Η σοκολάτα θα εξαφανιστεί μέχρι το 2050; Πολλές έρευνες υποστηρίζουν ότι η ανθρωπότητα βρίσκεται μπροστά σε μία μεγάλη κρίση της βιομηχανίας σοκολάτας.

Η παγκόσμια αγορά σοκολάτας καταρρίπτει το ένα ρεκόρ μετά το άλλο, με την κατανάλωση του πολυαγαπημένου γλυκού να υπολογίζεται πως θα έχει διπλασιαστεί μέχρι το 2025, σε σχέση με το 2015, γεγονός που θα δημιουργήσει άμεσο πρόβλημα στην παραγωγή, η οποία δεν μπορεί να ακολουθήσει τη ραγδαία αύξηση της κατανάλωσης.

Βασικό ρόλο στη ραγδαία επέκταση της βιομηχανίας διαδραμάτισε η εξέλιξη των προϊόντων σοκολάτας, καθώς κάποια έχουν οφέλη για την υγεία, καθώς περιέχουν αντιοξειδωτικά, αντιγηραντικές ιδιότητες, ρυθμίζουν την αρτηριακή πίεση, μειώνουν το άγχος κ.α.

Ποιοι λαοί έχουν τη μεγαλύτερη… αδυναμία στη σοκολάτα; Παραδοσιακά, σε Δυτική Ευρώπη και Νότια Αμερική καταναλώνεται πάνω από τη μισή παγκόσμια παραγωγή σοκολάτας. Η χώρα που κατέχει το ρεκόρ είναι η Ελβετία, με οκτώ κιλά σοκολάτας να αντιστοιχούν σε κάθε πολίτη το 2017.

Απειλείται η παραγωγή σοκολάτας

Οι παραγωγοί σοκολάτας αγωνίζονται. Το Κακαόδεντρο, δηλαδή το φυτό από το οποίο βγαίνει η σοκολάτα, χρειάζεται υγρό τροπικό κλίμα και δάσος προκειμένου να αναπτυχθεί. Αυτό οδηγεί τη Δυτική Αφρική, την Ακτή Ελεφαντοστού και την Γκάνα να έχουν πάνω από το 50% της παγκόσμιας παραγωγής.

Λόγω της αυξημένης ζήτησης, η παραγωγή έχει αυξηθεί και το συγκεκριμένο γεγονός σε συνδυασμό με την κλιματική αλλαγή επηρεάζει το περιβάλλον και τις περιοχές στις οποίες ευδοκιμούν τα κακαόδεντρα. Οπότε υπάρχει περίπτωση τα κακαόδεντρα να μην μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες της παγκόσμιας αγοράς.

Κίνδυνοι και εναλλακτικές λύσεις για τους αγρότες

Οι εχθροί των κακαόδεντρων είναι οι αρρώστιες και τα παράσιτα τα οποία ευθύνονται για απώλειες της τάξεως 30-40% στην παγκόσμια παραγωγή κακάο.

Τον Ιούνιο του 2018, η Ακτή Ελεφαντοστού ξερίζωσε 100.000 εκτάρια κακαόδεντρων που είχαν μολυνθεί, με σκοπό να μην επεκταθεί η αρρώστια και σε άλλες εκτάσεις. Για την αναπλήρωση των δέντρων χρειάζονται τουλάχιστον πέντε χρόνια.

Οι κίνδυνοι της φύσης σε συνδυασμό με τις διακυμάνσεις των τιμών, είχαν σαν αποτέλεσμα οι αγρότες να στραφούν σε εναλλακτικές λύσεις, πιο επικερδείς και ευκολότερες στην παραγωγή.

Στην Ινδονησία, την χώρα με την τρίτη μεγαλύτερη παραγωγή κακάο στον κόσμο, ο καιρός και η γήρανση των κακαόδεντρων έφεραν πτώση στη βιομηχανία από το 2010. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα πολλοί αγρότες να εγκαταλείψουν τα κακαόδεντρα και να στραφούν σε καλλιέργειες καλαμποκιού.

Νέες αγορές σοκολάτας

Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν ήδη αγορές που πουλάει η σοκολάτα, πλέον οι ευκαιρίες για τους παραγωγούς εκτιμάται ότι βρίσκονται αλλού. Για παράδειγμα, η Κίνα και η Ινδία έχουν πληθυσμούς πάνω από 1 δισεκατομμύριο ανθρώπους η κάθε μία. Η απρόσμενη ανάπτυξη των τελευταίων ετών και η αύξηση του πληθυσμού της μεσαίας τάξης έχουν… ανοίξει την όρεξη των κατοίκων για σοκολάτες.

Η Ινδία είναι η χώρα με τη μεγαλύτερη αύξηση στη ζήτηση σοκολάτας. Το 2016 καταναλώθηκαν 228.000 τόνοι σοκολάτας, κάτι που μεταφράζεται σε αύξηση της ζήτησης 50% σε σχέση με το 2011. Στην ινδική κουλτούρα καταναλώνονται ευρέως τα γλυκά και πλέον η σοκολάτα έχει γίνει ένα από τα αγαπημένα τους καθώς θεωρείται πιο υγιεινή από άλλα.

Όσον αφορά την Κίνα, η σοκολάτα θεωρούνταν σπάνια μέχρι το 1980. Από τότε, ξεκίνησαν δειλά οι εισαγωγές αλλά στη μεγαλύτερη πληθυσμιακά χώρα του πλανήτη αντιστοιχούσαν μόλις ένα κιλό σοκολάτας για κάθε κάτοικο. Τα πράγματα άλλαξαν αφότου οι Κινέζοι ξεκίνησαν να πίνουν καφέ και πολλά διαδικτυακά μαγαζιά έκαναν εισαγωγές ποτών και φαγητών, όπως το Alibaba.

Οι παραγωγοί «βλέπουν» ανατολικά και νότια

Οι κίνδυνοι σε συνδυασμό με την αυξημένη ζήτηση και τις νέες αγορές, έχουν στείλει ξεκάθαρο μήνυμα στους παραγωγούς κακάο.

Στην Γκάνα, χώρα με τη δεύτερη μεγαλύτερη παραγωγή κακάο, τα «μάτια» των παραγωγών είναι στραμμένα στην Κίνα. Ο στόχος για το 2018 είναι έσοδα 1,5 δισεκατομμύρια δολάρια το 2018 μόνο από την Κίνα. Ήδη συνεργάζονται οι κυβερνήσεις των δύο χωρών καθώς το ενδιαφέρον είναι προφανές και αντικατοπτρίζεται στη δυναμική της σοκολάτας στην κινεζική αγορά.

Μεγάλη είναι η ζήτηση και σε χώρες της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής. Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την Σαουδική Αραβία η κατανάλωση σοκολάτας έχει αυξηθεί πολύ και είναι πάνω από το μέσο όρο ανά κάτοικο. Οι καταναλωτές στις συγκεκριμένες χώρες θεωρούν τη σοκολάτα ως σύμβολο πλούτου και ζητούν όλο και πιο εξεζητημένα brands.

Η σοκολάτα καταναλώνεται ευρέως και στην Αλγερία αλλά για διαφορετικούς λόγους: θεωρείται πως δίνει ενέργεια και προσφέρεται συνήθως ως δώρο.

Θα… επιβιώσει η σοκολάτα;

Οι μεγαλύτερες εταιρείες παραγωγής σοκολάτας παίρνουν μέρος σε πρωτοβουλίες για τη διάσωση των τροπικών δασών και του περιβάλλοντος στις περιοχές όπου ευδοκιμούν τα κακαόδεντρα.

Η αμερικανική Mars Wrigley Confectionary, εταιρεία με τη μεγαλύτερη παραγωγή σοκολάτας στον κόσμο, δώρισε ένα δισεκατομμύριο δολάρια για τη δημιουργία νέων φυτειών κακαόδεντρων. Μάλιστα, μέχρι το 2020 θα προμηθεύεται κακάο μόνο από πιστοποιημένους παραγωγούς, απόφαση που ακολούθησαν οι ανταγωνίστριες του κλάδου Hershey’s, Ferrero και Lindt.

Η Mondelez International θα παίρνει επίσης κακάο από πιστοποιημένους παραγωγούς. Ένα από τα brand της, η Milka, μπήκε στο πρόγραμμα Cocoa Life, το οποίο έχει στόχο την ενίσχυση των μικροπαραγωγών κακάο.

Παρόλο που αυτές οι πρωτοβουλίες είναι ένα βήμα προς τα εμπρός, οι κύριοι εμπλεκόμενοι στον εφοδιασμό τονίζουν ότι δεν αρκούν για να βγάλουν τους αγρότες από τη φτώχεια, δηλαδή να λύσουν το μεγαλύτερο πρόβλημα του κλάδου.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα, ένας αγρότης κακαόδεντρων από την Ακτή Ελεφαντοστού θα κερδίσει 99 με 158 δολάρια τον χρόνο… Το συγκεκριμένο εισόδημα θεωρείται αυξημένο καθώς αφορά τους πιστοποιημένους παραγωγούς και όχι τους υπόλοιπους που κερδίζουν ακόμα λιγότερα χρήματα.

Ταυτόχρονα, οι αγρότες πρέπει να είναι μέλη των τοπικών συνεταιρισμών προκειμένου να επωφεληθούν όσο το δυνατόν περισσότερο από την παραγωγή κακάο. Στην Ακτή Ελεφαντοστού, το 30% είναι εγγεγραμμένο σε συνεταιρισμούς. Ακόμα μία μεγάλη δυσκολία, είναι να διασφαλιστεί πως κανένα παιδί δεν θα δουλεύει σε όλη την αλυσίδα του ανεφοδιασμού, κάτι που είναι αδύνατο με τις παρούσες συνθήκες να ελεγχθεί.

Παραγωγοί από την Αφρική σχεδιάζουν την πρωτοβουλία ΟPEC που σκοπό έχει να αλλάξει τις τιμές στην παγκόσμια αγορά κακάο και να συντονίσει καλύτερα την παραγωγή και τις πωλήσεις σε κάθε χώρα. Η OPEC θα μπορούσε να προστατέψει τους μικροπαραγωγούς που είναι οι πιο ευάλωτοι στις διακυμάνσεις των τιμών στην παγκόσμια αγορά.

Ενώ οι ισχυρισμοί για εξαφάνιση της σοκολάτας μπορεί να κερδίζουν έδαφος, το δεδομένο είναι πως οι κίνδυνοι υπάρχουν. Οι άμεσα εμπλεκόμενοι στην παραγωγή του πιο διαδεδομένου γλυκού στον κόσμο παίρνουν ήδη πρωτοβουλίες. Πλέον μένει να δούμε αν θα καρποφορήσουν οι προσπάθειές τους για τη διάσωση της σοκολάτας.