Τα μέτρα που έχει πάρει η κυβέρνηση για την υγειονομική θωράκιση των προσφυγικών δομών στα νησιά επεξηγεί, μιλώντας στο Reader.gr, ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Νότης Μηταράκης. Ο κ. Μηταράκης ακόμα τονίζει ότι η αποσυμφόρηση των νησιών προχωρά με τη μεταφορά 10.687 αιτούντων άσυλο στην ηπειρωτική Ελλάδα, αλλά και την επεξεργασία 7.000 αιτήσεων ασύλου έναντι 4.000 που γίνονταν μεσοσταθμικά ανά μήνα. Εξηγεί τι θα γίνει με τις κλειστές δομές στα νησιά, ενώ, τέλος, τονίζει ότι η χώρα είναι «στον μέγιστο βαθμό ετοιμότητας» για το ενδεχόμενο η Τουρκία να επιχειρήσει να μετατοπίσει την πίεση από τον Έβρο στα νησιά, με πολιορκητικό κριό πρόσφυγες και μετανάστες. 

-Κ. Υπουργέ, η διαχείριση της πανδημίας αγγίζει και τις προσφυγικές δομές. Σε ελεγχόμενες, όπως στη Ριτσώνα και στη Μαλακάσα, υπήρξε δυνατότητα καραντίνας. Είμαστε έτοιμοι για ένα κρούσμα σε δομές όπως η Μόρια ή το Βαθύ;

Η αντιμετώπιση του κορωνοϊού στις δομές φιλοξενίας απαιτεί ολοκληρωμένο σχέδιο και διαρκή εγρήγορση. Όχι αστερίσκους και περιστροφές. Βρισκόμαστε, από την πρώτη στιγμή, για τη διαχείριση της πανδημίας σε αγαστή συνεργασία με τον ΕΟΔΥ, κλιμάκιο του οποίου προ ολίγων ημερών επισκέφθηκε, μάλιστα, την Μόρια. Η κινητοποίηση, άλλωστε, του κρατικού μηχανισμού στην περίπτωση της Ριτσώνας και της Μαλακάσας ήταν άμεση, με τον υγειονομικό αποκλεισμό τους να αποδεικνύεται αποτελεσματικός. Παράλληλα, έχουμε εφαρμόσει μέτρα που δημιουργούν μια ασπίδα προστασίας γύρω για τα νησιωτικά κέντρα. Με τον διαχωρισμό των νέων αφίξεων από τους ήδη διαμένοντες στα κέντρα, αλλά και την παραμονή τους για 14 ημέρες σε ειδικούς χώρους καραντίνας. Τον περιορισμό κυκλοφορίας από και προς τις δομές, ο οποίος και παρατείνεται μέχρι τις 10 Μαΐου. Την τοποθέτηση υγειονομικών σταθμών και χώρων απομόνωσης. Την εγκατάσταση πρατηρίων τροφοδοσίας ειδών πρώτης ανάγκης περιμετρικά των ΚΥΤ, καθώς και ΑΤΜ στο εσωτερικό τους. Μέτρα που συμβάλλουν ενεργά στην υγειονομική θωράκιση των δομών και κατ’ επέκταση των νησιών μας. Δίνουμε μια αδιάκοπη μάχη για την προστασία της δημόσιας υγείας. 

-Πώς προχωρά η αποσυμφόρηση των ΚΥΤ στα νησιά, με δεδομένο ότι ισχύει ακόμα ο γεωγραφικός περιορισμός της Δήλωσης με την Τουρκία; Συνεχίζονται οι μετακινήσεις ευάλωτων πληθυσμών;

Η αποσυμφόρηση των Κέντρων Υποδοχής και Ταυτοποίησης αποτελεί την προμετωπίδα της μεταναστευτικής πολιτικής της Κυβέρνησης, αλλά και προσωπικό στοίχημα μου ως νησιώτης. Πρόκειται για έναν αγώνα δρόμου με τον χρόνο και με εγχώριους και εξωγενείς παράγοντες. Το απρόβλεπτο των μεταναστευτικών ροών, η κρίση δημόσιας υγείας, μειωμένα αντανακλαστικά εθνικής αλληλεγγύης από την ενδοχώρα, ο γεωγραφικός περιορισμός της Κοινής Δήλωσης ΕΕ-Τουρκίας που μας κληροδότησε ο ΣΥΡΙΖΑ και προκαλεί τη συμφόρηση των νησιών, αλλά και η άρνηση της γείτονος να δεχθεί επιστροφές μεταναστών αυτό το διάστημα, δυσχεραίνουν καθημερινά τις προσπάθειες μας. Πρέπει να σας πω, κ. Ευγενίδη, ότι το πρώτο τρίμηνο του 2020, πραγματοποιήσαμε 10.687 μεταφορές στην ηπειρωτική Ελλάδα και οδηγήσαμε με νομοθετική πρωτοβουλία στην έξοδο από τις δομές όσους έχουν λάβει άσυλο, με αποτέλεσμα τη μείωση κατά 5,3% των διαμενόντων στα ΚΥΤ. Μια πολύ σημαντική εξέλιξη, αν λάβουμε υπόψη και τις ιδιαίτερα αυξημένες αφίξεις του πρώτου διμήνου. Επιπλέον, διεκδικήσαμε από τα διεθνή fora και πετύχαμε την υλοποίηση προγραμμάτων μετεγκατάστασης 1.600 ασυνόδευτων ανηλίκων το οποίο ήδη είναι σε εξέλιξη, καθώς και 5.000 εθελουσίων επιστροφών. Παράλληλα, προχωρήσαμε στην ανανέωση του ESTIA II, με την άμεση δημιουργία 5.000 περίπου θέσεων φιλοξενίας εντός του έτους. Τέλος, μετακινούμε 2.380 ευάλωτα άτομα σε ξενοδοχειακά καταλύματα. Η ανακούφιση των νησιών μας γίνεται, πλέον, πραγματικότητα. 

-Πότε είναι πιθανό να ξεκινήσουν ξανά οι διαδικασίες εξέτασης ασύλου που έχουν παγώσει λόγω της καραντίνας; Γιατί και αυτό είναι παράγων συμφόρησης στα νησιά…

Η υποβολή αιτήσεων παραμένει τεχνικώς ανέφικτη, λόγω της αναστολής λειτουργίας των περιφερειακών γραφείων ασύλου στα νησιά. Ο κίνδυνος του κορωνοϊού, όπως αντιλαμβάνεστε, επισκιάζει την κανονικότητα των υπηρεσιών του Υπουργείου. Άλλωστε,έχουμε υποχρέωση να διασφαλίσουμε συνθήκες υγειονομικής προστασίας, τόσο για τους αιτούντες ασύλου, όσο και για τους εργαζομένους στις δομές φιλοξενίας. Παράλληλα, όμως, η λειτουργία της Υπηρεσίας Ασύλου δεν επηρεάζεται και οι διαδικασίες εξέτασης αιτήσεων δεν έχουν σταματήσει, καθώς έχουμε εφαρμόσει βέλτιστες πρακτικές τηλεργασίας. Μάλιστα, το Μάρτιο εκδόθηκαν 7.000 αποφάσεις ασύλου, δηλαδή 3.000 περισσότερες από τον μηνιαίο μέσο όρο των 4.000. Την ίδια ώρα, οι συνεχείς περιπολίες του Πολεμικού Ναυτικού και του Λιμενικού Σώματος έχουν ως αποτέλεσμα, τις τελευταίες ημέρες, την καταγραφή μηδενικών αφίξεων. Και είναι ακριβώς οι ταχύρρυθμες διαδικασίες εξέτασης ασύλου και η αποτελεσματική φύλαξη των συνόρων που δρουν, σήμερα, ως παράγοντες αποσυμφόρησης των νησιών. Μια φόρμουλα που σκοπεύουμε να διατηρήσουμε και στο επόμενο διάστημα. Από φέτος, η λειτουργία κλειστών δομών επίσης θα παίξει σημαντικό ρόλο στην προστασία των νησιών μας.

-Τι θα γίνει, τελικά, με τις κλειστές δομές στα νησιά; Βρέθηκε σημείο επαφής με τις τοπικές κοινωνίες; Διότι, και λόγω πανδημίας, το σχέδιο έχει πάει πίσω και κάποια στιγμή η κατάσταση του επείγοντος θα λήξει…

Η αναγκαιότητα της δημιουργίας κλειστών ελεγχόμενων δομών στα νησιά προέκυψε, όπως αποδείχθηκε, από δύο κρίσεις που είχαμε εγκαίρως διαβλέψει. Αυτής των εθνικών συνόρων, καθώς και της παράλληλης κρίσης δημόσιας υγείας.Δυστυχώς, προσέκρουσαν στον λαϊκισμό και σε έναν καλά οργανωμένο μηχανισμό παραγωγής fake news. Σήμερα, στην Κω, τη Λέρο και τη Σάμο έχουμε σημειώσει σημαντική πρόοδο, προχωρώντας στην μετατροπή των υφιστάμενων δομών σε κλειστές. Περιμένουμε προτάσεις από τη Χίο και τη Λέσβο. Στο νέο μας νομοσχέδιο που βρίσκεται ήδη σε διαδικασία διαβούλευσης, ορίζεται το νέο πλαίσιο λειτουργίας τους. Οι δεσμεύσεις μας είναι συγκεκριμένες. Σε κάθε νησί θα υπάρχει μία και μοναδική δομή. Αυτή η δομή θα εγκατασταθεί πάνω σε μία ελεγχόμενη έκταση μακριά από τους αστικούς ιστούς και θα έχει πολυλειτουργικό χαρακτήρα. Αλλά, ταυτόχρονα, δε θα φιλοξενεί ούτε έναν αιτούντα ασύλου παραπάνω από την προβλεπόμενη χωρητικότητα της. Η επόμενη ημέρα των νησιών μας σχεδιάζεται με σεβασμό στις αμέτρητες θυσίες και τα αποθέματα ανθρωπισμού τους.

-Στα τουρκικά παράλια υπάρχει εκ νέου κινητικότητα. Βλέπετε προσπάθεια της κυβέρνησης Ερντογάν να εξωτερικεύσει μια εσωτερική κρίση που διέρχεται λόγω κορωνοϊού, με πίεση στα δικά μας σύνορα; 

Η ασύμμετρη απειλή που αντιμετωπίσαμε με επιτυχία δημιούργησε ένα ρήγμα στην αναγκαία σχέση αρμονικής συνύπαρξης και εμπιστοσύνης με την Τουρκία. Σήμερα, παραμένουμε στο μέγιστο δυνατό βαθμό ετοιμότητας, τόσο στα χερσαία, όσο και στα θαλάσσια σύνορα της χώρας μας. Είναι σημαντικό να υπάρξει μια ουσιαστική βελτίωση στην σχέση ΕΕ-Τουρκίας προς όφελος και των δύο. Και μια νέα συμφωνία η οποία θα εγγυάται την δραστική μείωση των ροών αλλά και την ουσιαστική και βιώσιμη αποσυμφόρηση των νησιών μας.