Eρωτήσεις κι απαντήσεις για την κρίση στα ελληνοτουρκικά:

1. Τι προβλέπει το Μνημόνιο Τουρκίας – Λιβύης;

Τουρκία και Λιβύη υπέγραψαν μια συμφωνία χάραξης θαλασσίων ζωνών, δηλαδή Υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, με τις δυο χώρες να αποδέχονται ως σημείο «συνάντησης» ένα σημείο 100 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της Κρήτης, αφού υιοθετήθηκε η αρχή της «ίσης απόστασης» ανάμεσα στις τουρκικές και λιβυκές ακτές. Το Τουρκικό κοινοβούλιο κύρωσε τη συμφωνία την Πέμπτη με άνετη πλειοψηφία.

2. Ποιο είναι το επόμενο βήμα;

Η κατάθεση της διμερούς συμφωνίας στον ΟΗΕ, κάτι που εκ των πραγμάτων αποτελεί τετελεσμένο το οποίο η Ελλάδα και οι υπόλοιπες χώρες της περιοχής θα χρειαστεί να υπερκεράσουν.

3. Ποια είναι η βασική διαφωνία της Αθήνας;

Το κύριο πρόβλημα ξεκινάει από το γεγονός ότι οι συντεταγμένες που καθορίζουν τα όρια της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ ανάμεσα σε Τουρκία και Λιβύη βασίζονται στην αυθαίρετη θέση της Άγκυρας ότι τα νησιά δεν δικαιούνται θαλάσσιες ζώνες, που όμως αντιβαίνει στα όσα προβλέπει το Δίκαιο της Θάλασσας. Η Τουρκία αγνοεί την επήρεια νησιών όπως τα Δωδεκάνησα αλλά και η Κρήτη και στην ουσία αποκλείει την Ελλάδα από το να απολαύσει τα δικαιώματα που έχει στην Ανατολική Μεσόγειο.

4. Τι θα γίνει μετά την κατάθεση της συμφωνίας στον ΟΗΕ;

Η Τουρκία πράγματι θα στείλει την συμφωνία στον ΟΗΕ τις επόμενες μέρες και θα ζητήσει να κατατεθεί στην γραμματεία ως επίσημη συνθήκη. Παρά το ότι η Ελλάδα την θεωρεί παράνομη, παράλογη και αντίθετη προς τη γεωγραφία, η Τουρκία μπορεί να την καταθέσει, διότι η γραμματεία του ΟΗΕ δεν εξετάζει το εάν μια συμφωνία είναι παράνομη ή όχι. Επομένως είναι βέβαιο ότι θα έχουμε μία κατατεθειμένη συνθήκη την οποία σίγουρα θα βρούμε μπροστά μας στα επόμενα βήματα.

5. Γιατί η Ελλάδα δεν έχει υπογράψει συμφωνίες οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών; 

Η Ελλάδα δεν έχει οριοθετήσει θαλάσσιες ζώνες αφού δεν έχει καταλήξει σε συμφωνία με καμία χώρα της περιοχής. Κι αυτό παρά τις προσπάθειες που  έγιναν όλα τα προηγούμενα χρόνια. Επιχειρήσαμε ήδη από το 2004 να οριοθετήσουμε ΑΟΖ με τους νότιους γείτονες μας. Αλλά τόσο οι απαιτήσεις τους, που απέχουν αρκετά από τις ελληνικές θέσεις όσο και η ανησυχία τους για τυχόν αντιδράσεις της Τουρκίας δεν το επέτρεψαν. Στην μεν Λιβύη υπήρχε πρόβλημα διότι η χώρα «έβλεπε» προς την πλευρά της Τουρκίας και δεν ήθελε να υπογράψει συμφωνία μόνο μαζί μας, αλλά ζητούσε να συμφωνήσουν πρώτα όλα τα κράτη της περιοχής. Η Αίγυπτος δεν υπέγραφε για πολιτικούς λόγους, διότι θεωρούσε ότι εάν υπέγραφε μαζί μας θα έπαιρνε θέση υπέρ μας στην διαμάχη με την Τουρκία και αν υπέγραφε με την Τουρκία θα έπαιρνε θέση υπέρ της Τουρκίας. Η Αίγυπτος δεν θέλει να γίνει μέρος της ελληνοτουρκικής διαμάχης γι' αυτό και δεν έχει υπογράψει συμφωνία οριοθετήσεώς θαλασσίων ζωνών μέχρι σήμερα.

6. Τι θα γίνει στην περίπτωση που η Τουρκία αποφασίσει να διεξάγει έρευνες νότια της Κρήτης;

Η ελληνική πλευρά έχει διαμηνύσει ότι δεν θα γίνει δεκτή οποιαδήποτε έρευνα σε περιοχές που θεωρείται ότι ανήκουν στην υφαλοκρηπίδα μας.

7. Τι ακριβώς είναι η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη;

Μια θαλάσσια περιοχή εύρους έως και 200 ναυτικά μίλια από την ακτή, στην οποία το παράκτιο κράτος έχει δικαιώματα εκμετάλλευσης θαλάσσιων φυσικών πόρων.  

8. Ποια είναι η βασική επιχειρηματολογία της Τουρκίας;

Ότι για να οριοθετηθούν θαλάσσιες ζώνες, υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ μετράνε μόνο οι μεγάλοι ηπειρωτικοί όγκοι και όχι τα νησιά. Και ότι όλα τα μικρά νησιά πρέπει να περιορίζονται σε πολύ λίγα δικαιώματα, δηλαδή μόνο στα χωρικά ύδατα, μάλιστα μόνο μέχρι έξι ναυτικά μίλια όπως οι ίδιοι υποστηρίζουν.

9. Πώς συνδέονται όλα αυτά με τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών» στο Αιγαίο;

Η θεωρία ακούστηκε πρώτη φορά το 1991 όταν ένας Τούρκος ναύαρχος κανονιοβολεί, βάζει ως στόχο κάποιες νησίδες στο Βόρειο Αιγαίο και μετά λέει ότι δεν ανήκουν σε κανέναν. Επανέρχεται στην επιφάνεια με την κρίση των Ιμίων το 1996. Η θεωρία λέει ότι τα νησιά που δεν κατονομάζονται στις συνθήκες που διέπουν το καθεστώς του Αιγαίου είναι αμφισβητούμενης κυριαρχίας. Η πραγματική στόχευση των «Γκρίζων Ζωνών» σχετίζεται με την υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου. Για να μπορέσεις να χαράξεις την υφαλοκρηπίδα, πρέπει να έχεις κάποιο σταθερό σημείο. Αυτό είναι, είτε η ηπειρωτική ακτή, είτε ένα νησί. Όταν δεν ξέρεις το νησί σε ποιον ανήκει, όταν πας στο Δικαστήριο για να σου ορίσει την υφαλοκρηπίδα πρέπει πρώτα να καθορίσεις το καθεστώς των νησιών και μετά να πει σε ποιον ανήκει η υφαλοκρηπίδα γύρω από αυτά τα νησιά. Η Τουρκία λοιπόν ευελπιστεί ότι αυτό είτε θα αποθαρρύνει την Ελλάδα στο να προσφύγει στο Διεθνές Δικαστήριο είτε θα οδηγήσει σε δύο κρίσεις το Δικαστήριο. Μία για τα νησιά και μία για την υφαλοκρηπίδα. Και ευελπιστούν ότι στην κρίση για τα νησιά, μάλλον θα κερδίσει η Ελλάδα, αλλά η απόφαση για την υφαλοκρηπίδα, έχει το Δικαστήριο την ευχέρεια να δώσει περισσότερη υφαλοκρηπίδα στους Τούρκους.

10. Γιατί η Κύπρος προσέφυγε στη Χάγη για το ζήτημα των Τουρκικών παραβιάσεων στην Αποκλειστική Οικονομική της Ζώνη;

Η Κύπρος επιδιώκει μία ηθική νίκη στη Χάγη. Είναι όμως βέβαιο ότι αυτή στιγμή που η Τουρκία δεν αναγνωρίζει την αρμοδιότητα, το δικαστήριο δεν θα μπει στην εξέταση της υποθέσεως. Γίνεται κυρίως για να φανεί πως η Τουρκία δεν έχει καμία διάθεση να συζητήσει το θέμα της οριοθετήσεως θαλασσίων ζωνών.