Άλλωστε, υπήρξε ένα πρόσωπο που άφησε ανεξίτηλο το στίγμα του στην πολιτική ζωή του τόπου, ιδίως μεταπολιτευτικά, ορίζοντας εν πολλοίς το πολιτικό σκηνικό. Και, ανεξάρτητα από τις έχθρες και τις αντιθέσεις που προκαλούσε η έντονη προσωπικότητά του, ο Ανδρέας Παπανδρέου έδωσε φωνή σε πολλούς και πρωταγωνίστησε στην αλλαγή των κοινωνικών συσχετισμών. Το Reader.gr θυμάται στιγμές της πολιτικής του διαδρομής, κυρίως στη Μεταπολίτευση, αλλά και ιστορικές φράσεις του. Δυστυχώς, για άλλες εμβληματικές φράσεις του δεν σώζονται βίντεο. 

Το ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση, ο λαός στην εξουσία 

Στις 15 Οκτωβρίου του 1981, στο Σύνταγμα, η Αθήνα σείεται. Είναι οι μέρες της Αλλαγής, είναι οι μέρες του Ανδρέα. Είναι σαφές ότι η νίκη έρχεται, μετά από επτά χρόνια διακυβέρνησης της ΝΔ. «Το ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση, ο λαός στην εξουσία», λέει ο Ανδρέας Παπανδρέου, προς το τέλος της εμβληματικής ομιλίας του ενώπιον εκατοντάδων χιλιάδων, ίσως και εκατομμυρίων πολιτών, μπροστά από τη Βουλή. Λίγες μέρες αργότερα, καταφέρνει και πετυχαίνει μια εντυπωσιακή νίκη, με απόλυτη αυτοδυναμία. «Δημοκρατικέ λαέ των Αθηνών, απόψε ανασταίνεται ο λαός των Αθηνών», λέει ο Παπανδρέου στην αρχή και το πλήθος παραληρεί. Σε αυτή τη συγκέντρωση, δε, ακούγεται και η φράση «το πανηγύρι της νίκης».

Η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες

Λίγα χρόνια πριν τη νίκη τους στις εκλογές του 1981, ο Παπανδρέου θα πει μια ακόμα ιστορική φράση στη Βουλή, σε μια απευθείας αντιπαράθεση με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, με φόντο την ένταξη της χώρας στην ΕΟΚ. Τότε, ο Καραμανλής θα πει την επίσης ιστορική φράση «Ανήκομεν τις την Δύσιν» και θα διακόψει την ομιλία του Παπανδρέου που του απαντά. Και ο Παπανδρέου θα του απαντήσει με τη σειρά του «Προτιμούμε να ανήκομεν εις τους Έλληνες».  

Η Δεξιά στο χρονοντούλαπο της ιστορίας

1985, στο παραδοσιακά πράσινο Ηράκλειο Κρήτης. Ο Ανδρέας Παπανδρέου έχει κυβερνήσει τέσσερα χρόνια και διεκδικεί ανανέωση της θητείας του. Με έντονα αντιδεξιό λόγο, προτρέπει τους πολίτες να βάλουν και πάλι τη Δεξιά «στα χρονοντούλαπα της ιστορίας». Η φράση του αυτή έχει ειπωθεί σε πολλές παραλλαγές, ενώ εσχάτως έχει αρχίσει να τη χρησιμοποιεί και ο Αλέξης Τσίπρας

Λάβαμε το μήνυμα

Η φράση «Λάβαμε το μήνυμα» έχει ειπωθεί πολλές φορές από πολιτικούς αρχηγούς μετά από πολιτικές ήττες που υπέστησαν. Την είπε πρώτος, όμως, ο Ανδρεας Παπανδρέου, μετά το φιάσκο του ΠΑΣΟΚ στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 1986, όπου οι προερχόμενοι από τη ΝΔ Μιλτιάδης Έβερτ, Ανδρέας Ανδριανόπουλος και Σωτήρης Κούβελας κέρδισαν καθαρά στους δήμους Αθηναίων, Πειραιώς και Θεσσαλονίκης, κάτι που εξελήφθη ως προανάκρουσμα της ήττας του ΠΑΣΟΚ στις εθνικές εκλογές του 1989. 

Mea Culpa

Το 1988, στη Βουλή, συζητείται η πρόταση δυσπιστίας που έχει καταθέσει ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης εναντίον της κυβέρνησης Παπανδρέου για το σύνολο της κυβερνητικής πολιτικής. Τότε, στο επίκεντρο ήταν η εξωτερική πολιτική και η περίφημη συνάντηση Παπανδρέου-Οζάλ στο Νταβός της Ελβετίας που είχε έρθει λίγους μήνες μετά την κρίση του Σισμίκ το 1987. Τότε, ο πρωθυπουργός κατηγορείτο ότι προς χάριν της εξομάλυνσης των σχέσεων με την Τουρκία, έβαζε στο ράφι το Κυπριακό. Κάποια στιγμή, λοιπόν ο Παπανδρέου ανοίγει διάλογο με τα έδρανα της ΝΔ και εκεί αναφωνεί τη φράση «MeaCulpa. Σας ευχαριστεί;».

Κύριε Μητσοτάκη καληνύχτα σας

Οι αντιπαραθέσεις Παπανδρέου-Μητσοτάκη στη Βουλή ήταν πολλές και εξαιρετικά σκληρές. Το 1989, με το Σκάνδαλο Κοσκωτά να δυναμιτίζει την πολιτική ζωή, οι δύο άνδρες κοντράρονται ευθέως στη Βουλή και ο Παπανδρέου αποκαλεί εκ νέου «Εφιάλτη» τον Μητσοτάκη. «Όσο περισσότερο ομιλείτε, τόσο περισσότερο κάνετε σαφές ότι το ΠΑΣΟΚ έχει πρόγραμμα και λύσεις για τα προβλήματα της χώρας», λέει ο κ. Παπανδρέου και κλείνει με το ιστορικό… «Καληνύχτα σας κύριε Μητσοτάκη».  

Τσοβόλα δώσ’ τα όλα

Retro θεωρείται πλέον η φράση του Ανδρέα Παπανδρέου «Τσοβόλα δώσ’ τα όλα», σε συγκέντρωση του ΠΑΣΟΚ στο Περιστέρι. Πολλά έχουν λεχθεί γι’ αυτή την ατάκα που δεν σώζεται σε βίντεο. Τότε, ο Παπανδρέου ήθελε να περάσει το μήνυμα ότι η περίοδος της λιτότητας βαίνει προς το τέλος της. Ο Δημήτρης Τσοβόλας έχει δώσει, βέβαια, και μια διαφορετική εκδοχή, λέγοντας ότι ο ίδιος δεν ήταν παρών σε εκείνη τη συγκέντρωση. Απλώς, είχε την αποδοχή των λαϊκών στρωμάτων, οπότε ο κόσμος στο Περιστέρι φώναζε συνθήματα υπέρ του και ο Παπανδρέου ανταπέδωσε με τη φράση αυτή από το μπαλκόνι που μιλούσε. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η φράση έμεινε, αλλά στη λογική της άκρατης παροχολογίας. 

Το όνομά μας είναι η ψυχή μας

Μετά το 1992, το Σκοπιανό είναι το κυρίως θέμα της πολιτικής αντιπαράθεσης. Ο Ανδρέας Παπανδρέου, όπως κατεγράφη και στα πρακτικά του περίφημου πλέον Συμβουλίου των Πολιτικών Αρχηγών υπό τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, δεν συμφωνούσε σε ονομασία με τη χρήση του όρου «Μακεδονία». Κάπως έτσι, λίγο πριν τις εκλογές του 1993 και μέσα σε κλίμα έντονης πόλωσης, ενώπιον μιας λαοθάλασσας στη Θεσσαλονίκη, ο Ανδρέας Παπανδρέου λέει μια φράση που θα μείνει: «Το όνομά μας είναι η ψυχή μας». 

Στο μέλλον οι εκλεγμένες κυβερνήσεις δεν θα παίζουν κανέναν ρόλο

Στη Σύνοδο Κορυφής των Καννών, το 1995, ο Ανδρέας Παπανδρέου είναι σκιά του παλιού εαυτού του. Μετά από μια έντονη διαφωνία με τον Ισπανό ομόλογό του Φελίπε Γκονζάλεζ μέσα στο Συμβούλιο, όμως, ο Παπανδρέου θα προβεί σε μια εκτίμηση για το μέλλον που απεδείχθη εξαιρετικά εύστοχη. Θα πει τότε, μεταξύ άλλων, στη συνέντευξη Τύπου: «Βρίσκω ότι πάμε σ ένα είδος συρρίκνωσης της εθνικής δύναμης, αλλά όχι στο βωμό μιας συλλογικής δημοκρατικής διαδικασίας. Στο βωμό των κρίσεων και των συμφερόντων. Συμφερόντων, το λέγω, ρητά. Δεν θέλω ν' αποκαλύψω ονόματα. Σας λέγω όμως ότι εδώ υπάρχει σαφές σχέδιο για τη μηδενοποίηση των εθνικών κυβερνήσεων οι οποίες δεν θα μπορούν να παίξουν δημοκρατικά αποτελεσματικό ρόλο, αλλά θα υπόκεινται στις κατευθύνσεις που μας δίνει το διευθυντήριο...».

Εγώ κυβερνώ κύριε

Σεπτέμβριος 1995. Ο Ανδρέας Παπανδρέου φαίνεται όλο και πιο αδύναμος, ενώ σε όλη την Αθήνα λέγεται ότι σκιώδης πρωθυπουργός είναι η σύζυγός του Δήμητρα Λιάνη, η οποία έχει αναλάβει και διευθύντρια του πολιτικού του γραφείου και έχει δημιουργήσει πέριξ της έναν κύκλο αυλοκολάκων. Ο Παπανδρέου ανεβαίνει στη ΔΕΘ και ερωτάται στη συνέντευξη Τύπου για το αν συγκυβερνά, ουσιαστικά, η Δήμητρα Λιάνη-Παπανδρέου: «Και πώς συγκυβερνά η Δήμητρα; Είναι άλλο να σου πει πώς βλέπει κάτι και άλλο να συγκυβερνάει. Όχι, εγώ κυβερνώ κύριε», θα πει ο Παπανδρέου. Βεβαίως, λίγους μήνες μετά ακολουθεί το Ωνάσειο, η αποτυχημένη πρόταση μομφής του Έβερτ και η συνακόλουθη αντικατάστασή του στην πρωθυπουργία από τον Κώστα Σημίτη

Bonus track: το νεύμα στη Μιμή

Θα μπορούσαμε να διαλέξουμε πολλές ακόμα αξιομνημόνευτες στιγμές της πολιτικής πορείας του Παπανδρέου. Ως…bonus track, όμως, δεν επιλέξαμε μια ιστορική του φράση, αλλά μια ιστορική του χειρονομία, η οποία έμεινε ανεξίτηλη στην ιστορική μνήμη. 1988, ο Παπανδρέου επιστρέφει νικητής από την εγχείρηση στο Χέρφιλντ του Λονδίνου, ενώ στο Ελληνικό έχει στηθεί πανηγύρι για την υποδοχή του. Η πόρτα του αεροπλάνου ανοίγει, ο Παπανδρέου προβάλλει στην μπροστινή είσοδο του αεροσκάφους και χαιρετά τα συγκεντρωμένα πλήθη. Αμήχανα, στην είσοδο εμφανίζεται και η Δήμητρα Λιάνη. Ο Παπανδρέου κατεβαίνει τα σκαλιά λίγο ακόμα, χαιρετά ξανά και στη συνέχεια στρέφεται προς την πόρτα και νεύει στη Δήμητρα Λιάνη, η οποία παίρνει θάρρος και τον ακολουθεί. Τα υπόλοιπα, είναι ιστορία.