Υπάρχουν λίγοι άνθρωποι που γνωρίζουν τόσο καλά τα τεκταινόμενα στη Γερμανία, όσο οι ανταποκριτές των ελληνικών ΜΜΕ στο Βερολίνο, οι οποίοι καθημερινά παρακολουθούν την εκεί πολιτική δραστηριότητα και καλύπτουν αυτό το διάστημα τις εξελίξεις στην προεκλογική εκστρατεία, η οποία ρίχνει σιγά-σιγά αυλαία. Το Reader.gr, συνεπώς, αποτάνθηκε σε τρεις δημοσιογράφους με εξαιρετικό ρεπορτάζ, εμπειρία και αναλυτική ικανότητα, προκειμένου να κάνουν τις δικές τους εκτιμήσεις για την εκλογική διαδικασία και για την επόμενη μέρα: τη Φαίη Καραβίτη, ανταποκρίτρια του Αθηναϊκού-Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων και του Alpha, τον Παντελή Βαλασόπουλο, ανταποκριτή του ANT1 και του Real Group και τον Γιώργο Παππά, ανταποκριτή της ΕΡΤ και των Νέων.

Reader.gr:  Η νίκη της Άνγκελα Μέρκελ φαίνεται μάλλον σίγουρη. Με βάση τα τρέχοντα δεδομένα, ποιον κυβερνητικό συνασπισμό θεωρείτε πιθανότερο;

Φαίη Καραβίτη: Δεν θα διακινδύνευα μια πρόβλεψη, αφού όλα τα ενδεχόμενα είναι πραγματικά ανοιχτά και η μετεκλογικη περίοδος θα έχει πιθανότατα μεγαλύτερο ενδιαφέρον από την προεκλογική. Από τη μια πλευρά υπάρχει πάντα η δυνατότητα της συνέχισης του «μεγάλου» συνασπισμού, με CDU/CSU από τη μια πλευρά και SPD από την άλλη. Οι Σοσιαλδημοκράτες ωστόσο δεν θα το δεχτούν τόσο εύκολα, καθώς είναι προφανές ότι η συγκυβέρνηση τους στοίχισε, με την κυρία Μέρκελ να πιστώνεται ακόμη και τις σοσιαλδημοκρατικές πολιτικές, όπως π.χ. την εισαγωγή του κατώτατου μισθού. Την ίδια ώρα όμως δεν θα πρέπει να υποτιμούμε και την επιθυμία κάποιων στελεχών του SPD να διατηρούν υπουργικούς θώκους. Αρκετά πιθανός πάντως θα πρέπει να θεωρείται και ο σχηματισμός «Τζαμάικα», από τα χρώματα της σημαίας του νησιού και των τριών κομμάτων που θα τον απαρτίζουν: Μαύρο για το CDU, κίτρινο για το FDP και Πράσινο για τους Πράσινους. Από τη μια πλευρά οι Πράσινοι έχουν μείνει από το 2009 εκτός κυβέρνησης και επιθυμούν διακαώς να επιστρέψουν στην εξουσία και από την άλλη το FDP, που θα επιστρέψει στην Βουλή έπειτα από απουσία μιας θητείας, δεν θα σπεύσει να μπει σε ένα κυβερνητικό σχήμα, φοβούμενο ότι θα του συμβεί ό,τι και την προηγούμενη φορά. Είναι πολλοί εκείνοι που προβλέπουν ότι ο 38χρονος Κρίστιαν Λίντνερ έχει χρόνο να περιμένει μια θητεία στην αντιπολίτευση. Το βέβαιο πάντως είναι ότι οι διαπραγματεύσεις θα κρατήσουν αρκετές εβδομάδες, ίσως και λίγους μήνες.

Παντελής Βαλασόπουλος: Θα πρέπει πρώτα να περιμένουμε το τελικό αποτέλεσμα που θα προκύψει από τις κάλπες. Υπάρχει ένα δεδομένο: ότι πολλά κορυφαία στελέχη του Σοσιαλδημοκρατικού κόμματος, δηλώνουν πως δεν θέλουν να συνεργασθούν με το κόμμα της Άνγκελα Μέρκελ και πως προτιμούν την αντιπολίτευση. Ο Μάρτιν Σουλτς έχει ήδη δηλώσει πως θα θέσει το θέμα για ψηφοφορία στο κόμμα. Εάν δεν υπάρξει συνέχεια του σημερινού μεγάλου συνασπισμού, τότε υπάρχουν δύο ενδεχόμενα. Ή θα κυβερνήσουν οι Χριστιανοδημοκράτες με τους Φιλελεύθερους, κάτι που κατά την προσωπική μου άποψη είναι και το πιθανότερο, ή θα υπάρξει συνεργασία Χριστιανοδημοκρατών, Φιλελευθέρων και Πρασίνων. Σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, το ενδεχόμενο αυτό συγκεντρώνει και τη μεγαλύτερη πλειοψηφία σε έδρες στο γερμανικό Κοινοβούλιο. Αλλά όπως ανέφερα, δεν θεωρώ πιθανό να προκύψει μια τέτοια συνεργασία.

Γιώργος Παππάς: Δύο είναι τα πιθανά σενάρια. Πρώτον, επανέκδοση του „μεγάλου συνασπισμού“ Χριστιανοδημοκρατων-Σοσιαλδημοκρατών. Δεύτερον, ο λεγόμενος συνασπισμός της „Τζαμάικας“ από τα κομματικά χρώματα των „μαύρων“ Χριστιανοδημοκρατών-„κίτρινων“ Φιλελευθέρων – και „πράσινων“ Οικολόγων. Πραγματική κυβερνητική αλλαγή θα έχουμε με κυβέρνηση Χριστιανοδημοκρατών και Φιλελεύθερων, αλλά αυτή τη στιγμή δεν διαφαίνεται τέτοια πλειοψηφία. Θεωρώ πιθανότερη την επανέκδοση του „μεγάλου συνασπισμού“ Χριστιανοδημοκρατών και Σοσιαλδημοκρατών. Η συγκυβέρνηση την προηγούμενη τετραετία δεν είχε ιδιαίτερα προβλήματα, οι θέσεις των δύο κομμμάτων στα σημαντικά ζητήματα της επόμενης τετραετίας – τη μεταρρύθμιση της ΕΕ στα ευρωπαϊκά και στο εσωτερικό την αντιμετώπιση των προκλήσεων της ψηφιακής επανάστασης. Οι άλλες εκδοχές έχουν μεγαλύτερα προβλήματα για να βρεθεί κοινός παρονομαστής.   

Reader.gr:  Ο Μάρτιν Σούλτς ξεκίνησε πολύ καλά, αλλά τερματίζει περίπου στα ίδια όπως και άλλοι Σοσιαλδημοκράτες. Τι έφταιξε;

Φαίη Καραβίτη: Ο Μάρτιν Σουλτς έφερε πράγματι κάτι νέο, ειδικά στους απογοητευμένους Σοσιαλδημοκράτες. Πολύ γρήγορα όμως «ξεφούσκωσε», αφού δεν κατάφερε να προσελκύσει τους Γερμανούς με τις προτάσεις του, οι οποίες, κακά τα ψέμματα, δεν απέχουν και πολύ από αυτές της Καγκελαρίου. Επέλεξε ως κεντρικό σύνθημα την «κοινωνική δικαιοσύνη», η οποία δεν φαίνεται να συγκίνησε τους ψηφοφόρους. Στο μεταξύ η κυρία Μέρκελ όλα αυτά τα χρόνια «έκλεψε» τις σοσιαλδημοκρατικές θέσεις, στην στάση της π.χ. στο προσφυγικό, στερώντας από τους αντιπάλους τους επιχειρήματα. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι δύο ηγέτες δεν κατάφεραν να συγκρουστούν ούτε καν στο τηλεοπτικό ντιμπέιτ τους.

Παντελής Βαλασόπουλος: Ο Μάρτιν Σουλτς δεν κατάφερε να επικοινωνήσει το πρόγραμμα του στις μάζες των Γερμανών εκλογέων. Το σύνθημα του για «περισσότερη κοινωνική δικαιοσύνη» ήταν πολύ αόριστο. Σε μεγάλο αριθμό θεμάτων ο Γερμανός ψηφοφόρος δεν είδε διαφορά απόψεων μεταξύ Σοσιαλδημοκρατών και Χριστιανοδημοκρατών, την στιγμή μάλιστα που οι τελευταίοι υπό την ηγεσία της Άγκελα Μέρκελ κατάφεραν να οικειοποιηθούν θέματα που μέχρι πρόσφατα αποτελούσαν μέρος του προγράμματος των Σοσιαλδημοκρατών. Οι διαφορές μεταξύ των δύο μεγάλων κομμάτων έχουν ιδιαίτερα αμβλυνθεί, γεγονός που φανέρωσε άλλωστε ξεκάθαρα η τηλεμαχία μεταξύ Μέρκελ και Σουλτς. Να σημειωθεί πως πτώση του Σουλτς άρχισε όταν με δηλώσεις του άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο μετεκλογικής συνεργασίας με την Αριστερά, κάτι που φαίνεται ότι φόβισε τον μέσο κεντρώο ψηφοφόρο.

Γιώργος Παππάς: Η ευφορία που προκάλεσε η υποψηφιότητα Σουλτς ξεφούσκωσε γρήγορα. Κατ΄ αρχήν έγιναν λάθη τακτικής, όπως ήταν η απόφαση να μην αναμειχθεί την άνοιξη στις εκλογές στη Βόρεια Ρηνανία Βεστφαλία. Την επόμενη ημέρα έπρεπε να δικαιολογεί τη μεγαλύτερη ήττα του κόμματός του χωρίς να ευθύνεται. Δεν κατάφερε να δώσει ένα όραμα για το μέλλον της χώρας. Σ΄ αυτά προστίθενται τα προβλήματα στρατηγικής που αντιμετωπίζει η Σοσιαλδημοκρατία γενικότερα στην Ευρώπη. Στη Γερμανία το πρόβλημα του SPD είναι η «σοσιαλδημοκρατικοποίηση» σχεδόν όλων των κομμάτων, που είναι ιστορικό επίτευγμα του SPD, αλλά κάνει δυσδιάκριτες τις διαφορές με τα άλλα κόμματα. Κυρίως με τη Μέρκελ - την καλύτερη σοσιαλδημοκράτη καγκελάριο της Γερμανίας - που εκσυγχρόνισε πολιτικά και μετατόπισε τους Χριστιανοδημοκράτες στο κέντρο.

Reader.gr: Εκτιμάτε ότι ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε θα παραμείνει υπουργός Οικονομικών ή επίκειται ίσως κάποια αλλαγή; Και τι θα σημαίνει αυτό για την Ελλάδα;

Φαίη Καραβίτη: Το βέβαιο είναι ότι το θέλει, διαφορετικά μάλλον δεν θα ήταν υποψήφιος βουλευτής στα 75 του. Από τη στιγμή λοιπόν που το θέλει, πολύ δύσκολα θα τον κουνήσει κανείς. Άλλωστε η κυρία Μέρκελ μάλλον δεν θα πρέπει να είναι δυσαρεστημένη από την συνεργασία τους. Μπορεί πολλές φορές - όπως στο ελληνικό θέμα - να είναι κάπως …δύστροπος, αλλά ας μην ξεχνάμε ότι την έχει απαλλάξει από το άγχος για το ταμείο, ενώ χειρίζεται καλύτερα από τον καθένα την εσωκομματική της αντιπολίτευση και είναι ο μόνος που θα μπορούσε να πείσει την γερμανική κοινή γνώμη για κάποια χαλάρωση στην ευρωπαϊκή πολιτική ελλειμμάτων που ενδεχομένως αποφασιστεί το επόμενο διάστημα. Ο κ. Σόιμπλε μπορεί στην Ελλάδα να είναι μάλλον μισητό πρόσωπο, αλλά στη χώρα του αποτελεί εγγύηση σταθερότητας - και όχι μόνο οικονομικής. Τώρα, αν κάποιος από τους πιθανούς εταίρους της κυρίας Μέρκελ θέσει επιτακτικά ζήτημα απομάκρυνσής του, θα πρέπει να προτείνει και κάποιον αντικαταστάτη ανάλογου διαμετρήματος. Κι αυτό, με το υπάρχον πολιτικό προσωπικό, μάλλον θα είναι δύσκολο. Θα έχει πάντως ενδιαφέρον, αν οι μετεκλογικές διαπραγματεύσεις εξελιχθούν σε συζήτηση για τον ρόλο του κ. Σόιμπλε…

Παντελής Βαλασόπουλος: Υπάρχουν σοβαρές πιθανότητες ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε να συνεχίσει να είναι Υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας. Διαθέτει τεράστια πείρα, είναι εξαιρετικά δημοφιλής και εκτιμώ πως πολύ δύσκολα οι Χριστιανοδημοκράτες θα παραδώσουν σε άλλο κόμμα το νευραλγικό Υπουργείο Οικονομικών. Στην περίπτωση που ο Σόιμπλε παραμείνει, πολύ λίγα πράγματα μπορούμε να αναμένουμε πως θα αλλάξουν στην πολιτική του έναντι της Ελλάδας. Ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε είναι πεπεισμένος πως η σκληρή δημοσιονομική πολιτική είναι ο σωστός δρόμος και θα συνεχίσει την τακτική του «καρότο και μαστίγιο». Τα πράγματα θα δυσκολέψουν ακόμη περισσότερο για την Ελλάδα στην περίπτωση που το Υπουργείο αυτό αναλάβουν οι ακόμη πιο σκληροί από τον Σόιμπλε Φιλελεύθεροι, οι οποίοι ακόμη και σήμερα κρατούν ζωντανό το θέμα του Grexit.

Γιώργος Παππάς: Επιθυμία και επιδίωξη του Σόιμπλε είναι να παραμείνει στο υπουργείο Οικονομικών. Είναι μετά την καγκελάριο, η θέση που με τη διαμόρφωση του προϋπολογισμού του  παρέχει τη μεγαλύτερη εξουσία στο εσωτερικό και τη μεγαλύτερη παρέμβαση στις ευρωπαϊκές εξελίξεις. Τον χρειάζεται η Μέρκελ, παρά τις διαφορές τους, δική του πρόταση είναι η μετεξέλιξη του ESM σε Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ταμείο και θέλει σίγουρα να βάλει τη δική του σφραγίδα στη μεταρρύθμιση της Ευρωζώνης. Για την Ελλάδα δεν θα σημάνει καμία αλλαγή σε ό,τι τουλάχιστον αφορά τις δικές του θέσεις που είναι στο μεταξύ γνωστές στην Αθήνα. Το χειρότερο σενάριο για την Αθήνα θα είναι ενδεχόμενη ανάληψη του υπουργείου Οικονομικών από τους Φιλελεύθερους FDP και τον πρόεδρό τους Κρίστιαν Λίντνερ που επαναφέρουν την ξεχασμένη απειλή του Grexit.  

Reader.gr: Ποιο θα είναι, συνεπώς, το βασικό κριτήριο ψήφου στις εκλογές της Κυριακής για τους Γερμανούς πολίτες;

Φαίη Καραβίτη: Με μια λέξη, η σταθερότητα. Ομάδα που κερδίζει, δεν την αλλάζεις, δεν λένε στο ποδόσφαιρο; Δυσαρέσκειες σίγουρα υπάρχουν και η κυρία Μέρκελ σίγουρα δεν θα έχει εύκολη θητεία - αν την ολοκληρώσει -, αλλά ο Γερμανός πολύ δύσκολα θα πάρει το ρίσκο να ανατρέψει την σημερινή κατάσταση.

Παντελής Βαλασόπουλος: Παρακολουθώντας όλες αυτές τις ημέρες τις ειδικές εκπομπές όπου οι υποψήφιοι δέχονταν ερωτήσεις από απλούς πολίτες, θέματα που απασχολούν ιδιαίτερα τους ψηφοφόρους είναι το συνταξιοδοτικό, άλλα ζητήματα κοινωνικής ασφάλισης, καθώς και το προσφυγικό-μεταναστευτικό.Τα βασικά κριτήρια των Γερμανών ψηφοφόρων κινούνται γύρω από τα εσωτερικά θέματα, τους φόρους, την παιδεία κλπ. Σε γενικές γραμμές εκείνο που ιδιαίτερα τους απασχολεί είναι εάν θα συνεχισθεί η ευημερία τους και στο μέλλον. Την περίοδο διακυβέρνησης Μέρκελ, εξαλείφθηκε για τους Γερμανούς ο μεγαλύτερος τους φόβος, η ανεργία. Θεωρούν πως η Μέρκελ τους προσφέρει την ασφάλεια πως το κλίμα αυτό της σχετικής ευημερίας και της απασχόλησης θα συνεχισθεί και στο μέλλον και για το λόγο αυτό την ψηφίζουν. Οι περισσότεροι Γερμανοί πηγαίνουν στις κάλπες έχοντας στο μυαλό τους πως «δεν είναι ώρα για πειραματισμούς».

Γιώργος Παππάς: Η εσωτερική ασφάλεια ήταν κυρίαρχο στοιχείο σε αυτόν τον προεκλογικό αγώνα. Μολονότι η Μέρκελ επικρίνεται για τη διαχείριση της προσφυγικής κρίσης, το γεγονός ότι σχεδόν ένα εκατομμύριο πρόσφυγες απορροφήθηκαν χωρίς μεγάλους κραδασμούς λειτουργεί υπέρ της. Δίνει ασφάλεια στους Γερμανούς σε έναν ασταθή περίγυρο. Παρά τα υπαρκτά προβλήματα, ο Σουλτς δεν κατάφερε να κάνει κυρίαρχο θέμα της εκλογικής μάχης την κοινωνική δικαιοσύνη στην οποία εστίασε την προεκλογική του εκστρατεία.