Αν η γλώσσα του σώματος είναι δηλωτική της κατάστασης, τότε το ενσταντανέ της ελαφρώς καθυστερημένης άφιξης του Κυριάκου Μητσοτάκη στην αίθουσα της συνάντησης με τον Τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν αναδείκνυε πλήρως το κλίμα: με αυστηρό ύφος, ο Έλληνας πρωθυπουργός αναφέρει στον Τούρκο πρόεδρο ότι άργησε λόγω της καθυστέρησης στο γεύμα με τον Ντόναλντ Τραμπ, με τον κ. Ερντογάν να συμβουλεύεται για λίγο τον μεταφραστή του και να αποκρίνεται στα Αγγλικά «Το γνωρίζω».

Ήταν μια συνάντηση δύσκολη, αλλά απαραίτητη, όπως τονίζουν από το Μέγαρο Μαξίμου. Η δυσκολία της κατάστασης φάνηκε, άλλωστε, και κατά τη δήλωση του κ. Μητσοτάκη, ο οποίος υπογράμμισε ότι η κατάσταση με την Τουρκία «ήταν, είναι και θα είναι δύσκολη». Εκτροχιασμός, όμως, δεν υπήρξε, ούτε κάποια κίνηση που θα έριχνε την όλη συνεννόηση στα βράχια. Και αυτό αποτιμάται ως σημαντικό από την ελληνική κυβέρνηση, καθώς σε αντίθετη περίπτωση, θα είχαμε άλλα δεδομένα. Βεβαίως, δεν υπήρξε και «δια ταύτα». Κατεγράφησαν οι διαφωνίες, φάνηκαν οι εκ διαμέτρου διαφορετικές τοποθετήσεις σε μια σειρά ζητημάτων, αλλά δεν υπήρξε περαιτέρω όξυνση. 

Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, ο κ. Μητσοτάκης έθεσε όλα τα ανοιχτά ζητήματα επί τάπητος και επανέλαβε τις πάγιες ελληνικές θέσεις. Ο κ. Ερντογάν άκουσε την επιχειρηματολογία της ελληνικής πλευράς, αλλά αντέταξε τη δική του. Η μεγάλη διάρκεια της συζήτησης, πάντως, ήτοι 1 ώρα και 35 λεπτά, υπερέβη τις προσδοκίες διπλωματών και από τις δύο πλευρές. Αυτό είναι δηλωτικό ότι η κουβέντα που έγινε ήταν ανοιχτή και εφ’ όλης της ύλης, ακόμα και χωρίς συγκεκριμένο συμπέρασμα. 

Δεν βγήκαν χάρτες

Η συζήτηση Μητσοτάκη-Ερντογάν περιστράφηκε, ως επί το πλείστον, γύρω από το θέμα της ΑΟΖ με τη Λιβύη, αλλά και το μεταναστευτικό. Ως προς το πρώτο και ενώ εκκρεμεί το τελεσίγραφο που έχει δώσει η ελληνική πλευρά στον Λίβυο πρέσβη στην Αθήνα να παρουσιάσει το κείμενο του Μνημονίου Συνεργασίας Τουρκίας-Λιβύης ως το τέλος αυτής της εβδομάδας, ο κ. Μητσοτάκης ζήτησε από τον Τούρκο πρόεδρο το κείμενο του Μνημονίου. Παρά τις τουρκικές διαρροές, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες του Reader.gr, τέτοιο κείμενο δεν παρουσιάστηκαν από τον κ. Ερντογάν. Βεβαίως, το ότι δεν εμφανίστηκε κείμενο, δεν σημαίνει ότι η Τουρκία ανακρούει πρύμναν ως προς την ερμηνεία της για τα ζητήματα των θαλασσίων ζωνών. Ο κ. Μητσοτάκης, πάντως, εξήγησε στον κ. Ερντογάν με σαφήνεια ότι οι τουρκικές ενέργειες δεν δεσμεύουν την Ελλάδα σε καμία περίπτωση. Παρά ταύτα, ο τουρκικός σχεδιασμός προχωρά, αν και η ελληνική πλευρά διαμηνύει ότι αυτό θα βρει απέναντι το σύνολο της διεθνούς κοινότητας. Άλλωστε, καταδικαστικές ανακοινώσεις έχουν υπάρξει τόσο από τις ΗΠΑ, το Ισραήλ όσο και από τη Ρωσία, ενώ στο παρασκήνιο εντείνονται και οι διπλωματικές πιέσεις στην κυβέρνηση της Τρίπολης στη Λιβύη. Μάλιστα, η ελληνική πλευρά δεν αποκλείει ο κ. Ερντογάν να βγει χαμένος σε αυτή την παρτίδα που ξεκίνησε, εφόσον για κάποιο λόγο η Λιβύη υπαναχωρήσει από το περιβόητο αυτό Μνημόνιο, υπό το κράτος πιέσεων. 

Γεωπολιτικοί ή οικονομικοί λόγοι;

Ένα ακόμα θέμα που κυριάρχησε στη συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν ήταν το μεταναστευτικό, με τον κ. Μητσοτάκη να θέτει ευθέως και με αριθμούς στον κ. Ερντογάν την κατακόρυφη αύξηση των ροών τους τελευταίους μήνες, αλλά και τη μη απόκριση της τουρκικής ακτοφυλακής στις κλήσεις των ελληνικών αρχών, προκειμένου να αποτραπούν σκάφη από το να περάσουν από τα τουρκικά στα ελληνικά χωρικά ύδατα. Μάλιστα, ο κ. Μητσοτάκης έθεσε ευθέως το ερώτημα στον κ. Ερντογάν, αν είναι οικονομικοί ή γεωπολιτικοί οι λόγοι που υπαγορεύουν την αλλαγή στάσης της Τουρκίας στο ζήτημα. Εφόσον είναι οικονομικοί, όπως είπε ο κ. Μητσοτάκης στον κ. Ερντογάν, τότε υπάρχει πεδίο συνεννόησης και ενεργειών, μιας και η Ελλάδα έχει ταχθεί υπέρ της συνέχισης της οικονομικής στήριξης της Ε.Ε. προς την Τουρκία. Βεβαίως, αν είναι γεωπολιτικοί οι λόγοι που επιβάλλουν τη στάση της Τουρκίας, σύμφωνα με τον κ. Μητσοτάκη, τότε τα δεδομένα αλλάζουν και θα υπάρξει και αναπροσαρμογή της στάσης της Ελλάδας. Άλλωστε, ο κ. Μητσοτάκης έχει ευθέως κατηγορήσει την Τουρκία ότι εργαλειοποιεί το ζήτημα. Κατά πληροφορίες, ο κ. Ερντογάν στη συνάντηση πέταξε το μπαλάκι στην Ε.Ε., μεταξύ άλλων, κατηγορώντας την για ανακολουθία και προτάσσοντας την πλημμελή οικονομική στήριξη αναλογικά με τον όγκο των ανθρώπων που η Τουρκία φιλοξενεί, συνδυαστικά και με μια σειρά άλλων τουρκικών αιτημάτων. Από την άλλη, δεν υπήρξε κάποια δέσμευση του κ. Ερντογάν για ανάσχεση των ροών. 

Δύσκολη συνέχεια

Το ερώτημα είναι τι γίνεται από εδώ και πέρα. Με δεδομένες όλες τις κινήσεις Μητσοτάκη στο διπλωματικό πεδίο, σε επίπεδο διαμόρφωσης συμμαχιών, αλλά και την ανοιχτή, εφ’ όλης της ύλης κουβέντα με τον κ. Ερντογάν, η συνέχεια προμηνύεται δύσκολη. Και αυτό γιατί η Τουρκία δεν αναιρεί κάποια βασική της θέση, παρά την ειλικρινή κουβέντα Μητσοτάκη-Ερντογάν, ενώ δεν διαφαίνεται πρόθεση να ανατρέψει και έναν ευρύτερο σχεδιασμό που έχει θέσει επί τάπητος. Από την άλλη, η Αθήνα, μέσω αυτού του τετ-α-τετ, αποκτά και μια εναργέστερη εικόνα για τις προθέσεις και τις σκέψεις της Τουρκίας, με αποτέλεσμα να μπορεί να συζητά σε άλλη βάση και με τους συμμάχους στο διεθνές επίπεδο.