Τρίτη με δικαστική εντολή στην Αμερικανική Ένωση Πολιτικών Ελευθεριών (ACLU) και έπειτα από παρατεταμένη δικαστική διαμάχη.

Την ιδέα χρήσης φαρμάκων στους Αμερικανούς αιχμαλώτους στον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας» συνέστησαν οι ιατρικές υπηρεσίες της CI ως κάτι που «αξίζει να δοκιμάσουν». Ωστόσο δεν εγκρίθηκε καθώς η αντιτρομοκρατική υπηρεσία αποφάσισε να μη ζητήσει από το υπουργείο Δικαιοσύνης επί διοίκησης του Τζορτζ Μπους να νομοθετηθεί μια τέτοια διαδικασία. Το υπουργείο είχε προηγουμένως εγκρίνει τη χρήση βασανιστηρίων όπως ο εικονικός πνιγμός και τα κουτιά περιορισμού.

Η έκθεση της CIA,  η οποία εξετάζει τη συμμετοχή της ιατρικής υπηρεσίας στις ανακρίσεις κρατουμένων από το 2002 ως το 2007 , αποδεικνύει ότι διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο την περίοδο μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου.

Οι γιατροί συμμετείχαν σε πάνω από 120 πτήσεις μεταφέροντας κρατούμενους σε μυστικά κέντρα κράτησης της CIA, βοηθούσαν να κρατηθούν ζωντανοί οι κρατούμενοι και παρείχαν την απαραίτητη παρουσία της «ιατρικής αυθεντίας». Η έκθεση της CIA επισημαίνει ότι οι γιατροί της ήταν «απαραίτητοι» στη προσπάθεια «νομιμοποίησης του προγράμματος».

Στην περίπτωση του Χαλίντ Σέιχ Μοχάμεντ, του «εγκεφάλου» της Αλ Κάιντα που βρισκόταν πίσω από τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, και ο οποίος υποβλήθηκε σε «εικονικό πνιγμό» 140 φορές, ο επικεφαλης της ιατρικής υπηρεσίας της CIA δήλωσε ότι το βασανιστήριο αυτό «ανακούφιζε προσωρινά τον κρατούμενο από τη στέρηση ύπνου».

Στην περίπτωση άλλου ανώτερου μέλους της Αλ Κάιντα, ενός Παλαιστινίου που γεννήθηκε στη Σαουδική Αραβία, γνωστού ως Αμπού Ζουμπάινταχ, ο περιορισμός του σε όλο και μικρότερα κουτιά θεωρήθηκε ότι «χρησιμεύει ως απόδραση από αυστηρότερα μέτρα».

«Χωρίς τη συμμετοχή των γιατρών, τίποτα από αυτά δεν θα είχε συμβεί», δήλωσε ο Ντρορ Λάντιν, δικηγόρος της ACLU. «Ήταν απαραίτητοι συνεργάτες». «Το σχέδιο είναι ο κρατούμενος να υποκύψει γρήγορα, ενώ παράλληλα να έχει τη δυνατότητα να επιλέξει να συνεργαστεί σε οποιοδήποτε στάδιο καθώς αυξάνεται η πίεση», γράφει ο Όγκρισεγκ στο υπόμνημα με τίτλο: «Ψυχολογικοί όροι που χρησιμοποιούνται στη νόμιμη απαγόρευση των βασανιστηρίων».

Το υπουργείο Δικαιοσύνης εξέδωσε τρία υπομνήματα, που αποφάνθηκαν ότι τα κουτιά εγκλεισμού και ο εικονικός πνιγμός δεν αποτελούσαν βασανιστήρια. 

Ο Αμπού Ζουμπάινταχ, που συνελήφθη και τραυματίστηκε στο Φεζαλαμπάντ τον Μάρτιο του 2002, ήταν ο πρώτος στόχος των ακραίων ανακριτικών μεθόδων που ενέκρινε η κυβέρνηση Μπους. Ο χώρος στον οποίο κρατείτο δεν είχε αποκαλυφθεί στην έκθεση της CIA αλλά αργότερα αποκαλύφθηκε ότι ήταν σε στρατιωτική βάση της Ταϊλάνδης.  Αποφασίστηκε ότι στην περίπτωσή του οι γιατροί της CIA δεν θα προσέφεραν ιατρική περίθαλψη έτσι ώστε «να έχει την εντύπωση ότι δεν μπορεί να ξεφύγει με το πρόσχημα ότι χρειάζεται ιατρική περίθαλψη». Του δόθηκαν επίδεσμοι και αντισηπτικά και τον άφησαν να φροντίσει ο ίδιος τα τραύματά του. Την πρώτη ημέρα της ανάκρισής του, στις 4 Αυγούστου, ο Αμπού Ζουμπάινταχ ξυλοκοπήθηκε, χτυπήθηκε στον τοίχο, κλείστηκε σε όλο και μικρότερα κουτιά και στο τέλος υποβλήθηκε σε εικονικό πνιγμό. Θεωρήθηκε ότι έτσι θα κάμπτετο η αντίστασή του μέσα σε λίγες μέρες, αλλά ο αξιωματικός της ιατρικής υπηρεσίας της CIA παρατήρησε ότι «έδειχνε εξαιρετικά ανθεκτικός στον εικονικό πνιγμό» και «συνήθιζε τα κουτιά». «Σε αντίθεση με τις προσδοκίες, η διαδικασία θα έπαιρνε πολύ καιρό», ανέφερε η έκθεση. Στις 8 Αυγούστου, «μια υπερβολικά επιθετική ανάκριση άφησε τον Αμπού Ζουμπάινταχ ανάστατο και κάποιους από τους παριστάμενους αξιωματικούς της υπηρεσίας πολύ ταραγμένους».

Η ανάκριση του Ζουμπάινταχ οδήγησε τη CIA να επανεξετάσει τη χρήση των «ορών της αλήθειας», μελετώντας προηγούμενα αμερικανικά, ρωσικά και κινέζικα πειράματα. Στο τέλος αυτής της εξέτασης το 2003, η οποία ανεπίσημα είχε ονομαστεί «Σχέδιο Φαρμακευτική Αγωγή», το προταθέν φάρμακο ήταν η βενζοδιαζεπίνη, γνωστό με την εμπορική ονομασία Versed.

Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, απαγορεύονται τα ιατρικά πειράματα σε κρατούμενους και η χρήση «φαρμάκων που αλλοιώνουν τις εγκεφαλικές λειτουργίες». Οι δικηγόροι της CIA πρότειναν ότι το νομικό καθεστώς των «ορών της αλήθειας» ήταν ασαφές, αλλά το ερώτημα παρέμεινε υπό αμφισβήτηση καθώς η νομική υπηρεσία «δεν ήθελε να παραπέμψει και άλλο ζήτημα στο Υπουργείο Δικαιοσύνης».

Η έκθεση της CIA επισημαίνει ένα ακόμη μειονέκτημα της χρήσης φαρμάκων. Σύμφωνα με τα προγράμματα ανάκρισης, τα σκληρά βασανιστήρια εντατικοποιούνται, αν διαπιστωθεί ότι ένας κρατούμενος έχει δώσει ψευδείς πληροφορίες. «Ένας κρατούμενος μιλώντας υπό την επήρεια φαρμάκων όμως μπορεί άνετα να δηλώσει άγνοια όλων όσων έχει ήδη ομολογήσει», επισημαίνει η έκθεση.

Πηγή: Guardian