Λίγα αγάλματα στον κόσμο, έχουν προκαλέσει τόσες αντιδράσεις όσο το άγαλμα του 33ου προέδρου των ΗΠΑ, Χάρι Τρούμαν, που -παραδόξως- στέκει ακόμα, στη Λεωφόρο Βασιλέως Κωνσταντίνου.

Μοναδική αντίστοιχη περίπτωση στην Ελλάδα, θα μπορούσε να θεωρηθεί εκείνη της προτομής του επικεφαλής του ΕΔΕΣ και υπουργού μεταπολεμικών κυβερνήσεων, Ναπολέοντα Ζέρβα στην πλατεία Κοραή στο κέντρο της Αθήνας, η οποία το 2007, εξαφανίστηκε και δεν επιχειρήθηκε ποτέ να αποκατασταθεί.

Την ίδια εκείνη χρονιά που η προτομή του Ναπολέοντα Ζέρβα εξαφανιζόταν από την Αθήνα, πραγματοποιούνταν και η τελευταία -τουλάχιστον μέχρι σήμερα- επίθεση στο άγαλμα του Χάρι Τρούμαν. Μέχρι σήμερα, όταν στο σημείο του αγάλματος υπήρξαν εκτεταμένα επεισόδια μεταξύ διαδηλωτών που προσπάθησαν να το γκρεμίσουν και των ΜΑΤ που το υπερασπίστηκαν.

Η ιστορία του αγάλματος

Την ύπαρξη του αγάλματος του αμφιλεγόμενου 33ου προέδρου των ΗΠΑ, την οφείλουμε στην αμερικανική οργάνωση του απόδημου ελληνισμού, ΑΧΕΠΑ, την Ελληνοαμερικανική Μορφωτική Προοδευτική Ένωση, η οποία το 1963 είχε την έμπνευση να προσφέρει χρηματική δωρεά στο ελληνικό δημόσιο για την δημιουργία ενός αγάλματος του Τρούμαν.

Το ελληνικό κράτος δεν θα μπορούσε να αρνηθεί δεδομένου του γεγονότος πως λίγα χρόνια χώριζαν την εποχή από εκείνη του Δόγματος Τρούμαν, που μεταφραζόταν στα δισ. του σχεδίου Μάρσαλ με στόχο τη νίκης της «εθνικόφρονος» παράταξης. 

Ο υφυπουργός Οικισμού, Αλέξανδρος Θεοδοσιάδης στέλνει το θέμα στο Δημοτικό Συμβούλιο της Αθήνας για γνωμοδότηση. Λαμβάνοντας υπόψιν τον βίο και την πολιτεία του Χάρι Τρούμαν, το Δημοτικό Συμβούλιο, αποφασίζει να μην πάρει μέρος στην τοποθέτηση του αγάλματος. Νωρίτερα έχει προτείνει αντί του αγάλματος να τοποθετηθεί στήλη με απόσπασμα από την Διακήρυξη της Ελευθερίας των ΗΠA, κάτι όμως που δεν προκρίθηκε.

Ποια είναι η ΑΧΕΠΑ

Η Ελληνοαμερικανική Μορφωτική Προοδευτική Ένωση ιδρύεται το 1922 για να συγκεντρώσει τους Έλληνες μετανάστες στην Αμερική, ώστε να αυτοπεριφρουρηθούν απέναντι στις επιθέσεις της Κου Κλουξ Κλαν εναντίον μεταναστών.

Στην οργάνωση δεν απαγορεύεται να ενταχθεί και οποιοσδήποτε χριστιανός, όχι απαραίτητα ορθόδοξος. Με βάση του καταστατικό τους, οι οργανώσεις ΑΧΕΠΑ, οφείλουν να μην αντιστρατεύονται τα αμερικανικά συμφέροντα. 

Η εκδήλωση τοποθέτησης του αγάλματος

Η εκδήλωση της τοποθέτησης του αγάλματος, πραγματοποιείται τον Μάρτιο του 1963, απούσας της δημοτικής αρχής επί κυβερνήσεως Κωνσταντίνου Καραμανλή. 

Το άγαλμα είναι έργο του Αμερικανού γλύπτη Φέλιξ Γουέλτον, έχει ύψος 3,20 μέτρα και εδράζεται σε μαρμάρινη βάση 1,85 μέτρων. Στην πίσω στήλη του βάθρου, αναγράφονται τα εξής «Εις τον Χάρρυ Σ. Τρούμαν εις έκφρασιν ευγνωμοσύνης δια το δόγμαν το οποίον διεκήρυξεν ως πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτείων της Αμερικής την 12 Μαρτίου 1947 βοηθήσας ούτω τον Ελληνικόν Λαόν να προασπίση την Ελευθερίαν του και την Εθνικήν του ακεραιότητα εις μίαν κρίσιμον καμπήν της ιστορίας της ανθρωπότητος και διαδηλώσας την προσήλωσιν του Αμερικανικού Λαού εις το ιδεώδες της Ελευθερίας. Αφιερούται υπό της Ελληνικής Κυβερνήσεως εκ μέρους του Ελληνικού Λαού και υπό της ΑΧΕΠΑ…». Στην αντίθετη πλευρά του βάθρου έχει τοποθετηθεί απόσπασμα από τον λόγο του Τρούμαν με τον οποίον υποστήριξε την αποστολή βοήθειας στην Ελλάδα μέσω του Σχεδίου Μάρσαλ το 1947.

Προπύργιο των ΗΠΑ στην Ευρώπη

Το πρακτορείο Bloomberg, σε κείμενο του Ιουνίου του 2015 σχετικά με το άγαλμα του Χάρι Τρούμαν στο κέντρο της Αθήνας, ανέφερε χαρακτηριστικά πως «υπενθυμίζει ότι μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ελλάδα αποτελεί στρατηγικó προπύργιο των ΗΠΑ και της Ευρώπης».

Σ' αυτόν ακριβώς τον συμβολισμό φαίνεται πως προσπάθησαν να αντιδράσουν και οι διαδηλωτές ενάντια στην επέμβαση των ΗΠΑ και των συμμάχων τους στη Συρία, προσπαθώντας -χωρίς να τα καταφέρουν- να κατεβάσουν για πολλοστή φορά το άγαλμα με τα περισσότερα... σκαμπανεβάσματα παγκοσμίως.

Οι επιθέσεις εναντίον του

Στην επταετία της δικτατορίας των συνταγματαρχών, γίνεται δυο φορές στόχος βομβιστικών επιθέσεων. Στην μια εκ των δυο μάλιστα, σκοτώνεται και ένας αστυνομικός.

Το 1986 και εν αναμονή της επίσκεψης του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ στην Ελλάδα, ισχυρή ωρολογιακή βόμβα, δημιουργεί μεγάλες φθορές στο άγαλμα. Το χτύπημα που έχουν καταφέρει εκείνοι που τοποθέτησαν τη βόμβα, μοιάζει αποφασιστικό.

Το άγαλμα μεταφέρεται για αποθήκευση, ενώ παρά τις πιέσεις των μελών της ΑΧΕΠΑ για άμεση επανατοποθέτηση, το Δημοτικό Συμβούλιο αρνείται. Ο Δήμαρχος, Δημήτρης Μπέης, προτείνει στα μέλη της ΑΧΕΠΑ να... ξεχάσουν το άγαλμα του Τρούμαν και στη θέση του να τοποθετηθεί ένα του σαφώς δημοφιλέστερου, προέδρου Λίνκολν. Τα μέλη της ΑΧΕΠΑ κερδίζουν και πάλι, και το άγαλμα επανατοποθετείται.

Επόμενος που θα προσπαθήσει να ρίξει μια και καλή το άγαλμα, είναι η τρομοκρατική οργάνωση «ΕΛΑ», η οποία το λούζει με κόκκινη μπογιά και το ανατινάζει το 1987. Από τότε και έπειτα, εγκαθίσταται φυλάκιο σε διπλανή πλατεία για την ασφάλεια του αγάλματος, ενώ τοποθετείται φρουρά και σε γειτονική πολυκατοικία.

Δέκα χρόνια αργότερα, το 1997 άγνωστοι πριονίζουν τα πόδια του αγάλματος και ο Δήμος της Αθήνας, βρίσκει και πάλι ευκαιρία να τελειώνει με το άγαλμα, στέλνοντάς το για... συντήρηση. Ο Τρούμαν όμως επιστρέφει στη θέση με διαδικασίες fast track δυο χρόνια αργότερα, όταν οριστικοποιείται η επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου Κλίντον στη χώρα, τον Νοέμβριο του 1999.

Και πάλι σε αντιπολεμική διαδήλωση, οι συγκεντρωμένοι κατεβάζουν το άγαλμα το 2006.