Η σύλληψη του πρώην αξιωματικού του Ναυτικού των ΗΠΑ Πολ Γουίλαν στη Ρωσία έχει προκαλέσει αρκετές θεωρίες συνωμοσίας σε όλη την υδρόγειο. Είναι ένας κατάσκοπος ή απλώς ένας αθώος Αμερικανός τουρίστας που βρέθηκε σε λάθος μέρος τη λάθος στιγμή;

Η Ρωσία κρατάει τον Γουίλαν, 48 ετών, με κατηγορίες για κατασκοπεία από τις 28 Δεκεμβρίου. Η οικογένεια του επιμένει ότι ήταν στη Ρωσία για να παρευρεθεί στο γάμο ενός συνταξιούχου ναυτικού. Αν βρεθεί ένοχος κατασκοπείας, αντιμετωπίζει από 10 έως 20 χρόνια φυλάκισης.

Αυτό που κάνει τα πράγματα ακόμα πιο περίπλοκα είναι το γεγονός ότι ο Γουίλαν κατέχει τέσσερα διαβατήρια: Αμερικάνικο, Καναδικό, Βρετανικό και Ιρλανδικό – ενώ όλες αυτές οι χώρες του πρόσφεραν προξενική υποστήριξη. Γεννήθηκε στον Καναδά από Βρετανούς γονείς και μετακόμισε στις Ηνωμένες Πολιτείες όταν ήταν παιδί.

Οι προξενικές σχέσεις μεταξύ της Ρωσίας και καθεμιάς από αυτές τις χώρες θα υπαγορεύσουν πότε οι διπλωμάτες της χώρας θα μπορέσουν να μιλήσουν με τον Γουίλαν, δήλωσε ο Ρώσος Υφυπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Ράιαμπκοφ .

Ο Γουίλαν εργάστηκε ως αστυνομικός στο Μίτσιγκαν στις ΗΠΑ προτού καταταγεί στο αμερικανικό ναυτικό. Συμμετείχε σε δύο επιδρομές στο Ιράκ, το 2004 και το 2006. Κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής του θητείας έκανε το πρώτο του ταξίδι στη Ρωσία.

Αργότερα διώχθηκε από το Ναυτικό κατηγορούμενος για εκβιασμούς κι άλλες παραβάσεις, συμπεριλαμβανομένης της προσπάθειας να κλέψει ένα νόμισμα αξίας άνω των 10.000 δολαρίων από την αμερικανική κυβέρνηση κατά τη διάρκεια της δεύτερης περιοδείας του στο Ιράκ και να γράψει επισφαλείς επιταγές ύψους περίπου 6000 δολαρίων, σύμφωνα με το Washington Post. Η οικογένεια του Γουίλαν λέει ότι δεν γνώριζαν τίποτα για αυτές τις κατηγορίες.

Ένας λογαριασμός στο Facebook της Ρωσίας

Ο Γουίλαν είχε μάθει ρωσικά κατά τη διάρκεια των περιόδων εκπαίδευσης του, σύμφωνα με τους ανθρώπους που υπηρετούσαν παράλληλα με αυτόν και που μίλησαν στην Washington Post.

Μάλιστα επισκέπτονταν τακτικά τη Ρωσία μετά από το πρώτο του ταξίδι εκεί το 2006. Κάνοντας διάφορους Ρώσους φίλους μέσω ίντερνετ, δημιούργησε ακόμη και λογαριασμό στο VKontakte, το ρωσικό ισοδύναμο του Facebook, το οποίο χρησιμοποιούσε σποραδικά. Οι περίπου 70 επαφές του στον ιστότοπο κοινωνικής δικτύωσης εργάζονταν όλοι στην ασφάλεια πληροφορικής ή στον τομέα της άμυνας – έχοντας κοινά ενδιαφέροντα με τον Γουίλαν, ο οποίος εργάστηκε στην παγκόσμια ασφάλεια.

Οι online Ρώσοι φίλοι του Γουίλαν δήλωσαν ότι προσπάθησε να κατανοήσει τον πολιτισμό και την ιστορία της χώρας, καθώς και να βελτιώσει τις γλωσσικές δεξιότητές του. Ο αδελφός του Ντέιβιντ Γουίλαν είπε στο BBC ότι οι γνώσεις και το ενδιαφέρον του για τη Ρωσία ήταν ο λόγος για τον οποίο είχε προσκληθεί στο γάμο - για να οργανώσει την εκδήλωση και να ξεναγήσει άλλους Αμερικανούς επισκέπτες στα κύρια αξιοθέατα της Μόσχας.

Πολ Γουίλαν ... σε αντάλλαγμα για τη Μαρία Μπουτίνα;

Κάποιοι αναλυτές πιστεύουν ότι η σύλληψη μπορεί να έγινε, ώστε η Μόσχα να μπορέσει να ξεκινήσει μια ανταλλαγή κατασκόπων - ανταλλάσσοντας τον Πολ Γουίλαν με τη Μαρία Μπουτίνα, η οποία κρίθηκε ένοχη πως ενεργούσε ως πράκτορας της ρωσικής κυβέρνησης τον περασμένο Δεκέμβριο.

Αλλά η Μόσχα αρνήθηκε αυτή την πρόταση. Ο Ράιαμπκοφ δήλωσε στο ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων RIA Novosti ότι είναι πολύ νωρίς για να μιλάμε για ανταλλαγή κατασκόπων, καθώς ο Γουίλαν δεν είχε ακόμη κατηγορηθεί - μια δήλωση που ήρθε σε αντίθεση με όσα είχε δηλώσει νωρίτερα ο Ρώσος δικηγόρος του Γουίλαν.

Η Ρωσία λέει ότι ο Γουίλαν συνελήφθη στο δωμάτιο του ξενοδοχείου του. Είχε ένα κλειδί USB πάνω του το οποίο περιείχε τα ονόματα των Ρώσων που εργάζονταν για κυβερνητικές υπηρεσίες ασφαλείας.

Οι New York Times ρώτησαν πρώην αξιωματούχους της CIA, οι οποίοι είπαν ότι δεν πιστεύουν ότι είναι κατάσκοπος. Οι υπηρεσίες κατασκοπείας είναι απίθανο να προσλάβουν κάποιον που έχει εκδιωχθεί από το ναυτικό για κακή συμπεριφορά, πόσο μάλλον να τον στείλουν σε μια πολιτικά ευαίσθητη χώρα όπως η Ρωσία χωρίς διπλωματική ασφάλεια.

Σε μια περαιτέρω κλιμάκωση των εντάσεων μεταξύ των δύο χωρών, το υπουργείο Εξωτερικών της Ρωσίας δήλωσε στις 5 Ιανουαρίου ότι οι ΗΠΑ είχαν κρατήσει έναν Ρώσο υπήκοο στις 29 Δεκεμβρίου - μόλις μία ημέρα μετά τη σύλληψη του Γουίλαν. Ο Ντμίτρι Μακάρνκο κρατήθηκε στα νησιά της Βόρειας Μαρίάνα και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στη Φλόριντα.

Ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Τζέρεμι Χαντ εξέδωσε προειδοποίηση στη Ρωσία, λέγοντας ότι «οι άνθρωποι δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως πιόνια διπλωματικής μόχλευσης».

Είναι ο Πολ Γουίλαν ένας τουρίστας που χρησιμοποιείται ως πιόνι στην σκακιέρα της παγκόσμιας πολιτικής; Είναι σαφώς μια περίπλοκη υπόθεση χωρίς προφανείς απαντήσεις.