Η χθεσινή απόφαση της Πολιτικής Γραμματείας του ΣΥΡΙΖΑ να προχωρήσει κανονικά με τις αλλαγές στην ηγεσία της Δικαιοσύνης σε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου την επόμενη εβδομάδα λειτουργεί ως «κόκκινο πανί» για σειρά συνταγματολόγων, οι οποίοι θεωρούν ότι, εφόσον έχουν ουσιαστικά προκηρυχθεί οι εκλογές και θα διαλυθεί σύντομα η Βουλή, δεν δύναται η κυβέρνηση να τοποθετήσει ειδικά Πρόεδρο και Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, κατά τρόπο δεσμευτικό για την επόμενη κυβέρνηση. 

Τη θέση ότι μια κυβέρνηση υπό προθεσμία δεν νοείται για λόγους πολιτικής και ηθικής τάξης να λάβει μια τέτοια απόφαση εκφράζουν κορυφαίοι συνταγματολόγοι, οι οποίοι μάλιστα, ως επί το πλείστον, προέρχονται από την Κεντροαριστερά, όπως ο Αντώνης Μανιτάκης, ο Νίκος Αλιβιζάτος, αλλά και ο πρώην υπουργός Μιχάλης Σταθόπουλος, ο οποίος έχει στηρίξει το εγχείρημα της «Γέφυρας» για την προοδευτική συμμαχία. 

Ο κ. Μανιτάκης, μεταξύ άλλων, χαρακτηρίζει «προκλητική περιφρόνηση του Συντάγματος», την περίπτωση να προχωρήσει η κυβέρνηση στην αλλαγή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης και υπογραμμίζει ότι «έχει χάσει η κυβέρνηση, τη δημοκρατική και συνταγματική της νομιμοποίηση να παίρνει αποφάσεις που δεν είναι τρέχουσας φύσεως, ούτε έχουν επείγοντα χαρακτήρα». Αναφέρει συγκεκριμένα: «Εάν η απόφαση αυτή συντελεστεί, θα αποτελεί προφανή καταδολίευση του πνεύματος και του γράμματος του Συντάγματος. Μια κυβέρνηση που έχει εξαγγείλει τη διενέργεια εκλογών με τη διάλυση της Βουλής, ουσιαστικά τελεί υπό παραίτηση διότι έχει απολέσει, όπως το συνομολογεί, την εμπιστοσύνη του εκλογικού σώματος… Έχει χάσει δηλαδή τη δημοκρατική και συνταγματική νομιμοποίηση να παίρνει αποφάσεις που δεν είναι τρέχουσας φύσεως, ούτε έχουν επείγοντα χαρακτήρα. Τέτοια προκλητική περιφρόνηση του Συντάγματος σπάνια συναντά κανείς στα κοινοβουλευτικά μας ήθη».

Σε παρόμοιο μήκος κύματος, ο ομότιμος καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Νίκος Αλιβιζάτος τονίζει ότι, εφόσον η κυβέρνηση προχωρήσει, θα παραβιαστεί η συνταγματική δεοντολογία, αλλά και η αρχή της διάκρισης των εξουσιών. Ο κ. Σταθόπουλος αναφέρει ότι «μια τέτοια κίνηση θα ήταν προφανώς αντιδεοντολογική», ενώ ο αναπληρωτής καθηγητής Αστικού Δικαίου Αντώνης Καραμπατζός τονίζει ότι ήταν ο Αλέξης Τσίπρας που το 2014 προειδοποιούσε την τότε κυβέρνηση Σαμαρά να μην προβεί στους διορισμούς του διοικητή της ΤτΕ, του Έλληνα Επιτρόπου στην Ε.Ε. κ.ο.κ., μετά την ήττα της στις ευρωεκλογές και ενώ δεν είχαν προκηρυχθεί καν εκλογές. 

Αξιοσημείωτο, δε, είναι και το γεγονός ότι δεν έχει βρεθεί κάποιος συνταγματολόγος για να υπερασπιστεί στον δημόσιο διάλογο την κυβερνητική σπουδή να προβεί σε αλλαγές. 

Τι μπορεί να κάνει ο Παυλόπουλος 

Από εκεί και πέρα, η μπάλα θα περάσει στο γήπεδο του Προκόπη Παυλόπουλου, εφόσον η κυβέρνηση προχωρήσει με τους διορισμούς που επιδιώκει. Ο κ. Παυλόπουλος, κατά πληροφορίες του Reader.gr, δεν προτίθεται να υπογράψει κανέναν διορισμό ανωτάτου δικαστικού μέχρι τη λήξη της θητείας του Προέδρου του ΑΠ Βασίλη Πέππα και της Εισαγγελέως του ΑΠ Ξένης Δημητρίου στις 30/6, όπως είχε κάνει αντιστοίχως και το 2016. Από εκεί και πέρα, όμως, και ως τις 7/7 που θα γίνουν οι εκλογές μεσολαβεί μια εβδομάδα που θεωρείται «γκρίζα ζώνη». Σύμφωνα με πολύπειρο συνταγματολόγο, με τον οποίο το Reader.grσυζήτησε, οι επιλογές του ΠτΔ είναι δύο: είτε να υπογράψει τους διορισμούς από την 1η Ιουλίου, άπαξ και έχουν γίνει, είτε να αρνηθεί να τους υπογράψει, κρίνοντας ότι εγείρεται ζήτημα αντισυνταγματικότητας της όλης διαδικασίας. Βεβαίως, δεν υπάρχει πλήρης ταύτιση απόψεων ως προς αυτό το ζήτημα, αν και θεωρείται δύσκολο ο ανώτατος πολιτειακός άρχων να ανατρέψει την όλη διαδικασία δια της άρνησης υπογραφής των διορισιμών.