Πάνω από 42.000 άνθρωποι πέρασαν από την Τουρκία στην Ελλάδα το 2017 και ζήτησαν άσυλο, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του ESPON (Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα για το Χωροτακτικό Σχεδιασμό) που καταγράφει την αύξηση των προσφυγικών ροών στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια.

Το 2015 υποβλήθηκαν 1,3 εκατομμύρια αιτήσεις ασύλου στα 28 κράτη μέλη της ΕΕ, κυρίως από το Αφγανιστάν, το Ιράκ και τη Συρία.

Ο αριθμός αυτός μειώθηκε απότομα το 2016, κυρίως λόγω της συμφωνίας Ε.Ε.-Τουρκίας που περιόρισε τις μεταναστευτικές ροές μέσω της Ανατολικής Μεσογείου και των Δυτικών Βαλκανίων. Ωστόσο, τα κράτη μέλη της νότιας Ευρώπης είναι σήμερα τα πιο συνηθισμένα σημεία εισόδου για τους πρόσφυγες που συνήθως διέρχονται από τα Βαλκάνια και στη συνέχεια προσπαθούν να εγκατασταθούν σε πλούσιες χώρες όπως η Αυστρία, η Γερμανία, η Σουηδία ή η Γαλλία.

Η οδός της ανατολικής Μεσογείου, η οδός των Δυτικών Βαλκανίων και η οδός της Κεντρικής Μεσογείου αποδεικνύονται οι σημαντικότερες  από όλες τις κύριες οδούς διέλευσης των συνόρων με κατεύθυνση την Ε.Ε. από την ξηρά ή από τη θάλασσα στην παρούσα στιγμή.

Ωστόσο, η είσοδος σε καθεμία από αυτές κορυφώθηκε σε διαφορετικά χρονικά σημεία. Η οδός της ανατολικής Μεσογείου μέσω της Τουρκίας προς την Ελλάδα ήταν η πιο δημοφιλής μεταναστευτική οδός το 2015. Χρησιμοποιήθηκε κυρίως από αιτούντες άσυλο από το Αφγανιστάν, το Ιράκ και τη Συρία. Η οδός των δυτικών Βαλκανίων παρουσίασε επίσης το υψηλότερο ποσοστό μετανάστευσης χωρίς ταξιδιωτικά έγγραφα το 2015, κυρίως από τη Συρία και το Αφγανιστάν. Εν τω μεταξύ, η οδός της κεντρικής Μεσογείου από τη Λιβύη στη Μάλτα και την Ιταλία παρέμεινε ένα σημαντικό σημείο εισόδου στην Ε.Ε. για πρόσφυγες από τη δυτική Αφρική ή την Ινδική υποήπειρο.

Η προέλευση των αιτούντων άσυλο ποικίλλει σε μεγάλο βαθμό από χώρα σε χώρα. Οι περισσότεροι από τους αιτούντες για πρώτη φορά άσυλο στην Ελλάδα κατά την πρόσφατη περίοδο προέρχονται από τέσσερις χώρες: Τη Συρία, το Ιράκ, το Αφγανιστάν και το Πακιστάν (Χάρτης 2).Από αυτές τις τέσσερις χώρες, η Συρία είναι η εθνικότητα με τη μεγαλύτερη εκπροσώπηση, αντιπροσωπεύοντας το 28% των αιτούντων για πρώτη φορά άσυλο το 2017.

Η σύνθετη σειρά από λόγους που εξηγούν γιατί οι πρόσφυγες επιλέγουν έναν συγκεκριμένο τόπο για να εγκατασταθούν μπορούν να ερμηνευθούν με όρους παραγόντων «ώθησης-έλξης». Οι παράγοντες «ώθησης» είναι οι λόγοι που οδηγούν τους ανθρώπους να εγκαταλείψουν τις χώρες τους και να αναζητήσουν καταφύγιο αλλού και μπορεί να συνδέονται με την ανασφάλεια, τον πόλεμο, την πολιτική καταπίεση, την ξηρασία και την πείνα. Οι παράγοντες «έλξης» εξηγούν γιατί τα άτομα αναζητούν άσυλο σε συγκεκριμένες χώρες και περιλαμβάνουν αντικειμενικά και υποκειμενικά στοιχεία. Η ικανότητα της αγοράς εργασίας να αφομοιώνει τους πρόσφυγες (κυρίως με τη διαθεσιμότητα πολλών θέσεων ανειδίκευτης εργασίας) και να προσφέρει αξιοπρεπείς μισθούς και συνθήκες διαβίωσης είναι κάποιοι από τους αντικειμενικούς παράγοντες. Η έρευνα του ESPON ταξινομεί τις περιφέρειες με βάση τρεις κύριους δείκτες: προσδόκιμο ζωής, απασχόληση του ενεργού πληθυσμού (20-64) και πυκνότητα πληθυσμού.

Στόχος του ESPON είναι η στήριξη της Πολιτικής Συνοχής και των άλλων ευρωπαϊκών προγραμμάτων και σε αυτό το πλαίσιο υποστηρίζει το έργο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Επιτροπής των Περιφερειών και άλλων συναρμόδιων ευρωπαϊκών αρχών.