Με μελανά χρώματα περιγράφει η Επίτροπος για τα ανθρώπινα δικαιώματα, Ντούνια Μιγιάτοβιτς, τις άθλιες συνθήκες που επικρατούν στους καταυλισμούς των προσφύγων, σε σχετική έκθεση που συνέταξε, αφού η ίδια και η ομάδα της επισκέφθηκαν την Ελλάδα από τις 25 έως τις 29 Ιουνίου 2018.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, όπως σημειώνεται, η Επίτροπος διεξήγαγε συζητήσεις για θέματα υποδοχής και ένταξης των μεταναστών, συμπεριλαμβανομένων των αιτούντων άσυλο, καθώς και για τον αντίκτυπο των μέτρων λιτότητας της χώρας μας στην υγεία και την εκπαίδευση.
Όπως σημειώνεται, η έκθεση επικεντρώνεται στα ακόλουθα μείζονα ζητήματα:

«Υποδοχή και ένταξη των μεταναστών, συμπεριλαμβανομένων των αιτούντων άσυλο:

Η Ελλάδα επηρεάστηκε ιδιαίτερα από τα κινήματα των προσφύγων στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια, αντιμετωπίζοντας πολύ μεγάλο αριθμό αφίξεων μεταναστών, με το μέγιστο των 850.000 αφίξεων στη θάλασσα το 2015. Παρά την έντονη μείωση που άρχισε το 2016 και την αξιέπαινη ανθρωπότητα και τη φιλοξενία που έδειξαν οι πολίτες και οι αρχές της Ελλάδας έναντι των μεταναστών, η κατάσταση παραμένει κρίσιμη. Οι συνθήκες υποδοχής των μεταναστών είναι πολύ χαμηλότερες από τα διεθνή πρότυπα, ειδικά στα νησιά του Αιγαίου».

Όπως δήλωσε η Επίτροπος, κατά την επίσκεψη στο hotspot της Μόρια, «ο σοβαρός υπερπληθυσμός, σε συνδυασμό με τις κακές συνθήκες υγιεινής, ανασφάλειας και απελπισίας, θέτουν τα ανθρώπινα δικαιώματα των κατοίκων του καταυλισμού σε υψηλό κίνδυνο. Η Επίτροπος παρατηρεί με μεγάλη ανησυχία ότι οι συνθήκες διαβίωσης στα στρατόπεδα υποδοχής παρουσιάζουν σημαντικούς κινδύνους για την υγεία των ανθρώπων, οι οποίοι κλιμακώνονται από την πολύ δύσκολη πρόσβαση στις υπηρεσίες πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης.

Ιδιαίτερα ανησυχητικοί οι σοβαροί και πολλοί ισχυρισμοί για σεξουαλική βία και φυλετική βία που διαπράττονται στις εγκαταστάσεις υποδοχής, συμπεριλαμβανομένων των ανήλικων κατοίκων».

Όπως σημειώνεται, η Επίτροπος προέτρεψε τις ελληνικές αρχές να αντιμετωπίσουν όλους τους παράγοντες που συμβάλλουν στο φαινόμενο αυτό, να παράσχουν βοήθεια στα θύματα και να αποτρέψουν επανάληψή τους.

«Η Επίτροπος ανησυχεί επίσης βαθιά για την κατάσταση των περισσότερων ασυνόδευτων παιδιών μεταναστών, τα οποία δεν προστατεύονται επαρκώς και αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες για την παροχή κοινωνικής υποστήριξης» σημειώνεται στην έκθεση. «Η κατάσταση είναι ακόμη χειρότερη για όσους κρατούνται υπό το καθεστώς της “προστατευτικής επιμέλειας”, η οποία είναι μια εκτεταμένη παρέμβαση στο δικαίωμα μετανάστευσης, στην ελευθερία και την οποία οη Επίτροπος κάλεσε την Ελλάδα να σταματήσει».

Επίσης η Μιγιάτοβιτς εξέφρασε την ανησυχία της για τα χαμηλά ποσοστά σχολικής φοίτησης των παιδιών μεταναστών στην ηπειρωτική χώρα και την έλλειψη πρόσβασης στην εκπαίδευση και παρότρυνε τις ελληνικές αρχές να διασφαλίσουν το δικαίωμα στην εκπαίδευση όλων των μεταναστών, μέσω προγραμμάτων κοινωνικής ένταξης στα κανονικά σχολεία στην ηπειρωτική χώρα και στα νησιά.

Στο πλαίσιο αυτό, η Επίτροπος προέτρεψε τις αρχές να επανεξετάσουν τον γεωγραφικό περιορισμό που εμποδίζει τους μετανάστες που φθάνουν στα νησιά να μετακινηθούν στην ηπειρωτική χώρα, όπου οι δυνατότητες υποδοχής πρέπει να αυξηθούν σημαντικά και γρήγορα.

«Ως αποτέλεσμα του κλεισίματος των χερσαίων συνόρων των γειτόνων της Ελλάδας, η χώρα έχει εκ των πραγμάτων γίνει χώρα προορισμού, όπου πολλοί από τους περίπου 65.000 μετανάστες που ήταν παρόντες κατά την επίσκεψη της Επιτρόπου θα παραμείνουν εκεί για πολύ καιρό. Επομένως, η ένταξη είναι ύψιστης σημασίας τόσο για τους μετανάστες όσο και για την κοινωνική συνοχή της Ελλάδας» αναφέρει η έκθεση και συνεχίζει «Η Επίτροπος καλεί τις ελληνικές αρχές να σχεδιάσουν και να εφαρμόσουν μια ολοκληρωμένη και μακροπρόθεσμη πολιτική ένταξης που θα προάγει την πρόσβαση στην οικογενειακή επανένωση, τη μακροχρόνια διαμονή και την υπηκοότητα, την εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση, τα μαθήματα γλώσσας και ένταξης, την απασχόληση και την προστασία των μεταναστών από ρατσισμό και διάκριση».

Στη συνέχεια η έκθεση αναφέρει τις «Επιπτώσεις της λιτότητας στα δικαιώματα στην υγεία και την εκπαίδευση:

Από το 2010, η Ελλάδα έχει συνάψει τρία προγράμματα οικονομικής στήριξης με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και ενέκρινε περίπου 15 πακέτα λιτότητας που περιλαμβάνουν ευρύ φάσμα δραστικών μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των μεταρρυθμίσεων στον δημόσιο τομέα, και της αγοράς εργασίας, τα οποία έχουν επηρεάσει αρνητικά τα ανθρώπινα δικαιώματα, ιδίως τα δικαιώματα στην υγεία και στην εκπαίδευση.

Οι έντονες δημοσιονομικές περικοπές στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, σε συνδυασμό με περικοπές των μισθών και των συντάξεων των ασθενών, παρεμπόδισαν την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, σε μια περίοδο που η οικονομική κρίση προκάλεσε αύξηση της ανάγκης για ορισμένα είδη ιατρικής περίθαλψης.

Σε ένα τόσο δύσκολο πλαίσιο, η υιοθέτηση, το 2016, ενός νόμου για την καθολική ιατρική κάλυψη ήταν ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός. Ωστόσο, η Επίτροπος παρατήρησε κατά την επίσκεψή της ότι οι ασθενείς εξακολουθούν να μην έχουν πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη που χρειάζονται. Ως εκ τούτου, καλεί τις ελληνικές αρχές να άρουν τα εμπόδια που παραμένουν στην πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη.

Τους καλεί επίσης να καταβάλουν ιδιαίτερες προσπάθειες για να στηρίξουν τον τομέα της ψυχικής υγείας, προκειμένου να ανταποκριθούν στην αύξηση των απαιτήσεων για τις υπηρεσίες του και να προωθήσει την αποϊδρυματοποίηση και την ένταξη των ατόμων με πνευματικές και ψυχοκοινωνικές αναπηρίες.

Όσον αφορά τον αντίκτυπο της λιτότητας στο δικαίωμα στην εκπαίδευση, η Επίτροπος ανησυχεί για τα φτωχά προγράμματα σπουδών και για την αξιοσημείωτη επιδείνωση της ευημερίας των μαθητών, των συνθηκών εργασίας των εκπαιδευτικών και του σχολικού εξοπλισμού λόγω των σοβαρών περικοπών του προϋπολογισμού που εφαρμόστηκαν κατά τη διάρκεια της κρίσης.

Είναι ευτυχής που διαπιστώνει ότι ο προϋπολογισμός για την εκπαίδευση αυξήθηκε τα τελευταία δύο χρόνια και ενθαρρύνει τις ελληνικές αρχές να την αυξήσουν περαιτέρω τα επόμενα χρόνια προκειμένου να αναστρέψουν προοδευτικά τις αρνητικές επιπτώσεις των μέτρων λιτότητας στον τομέα της εκπαίδευσης.

Η Επίτροπος ανησυχεί επίσης για τα συνεχιζόμενα εμπόδια στην αποτελεσματική πρόσβαση στην εκπαίδευση. Προτρέπει τις ελληνικές αρχές να άρουν όλα τα εμπόδια και να διασφαλίσουν την πλήρη και αποτελεσματική απόλαυση του δικαιώματος στην εκπαίδευση και καλεί τις ελληνικές αρχές να καταβάλουν στοχευμένες προσπάθειες για την εξασφάλιση αποτελεσματικής πρόσβασης στην εκπαίδευση για ομάδες ευάλωτων παιδιών, ιδίως παιδιών με αναπηρίες και των Ρομά, των οποίων τα ποσοστά σχολικής φοίτησης είναι ανησυχητικά» σημειώνεται χαρακτηριστικά στο συμπέρασμα της έκθεσης.