Ήταν μόλις πριν από πέντε χρόνια όταν το ισπανικό αριστερό κόμμα, Ποδέμος έγινε το φωτεινό «άστρο» για την χαμένη και ταραγμένη αριστερά της Ευρώπης.

Αλλά πριν ακόμα φθάσουν οι - προχθεσινές - εκλογές της Ισπανίας, όλοι καταλάβαιναν πως κινδύνευε με μια συντριβή τόσο θεαματική όσο και η άνοδός του.

Και τελικά οι απαισιόδοξοι φάνηκε πως είχαν δίκιο.

Μήπως το αριστερό «αντάρτικο» μοντέλο του Πάμπλο Ιγκλέσιας και της ομάδας του από ταλαντούχους νέους στοχαστές, που τόσο θαυμάστηκε και απέκτησε πολλούς υποστηρικτές εκτός συνόρων, όπως ο Αλέξης Τσίπρας και οι Εργατικοί της Βρετανίας, τελικά αποδείχθηκε αποτυχημένο;

Οι εκλογές έδειξαν πως, αν μη τι άλλο, το κόμμα έχει βαθιά προβλήματα.

Οι Ποδέμος κάποτε κυριάρχησαν στις δημοσκοπήσεις και σχεδόν... άρπαξαν την ηγεσία της ισπανικής αριστεράς από το Σοσιαλιστικό Κόμμα του Πέδρο Σάντσεθ στις εκλογές του 2016.

Τώρα όμως βρέθηκαν στην 4η θέση συγκεντρώνοντας μόλις το 14,31% των ψήφων.

Η κατάρρευση αυτή σημαίνει το κόμμα ότι θα χάσει το ήμισυ των βουλευτών του, ενώ ο Σάντσεθ υψώνεται μπροστά, κερδίζοντας πάνω από δύο φορές περισσότερες ψήφους από εκείνους (28,68%).

Παράλληλα το ακροδεξιό κόμμα Vox μπήκε για πρώτη φορά στη Βουλή της Ισπανίας, «πληγώνοντας» ακόμα περισσότερο το πολιτικό σκηνικό. Το Vox μάλιστα στόχευσε τις ίδιες πόλεις της εργατικής τάξης με τους Ποδέμος - υποστηρίζοντας ότι το πρόβλημα είναι οι μετανάστες και οι Καταλανοί αυτονομιστές, όχι η λιτότητα.

Τα κόμματα αναμφίβολα θα υποστηρίξουν ότι πρόκειται για μια λαικίστικη ρητορική που απλά αντικαθιστά την άλλη. Δεν είναι όμως ακριβώς έτσι.

Η «διάσπαση»

Παρόλο που η Ισπανία έχει αλλάξει από τότε που οι Ποδέμος πήραν τα πανό των διαδηλωτών και έκαναν τη διαφορά στις ευρωεκλογές του 2014, η κατάρρευση τους προκλήθηκε σε μεγάλο βαθμό από τους ίδιους.

Στην τελευταία από μια σειρά εσωτερικών συγκρούσεων, ο πρώην «νούμερο 2» του Ιγκλέσιας, Ιλνίγο Ερεχόν, ηγείται πλέον του εναλλακτικού συνασπισμού στις εκλογές για την ισχυρή περιφερειακή κυβέρνηση της Μαδρίτης τον Μάιο.


Ερεχόν και Ιγκλέσιας στην ισπανική βουλή

Η διάσπαση οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι ο Ερεχόν, ήταν μετά τον Ιγκλέσιας ο πιο προβεβλημένος και χαρισματικός από τους ταλαντούχους νέους ηγέτες που δημιούργησαν τους Ποδέμος. Ήταν τέτοιο το πάθος που προκαλούσαν ότι οι δύο αυτοί πολιτικοί μαζί, που μπορούσαν να γεμίζουν γήπεδα με ενθουσιώδεις υποστηρικτές που φώναζαν «Ναι, μπορούμε!» Στα μάτια αυτών που τους υποστήριζαν ο Ερεχόν και ο Ιγκλέσιας ήταν ένα και το αυτό.

Το πιο σημαντικό, ο Ερεχόν ήταν επίσης ο κύριος εκφραστής της θεωρίας του κόμματος, το οποίο υποσχέθηκε να σπάσει τα στεγανά και τα δεσμά που είχαν κρατήσει τη μεταρρύθμιση μακριά από την εξουσία.

Ήταν ο πιο αυστηρός υποστηρικτής μιας φιλοσοφίας λαϊκών συνασπισμών που έμπλεξαν μαζί για να πορευθούν ενάντια στο status quo σε μία από τις πιο διεφθαρμένες και άνισες κοινωνίες της Ευρώπης.

Αυτό επέτρεψε στους Ποδέμος να γίνουν οι εκφραστές της συσσωρευμένης οργής και των αυθόρμητων διαμαρτυριών που είχε καταλάβει τις πλατείες της χώρας το 2011. Επίσης, εμπόδισε την επανάληψη των καταδικασμένων συνασπισμών που συσσωρεύονταν συνήθως κάτω από το νεκρό χέρι του ισπανικού κομμουνιστικού κόμματος. Όλοι ήταν ευπρόσδεκτοι, ήταν το μήνυμα κάτω από την φωτεινή, πορφυρή ομπρέλα των Ποδέμος.

Το μήνυμα αυτό δεν είναι πλέον τόσο σαφές. Πράγματι, το κόμμα φαίνεται να έχει ξεχάσει ότι η επιτυχία του εξαρτάται πάντα από το γεγονός ότι αποτελεί μέρος μιας πολύ ευρύτερης κίνησης της αριστερής αναγέννησης.

Πουθενά δεν είναι αυτό πιο ορατό από ό, τι στις δύο μεγαλύτερες πόλεις της Ισπανίας, τη Μαδρίτη και τη Βαρκελώνη. Εκεί είναι όπου οι Ποδέμος έπαιξαν τα τελευταία χρόνισα σημαντικό ρόλο, αφού βοήθησαν να διαμορφωθούν οι τοπικοί συνασπισμοί που έφεραν στην εξουσία τη δήμαρχο της Μαδρίτης Μανουέλα Καρμένα και την ομόλογό της στη Βαρκελώνη Άντα Κολάου. Οι δύο πόλεις, που φιλοξενούν το 10% του πληθυσμού της χώρας, είναι τα κυριότερα εργαστήρια για τις πολιτικές τύπου Ποδέμος στην Ισπανία. Είναι επίσης, κατά παράδοση, η αφετηρία για κάθε πολιτική αλλαγή.


Η Εμανουέλα Καρμένα

Και οι δύο δήμαρχοι έχουν αποδώσει εξαιρετικά καλά καθώς επιδιώκουν να κάνουν τις πόλεις πιο ζωντανές κι όχι μόνο πλουσιότερες. Η Καρμένα έκανε μάλιστα αυτό που φαινομενικά έδειχνε αδύνατο, τη μείωση του χρέους που κληρονόμησε από παλαιότερους δημάρχους, χωρίς όμως να επιβάλει λιτότητα. Οι κραυγές πως η νέα αριστερά είναι ριζοσπαστική, επικίνδυνη και ανεύθυνη διαψεύσθηκαν πανηγυρικά από την πολύ επιτυχημένη δήμαρχο.

Καμία από τις δημάρχους όμως δεν άφησε τον εαυτό της να διοικείται από τους Ποδέμος, ένα κόμμα που δεν αστειεύεται και τόσο όταν αναφέρει επανειλημμένα τις μάχες εξουσίας που διεξάγονται στο Game of Thrones. Η Κολάου έχει ακόμα φιλικές σχέσεις με τον Ιγκλέσιας, αλλά η σχέση με την Κάρμενα έχει διαλυθεί, καθώς οι Ποδέμος έχουν χάσει συμμάχους.

Ο Ερεχόν προσχώρησε στην Καρμένα και στην εναλλακτική της ομπρέλα, Más Madrid. Το κόμμα αυτό θα ανταγωνιστεί τους Ποδέμος (και τους κομμουνιστές που είναι πλέον οι σημαντικότεροι σύμμαχοι του συνασπισμού) για ψήφους στις περιφερειακές εκλογές του Μαΐου. Για να μπερδέψει τα πράγματα περαιτέρω, ο Ερεχόν εξακολουθεί να ισχυρίζεται ότι είναι πιστός μέλος των Ποδέμος.

Η Μόνικα Όλτρα, αντιπρόεδρος της περιφερειακής κυβέρνησης της Βαλένθια και το κόμμα της Compromis, βασικός τοπικός σύμμαχος, δεν επανέλαβε τον εκλογικό συνασπισμό με τους Ποδέμος στις γενικές εκλογές. Το En Marea, ένας παρόμοιος σύμμαχος στη Γαλικία, έχει επίσης αποχωρήσει. Ως αποτέλεσμα, ο ευρύς συνασπισμός των Ποδέμος φαίνεται όλο και πιο φτωχός και εγωκεντρικός.

Οι Ποδέμος τα «έσπασαν» με τρεις από τις πιο ισχυρές γυναίκες στη νέα αριστερή Ισπανία - οι δύο δήμαρχοι και η Όλτρα- , ενώ ακόμη και στους Ποδέμος και παρά τα ισορροπημένα συστήματα ισότητας των φύλων, οι γυναίκες παραπονιούνται ότι το κόμμα υποφέρει από υπερβολική... φόρτιση τεστοστερόνης.

Η μόνη πραγματικά ορατή γυναίκα στο κόμμα είναι η Ιρένε Μόντερο, εκπρόσωπος του κόμματος στο κοινοβούλιο. Αυτή και ο Ιγκλέσιας είναι ζευγάρι. Η πρόσφατη απόφαση να μεγαλώσουν τα παιδιά τους σε μια εξοχική μεγάλη κατοικία με μια πισίνα δεν βοήθησε καθόλου το κόμμα που ισχυρίζεται ότι αντιπροσωπεύει τους απλούς Ισπανούς.

Τα μέλη του Ποδέμος, μετά από διαβούλευση, ψήφισαν για να κρατήσουν οι Ιγκλέσιας και Μοντέρο τις θέσεις τους  Οι απλοί ψηφοφόροι, που δεν είναι συνηθισμένοι σε τέτοια πολυτέλεια, δεν φάνηκε να δείχνουν την ίδια κατανόηση.

Η ιστορία των Ποδέμος παραμένει αξιοσημείωτη. Ένα χρόνο μετά την ίδρυσή τους, κατέκλυσαν την πλατεία Puerta del Sol της Μαδρίτης με υποστηρικτές, όπως είπε ο Ιγκλέσιας στο πλήθος για να αμφισβητήσουν τα τέρατα του «οικονομικού ολοκληρωτισμού» και «να πάρουν τα όνειρά τους σοβαρά».

Αυτό ήταν πριν από τέσσερα χρόνια, όταν η ζημιά που προκάλεσε η παγκόσμια χρηματοοικονομική κρίση ήταν πιο έντονη από ό, τι συμβαίνει τώρα.

Τον Δεκέμβριο, ένας συνασπισμός υπό την ηγεσία των Ποδέμος έχασε το ένα τρίτο των ψήφων του στις περιφερειακές εκλογές στη Νότια Ανδαλουσία. Αντί να ζητήσουν από τους Ποδέμος να αναλάβουν την παραδοσιακά αριστερότερη περιφερειακή κυβέρνηση, οι ψηφοφόροι σε μια από τις φτωχότερες περιοχές της Ισπανίας στήριξαν μια δεξιά κυβέρνηση με τη στήριξη του Vox.

Από τότε όλοι αντιλήφθηκαν πως για να συμβαίνει αυτό, κάτι έχει πάει στραβά στην «Επανάσταση των Ποδέμος».