Ο Ντόναλντ Τραμπ προέβη χθες σε μία κίνηση η οποία καταδικάστηκε από το σύνολο του κόσμου: στην αναγνώριση της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα του Ισραήλ. Γιατί όμως καταδικάστηκε έντονα αυτή η απόφαση του προέδρου των ΗΠΑ; Τι σημαίνει αυτό για τις χώρες που εμπλέκονται αλλά και την Αμερική;

Η Ιερουσαλήμ θεωρείται ιερή πόλη όχι μόνο για τους Χριστιανούς, αλλά επίσης για τους Μουσουλμάνους και τους Εβραίους. Η πόλη είναι το πιο σημαντικό από τα ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν και που έχουν επανειλημμένα αναβληθεί κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων Ισραήλ-Παλαιστίνης λόγω της εξαιρετικής ευαισθησίας που παρουσιάζει. Ο Τραμπ ενήργησε σαν... ταύρος σε υαλοπωλείο, μηδενίζοντας ξαφνικά το πιο περίπλοκο και συναισθηματικό ζήτημα όλων εκείνων που συνδέονται με την Παλαιστίνη.

Η Παλαιστίνη διεκδικεί ως πρωτεύουσα της επίσης την Ανατολική Ιερουσαλήμ, οπότε η κίνηση αυτή του Τραμπ ουσιαστικά «τελειώνει» τις ελπίδες της, η οποία με τη σειρά της αναμένεται να «τελειώσει» τις συζητήσεις για ειρήνη στην περιοχή. Παράλληλα δημιουργεί τεράστιο πρόβλημα στους Χριστιανούς που βρίσκονται εκεί, κάτι που άλλωστε τόνισε και ο Πατριάρχης Θεόφιλος Γ' σε επιστολή του προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ.

Ας δούμε πιο αναλυτικά τι σημαίνει αυτή η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ.

Η ειρηνευτική διαδικασία

Είναι δεδομένο πως η περιοχή μοιάζει με... καζάνι που σιγοβράζει από τότε που η ειρηνευτική αποστολή του πρώην υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Τζον Κέρι, απέτυχε το 2014. Παρόλαυτα η διεθνής κοινότητα θεωρεί πως εάν υπήρχαν κάποιες ελπίδες να αρχίσουν ξανά οι διαπραγματεύσεις για ειρήνη, αυτές εξαλείφθηκαν οριστικά με την αναγνώριση της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσας του Ισραήλ. Το καθεστώς της Ιερουσαλήμ είναι ένα από τα βασικά ζητήματα που σημείωναν οι διπλωμάτες και οι ειρηνοποιοί πως πρέπει να συμφωνηθεί μεταξύ των δύο μερών στις διαπραγματεύσεις. Ο Ντόναλντ Τραμπ όμως, πήρε ο ίδιος την απόφαση γι' αυτούς.

Οι Παλαιστίνιοι είδαν την ανακοίνωση του Αμερικανού προέδρου ως το τέλος των ελπίδων και των αιτημάτων τους για την Ανατολική Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα ενός μελλοντικού ανεξάρτητου Παλαιστινιακού κράτους. Παρόλο που λίγοι Παλαιστίνιοι θέλουν την επιστροφή στη βία, θεωρούν ότι οι διπλωματικές προσπάθειες δεν έχουν βοηθήσει τη δική τους θέση και θεωρούν πως πλέον υπάρχουν λίγες εναλλακτικές λύσεις.

Από την άλλη πλευρά είναι δεδομένο πως η ισραηλινή κυβέρνηση είναι ενθουσιασμένη με τις εξελίξεις. Από τότε που κατέλαβε την Ανατολική Ιερουσαλήμ στον εξάμηνο πόλεμο του 1967, το Ισραήλ διεκδικούσε την πόλη ως μια «αιώνια και αδιαίρετη» πρωτεύουσα και ζητούσε διεθνή αναγνώριση. Η ανακοίνωση του Τραμπ λοιπόν δεν σημαίνει μόνο ότι οι ΗΠΑ υιοθετούν την ισραηλινή θέση ότι η Ιερουσαλήμ ανήκει αποκλειστικά στο Ισραήλ. Νομιμοποιεί επίσης αναδρομικά την αρπαγή και στρατιωτική κατοχή του Ισραήλ στην Ανατολική Ιερουσαλήμ κατά τη διάρκεια του πολέμου του 1967 και την επιβολή μεροληπτικών νόμων σε εκατοντάδες χιλιάδες Παλαιστίνιους που ζουν εκεί. Η ζημιά που έχει κάνει θα είναι μόνιμη: οι ΗΠΑ δεν μπορούν να ανατρέψουν αυτή την αναγνώριση.

Παράλληλα, αυτή η κίνηση του Τραμπ θα ενισχύσει την άποψη πολλών Ισραηλινών πολιτικών που σημείωναν πως δεν είχαν τίποτα να κερδίσουν από τη διαπραγμάτευση με τους Παλαιστινίους. Περίπου 200.000 Ισραηλινοί που ζουν σε οικισμούς στην κατεχόμενη Ανατολική Ιερουσαλήμ και που είναι παράνομοι σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, θα γιορτάζουν επίσης με την εξέλιξη αυτή.

Οι επιπτώσεις στην περιοχή και η ΕΕ

Η κίνηση του Τραμπ αναμένεται να αποσταθεροποιήσει περαιτέρω μια ήδη ασταθή περιοχή. Δεν είναι τυχαίο πως ο Τούρκος πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «βυθίζουν την περιοχή και τον κόσμο σε μια πυρκαγιά που δεν έχει κανένα τέλος». Η Τουρκία υπαινίχθηκε μάλιστα ότι μπορεί να διακόψει τις διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ, εάν το σχέδιο προχωρήσει. Οι Σαουδάραβες, που είναι σημαντικοί σύμμαχοι των ΗΠΑ στην περιοχή, πιστεύουν ότι η κίνηση καταστρέφει τις συνεχείς προσπάθειες του Ριάντ να αναζωπυρώσει μια ειρηνευτική συμφωνία. Οι αραβικές χώρες που συνορεύουν με το Ισραήλ, δηλαδή η Αίγυπτος, η Ιορδανία, το Λίβανο και η Συρία, έχουν όλες καταδικάσει την κίνηση.

Ιδιαίτερα ανήσυχες είναι και οι περισσότερες χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Ο Εμανουέλ Μακρόν και η Τερέζα Μέι ήδη καταδίκασαν την απόφαση του Τραμπ. Ένα βασικό ερώτημα λοιπόν που γεννάται είναι το εάν η ΕΕ θα αναλάβει δράση, όπως η αυστηρή επιβολή απαγορεύσεων στις εισαγωγές από τους οικισμούς της Δυτικής Όχθης και η άρνησή της να ασχοληθεί με ισραηλινές επιχειρήσεις που λειτουργούν σε κατεχόμενα εδάφη, δείχνοντας έτσι μια σαφώς διαφοροποιημένη στάση σε σχέση με αυτή των ΗΠΑ.

Οι Χριστιανοί στους Αγίους Τόπους

Το Πατριαρχείο Ελληνορθόδοξων και ο Πατριάρχης Θεόφιλος Γ', που θεωρείται από όλους ο πιο υψηλόβαθμος Χριστιανός στην Ιερουσαλήμ και δώδεκα άλλοι εκκλησιαστικοί ηγέτες που βρίσκονται στους Αγίους Τόπους, έστειλαν επιστολή στο Τράμπ την Τετάρτη προειδοποιώντας τον πως θα προκαλέσει «ανεπανόρθωτη βλάβη». Η κίνηση του «θα οδηγήσει σε αυξημένο μίσος, σύγκρουση, βία και πόνο στην Ιερουσαλήμ και τους Αγίους Τόπους, απομακρύνοντας την περιοχή και εμάς από το στόχο της ενότητας και σπρώχνοντας μας βαθύτερα προς την καταστροφική διαίρεση», ανέφερε η επιστολή. Οι ηγέτες των εκκλησιών εμφανίζονται ιδιαίτερα ανήσυχοι, θέλοντας να προστατεύσουν τους χριστιανικούς τόπους.

Τι σημαίνει για την ίδια την πόλη

Το 2015, οι Παλαιστίνιοι αποτελούσαν το 37% του πληθυσμού της Ιερουσαλήμ. Περίπου 850.000 κάτοικου ζουν σε υπερπληθωρισμένα σπίτια και γειτονιές και δεν μπορούν να πάρουν άδειες για να χτίσουν ή να επεκτείνουν τα κτήρια που ήδη έχουν.

Τρεις στους τέσσερις ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας και το 25% ζει σε γειτονιές που χωρίζονται από την υπόλοιπη πόλη από το φράγμα διαχωρισμού. Πολύ δύσκολα η κίνηση του Τραμπ θα βελτιώσει τις συνθήκες γι όλους αυτούς τους ανθρώπους. Η ελπίδα έσβησε λοιπόν και γι' αυτούς και είναι άγνωστο το πως θα αντιδράσουν.

Ο Νιρ Μπαρκατ, δήμαρχος της πόλης, δήλωσε την Τετάρτη ότι «εδώ στην Ιερουσαλήμ και το Ισραήλ επικροτούμε τον πρόεδρο» και σημείωσε πως αν οι Παλαιστίνιοι γίνουν βίαιοι «θα πληρώσουν ένα βαρύ τίμημα». Αυτό που πραγματικά φαντάζει δύσκολο όμως μετά την απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ, είναι να αποφευχθεί το λουτρό αίματος στην ιερή πόλη.

Αυτό το τελευταίο διπλωματικό φιάσκο είναι μια ακόμα κίνηση του Αμερικανού προέδρου στην οποία επιδεικνύει απόλυτη περιφρόνηση για τις απόψεις του υπόλοιπου κόσμου. Κανένα κράτος δεν αναγνωρίζει την Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα του Ισραήλ. Υπάρχει παγκόσμια συναίνεση ότι μέχρι να επιτευχθεί μια διευθέτηση, είναι παράνομο να προδικάζεται ή να προκαθορίζεται το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ όμως αποφάσισε να παρέμβει και οι συνέπειες αυτής της κίνησης είναι απρόβλεπτες.