«Τα εμβόλια προκαλούν αυτισμό», «το μωρό μου έχει διαβήτη και πιστεύω τον έπαθε από το εμβόλιο», «το εμβόλιο προκάλεσε στο μωρό δηλητηρίαση» κι ένα σωρό ακόμη θεωρίες συνωμοσίας που, αν και ιατρικά δεν έχουν καμία απολύτως υπόσταση, γίνονται αποδεκτές με «ενθουσιασμό» και μοιράζονται ανάμεσα σε χιλιάδες άτομα με τις ίδιες πεποιθήσεις.

Το αντιεμβολιστικό κίνημα στην Ελλάδα αυξάνεται διαρκώς την ώρα που ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας πιέζει το Facebook να βάλει ένα «φρένο» στις ομάδες που υποστηρίζουν αυτές τις ανυπόστατες θεωρίες και βάζουν σε κίνδυνο την υγεία τόσο τη δική τους και των παιδιών τους, όσο και των υπολοίπων.

Ο παιδίατρος Μάκης Ευθυμίου με τον οποίο επικοινώνησε το Reader.gr, ανέφερε ότι αυτές οι θεωρίες στερούνται οποιασδήποτε επιστημονικής τεκμηρίωσης.

Στην Ελλάδα οι νεκροί από την εποχιακή γρίπη έχουν φτάσει πλέον τους 41 και μπορεί ο αριθμός αυτός να μην σχετίζεται άμεσα με το αντιεμβολιστικό κίνημα, όμως δείχνει πόσο αναγκαία είναι η σωστή ενημέρωση των πολιτών, αλλά και τους κινδύνους που μπορεί να προκαλέσει η παραπληροφόρηση.

Στο Facebook κυκλοφορούν αρκετά groups κατά των εμβολίων με τα περισσότερα να μην είναι απλά «κλειστά», αλλά «μυστικά», που σημαίνει πως δεν εμφανίζονται ούτε καν στην αναζήτηση.

Το group «εμβόλια = Απειλη ή βοηθεια» έχει, σύμφωνα με πληροφορίες, περισσότερα από 15.000 μέλη, το group «κρυφός φόνος ΕΜΒΟΛΙΑ» έχει περισσότερα από 5.000 μέλη και υπάρχουν τουλάχιστον τρία groups ακόμα στα οποία συμμετέχουν άνθρωποι που πιστεύουν και αναπαράγουν θεωρίες κατά των εμβολίων.

Τι συναντά κανείς σε αυτές τις σελίδες; Ανθρώπους που υποστηρίζουν πως «δεν είναι κατά της ιατρικής», αλλά δεν βρίσκουν λόγο να εμβολιάζουν τα παιδιά τους για μια αρρώστια που μπορεί και να μην κολλήσουν! Άλλους που, αν και δεν έχουν κανένα στοιχείο, (πέρα από τις θεωρίες συνωμοσίας) πιστεύουν πως τα εμβόλια ευθύνονται για διάφορα προβλήματα υγείας που παρουσιάστηκαν στα παιδιά τους, όπως διαβήτης και αυτισμός.

Ειδικά για τον αυτισμό, το κίνημα κατά του εμβολιασμού έχει κάνει «σημαία» τη συγκεκριμένη θεωρία, παρότι έχει απορριφθεί επανειλημμένα από διάφορες έρευνες. Για το επίμαχο αυτό ζήτημα μάλιστα έχουν δημοσιευτεί πολλές σημαντικές ερευνητικές εργασίες οι οποίες έχουνε επιχειρήσει σαφώς τεκμηριωμένες απαντήσεις.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά αυτών των ομάδων

Τα κοινωνικά μέσα έχουν γίνει ο ακρογωνιαίος λίθος της στρατηγικής του αντιεμβολιστικού κινήματος για την προώθηση του μηνύματός του. Φυσικά, δεν είναι οι μοναδικοί που βρήκαν βήμα για να εκφράζουν τις ακραίες απόψεις τους στα κοινωνικά μέσα όπως το Twitter, το Facebook, το Periscope, το Snapchat.

Μια μελέτη που έγινε από το Εθνικό Πανεπιστήμιο της Αυστραλίας με κοινή συναίνεση της Ερευνητικής Σχολής Κοινωνικών Επιστημών και της Ερευνητικής Σχολής Πληροφορικής, η οποία αφοσιώθηκε στη δραστηριότητα στο Facebook είχε τίτλο «Χαρτογράφηση του κινήματος κατά του εμβολιασμού στο Facebook».

Ένα από τα ευρήματα της μελέτης ήταν - έκπληξη! - ότι οι περισσότεροι χρήστες κατά των εμβολίων στο Facebook είναι γυναίκες. Ο λόγος είναι σχεδόν σίγουρα πολύ απλός: οι γυναίκες εξακολουθούν να παρέχουν τη συντριπτική πλειοψηφία της άμεσης φροντίδας των παιδιών και παίρνουν τις περισσότερες αποφάσεις σχετικά με την ιατρική περίθαλψη των παιδιών τους.

Αυτό φυσικά ισχύει και στις ελληνικές σελίδες. Ο μεγαλύτερος αριθμός μελών είναι γυναίκες – μητέρες, οι οποίες έχουν σε μεγάλο βαθμό την ευθύνη για την ανάπτυξη των παιδιών.

Ένας από τους – λίγους- προβληματισμούς των μελών είναι εάν τα παιδιά τους, εφόσον δεν έχουν εμβολιαστεί, γίνονται δεκτά στο σχολείο. Μία από τις πιο διαδεδομένες λύσεις σε αυτό το... πρόβλημα είναι η χορήγηση πλαστών πιστοποιητικών από παιδίατρους, που όπως φαίνεται δέχονται να υπογράψουν πως το παιδί έχει εμβολιαστεί, χωρίς αυτό να είναι αλήθεια.

Η «παράλειψή» του κράτους και τα σχολεία

Ο παιδίατρος, Μάκης Ευθυμίου, με τον οποίο επικοινώνησε το Reader.gr δεν γνωρίζει προσωπικά κανέναν γιατρό που δέχεται να υπογράψει ψευδή δήλωση, αν και δεν το αποκλείει. Αυτό που γνωρίζει πάντως είναι πως ακόμα κι αν ένα παιδί δεν έχει εμβολιαστεί, θα γραφτεί κανονικά στο σχολείο, αφού η εγκύκλιος του υπουργείου χρησιμοποιεί τη λέξη «συστήνεται» κι όχι «επιβάλλεται».

«Το υπουργείο μιλάει για σύσταση και όχι υποχρέωση που σημαίνει πως ένας γονιός μπορεί να κάνει, ουσιαστικά οτι θέλει. Δεν ισχύει δηλαδή ότι στην Ιταλία που ο γονιός διώκεται ακόμη και ποινικά, εάν δεν συμμορφωθεί . Δεν σημαίνει πως επειδή γέννησες ένα παιδί μπορεί να το κάνεις ό,τι θέλεις, ούτε μπορείς να θέτεις σε κίνδυνο άλλα παιδιά».

Συνδέεται ο αριθμός των θανάτων από την γρίπη με τον μη εμβολιασμό;

«Φυσικά. Εδώ και τρία χρόνια ο ΠΟΥ ζητά όλα τα παιδιά που είναι άνω των 6 μηνών να εμβολιάζονται. Αυτό έχει μια λογική αφού η απόφαση αυτή προέκυψε από στοιχεία που έδειχναν πως ακόμα και παιδιά που δεν ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες, που είναι απόλυτα υγιή μπορεί αν παρουσιάσουν επιπλοκές.

Σημείωνε πως ακόμα κι ένα παιδί χωρίς υποκείμενο νόσημα, διαβήτη, καρδιοπάθεια κλπ πρέπει αν εμβολιάζεται εφόσον είναι άνω των έξι μηνών. Για τα νεογέννητα η οδηγία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας είναι πως θα πρέπει να είναι εμβολιασμένοι όλοι όσοι έρχονται σε επαφή μαζί τους. Αυτό σημαίνει γονείς, παππούδες και γιαγιάδες, αδέλφια, οι εργαζόμενοι σε βρεφονηπιακούς σταθμούς κλπ.»

Πού νομίζετε ότι οφείλεται η άνοδος αυτών των ομάδων;

Στην έλλειψη ενημέρωσης. Πρέπει να πούμε πως αυτές οι θεωρίες στερούνται οποιασδήποτε επιστημονικής τεκμηρίωσης. Ποτέ κανείς δεν απέδειξε πως κάποιο εμβόλιο προκαλεί επιπλοκές. Όσες φορές έχω συναντήσει κάποιον που είναι εναντίον των εμβολίων, ποτές δεν έχει κάτι συγκεκριμένο αν μου πει. Ποτέ δεν το άκουσε από κάποιον γιατρό. Η «πληροφορία» προέρχεται πάντα από κάποια “φίλη”. Κάπου το είδε, κάπου το άκουσε...» κατέληξε ο κ. Ευθυμίου.