Οι πιο «φονικοί» σεισμοί της Ελλάδας - Ερείπια και χιλιάδες θύματα

Οι πιο «φονικοί» σεισμοί της Ελλάδας - Ερείπια και χιλιάδες θύματα

Ο σεισμός που ταρακούνησε το βράδυ της Πέμπτης τη Ζάκυνθο κι αναστάτωσε τους κατοίκους έφερε στη μνήμη τις τραγικές στιγμές που έχει ζήσει η χώρα μας όταν μεγάλοι σεισμοί προκάλεσαν θύματα και ανυπολόγιστες ζημιές.

Η Ελλάδα είναι μία κατ' εξοχήν σεισμογενής χώρα και με βάση τα στατιστικά στοιχεία, από άποψη σεισμικότητας καταλαμβάνει την πρώτη θέση σε Μεσόγειο και Ευρώπη και την έκτη θέση σε παγκόσμιο επίπεδο, μετά την Ιαπωνία, τις Νέες Εβρίδες, το Περού, τα Νησιά Σολομώντα και τη Χιλή.

Ο Εγκέλαδος ταρακουνά συχνά την Ελλάδα, χωρίς όμως να προκαλεί πάντα καταστροφές, αφού στο σεισμό παίζουν καταλυτικό ρόλο δύο παράγοντες, η περιοχή στην οποία «χτυπά» και το εστιακό του βάθος.

Το ελληνικό τόξο που δίνει σεισμούς γύρω στα 7,5 Ρίχτερ (έχει καταγραφεί και σεισμός μέχρι 8 Ρίχτερ αλλά εξαιτίας του γεγονότος ότι έγινε το 1926 οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν με ακρίβεια το μέγεθος) ξεκινά από την Κεφαλονιά, διασχίζει το νότιο Ιόνιο ανατολικά της Πελοποννήσου και περνά νότια της Κρήτης για να καταλήξει στη Ρόδο. Το ελληνικό τόξο είναι το σημείο σύγκλισης της αφρικανικής με την ευρασιατική λιθοσφαιρική πλάκα, με την πρώτη να βυθίζεται περίπου 4,5 εκατοστά το χρόνο κάτω από τη δεύτερη.

Τα Επτάνησα και η Κρήτη έχουν δοκιμαστεί ιδιαιτέρως από τους σεισμούς. Όμως τα δύο δυνατότερα χτυπήματα του Εγκέλαδου στην Ελλάδα είχαν ως επίκεντρό τους σημεία κοντά στο νησί της Ρόδου.

Ας δούμε τους μεγαλύτερους σεισμούς που έχουν χτυπήσει τη χώρα μας ιστορικά

7,7 με 8,2 Ρίχτερ στη Ρόδο (12 Οκτωβρίου 1856 - 618 νεκροί)

7,7 με 8,2 Ρίχτερ στη Ρόδο (12 Οκτωβρίου 1856 - 618 νεκροί)

Ήταν 12 Οκτωβρίου του 1856 όταν σημειώθηκε η ισχυρότερη σεισμική δόνηση στην Ελλάδα, στη θαλάσσια περιοχή βόρεια της Τήλου. Επειδή δεν υπήρχαν ενόργανες μετρήσεις, το μέγεθος του έχει εκτιμηθεί από διάφορες επιστημονικές μελέτες σε 7,7 Ρίχτερ έως 8,2 Ρίχτερ.

Το σίγουρο είναι πως ο σεισμός προκάλεσε τεράστιες καταστροφές σε Κρήτη και Ρόδο ενώ προκάλεσε και μίνι τσουνάμι στις ακτές του Λιβάνου και της Χάιφα!

Το μόνο που απέμεινε από το μοναστήρι του Αγίου Φραγκίσκου μετά το σεισμό του 1856. (Φωτογραφία από τα αρχεία της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης Ηρακλείου/candianews)

Στη Ρόδο ο σεισμός διήρκεσε από 40 έως 90 δευτερόλεπτα, κατέστρεψε ολοσχερώς οχτώ χωριά και σκότωσε 60 ανθρώπους. Στην Κρήτη σκοτώθηκαν 538 άνθρωποι και καταστράφηκαν ολοσχερώς 6.512 κτήρια. Στην Κάρπαθο σκοτώθηκαν 20 άνθρωποι και καταστράφηκαν 8.000 σπίτια. Ζημιές προκλήθηκαν σε Καστελόριζο, Αμοργό, Σύμη, Κύπρο και Κάσο.

7,2 με 8 Ρίχτερ στη Ρόδο (26 Ιουνίου 1926 – 18 νεκροί)

7,2 με 8 Ρίχτερ στη Ρόδο (26 Ιουνίου 1926 – 18 νεκροί)

Πρόκειται για τον μεγαλύτερο σεισμό που έχει δώσει το ελληνικό τόξο τον 20ο αιώνα.

Τον αποκάλεσαν και παγκόσμιο σεισμό γιατί ταρακούνησε πάνω από δέκα χώρες. Ο σεισμός των με επίκεντρο το χωριό Αρχάγγελος στη Ρόδο έγινε αισθητός σχεδόν σε όλη τη Μεσόγειο: Παλαιστίνη, Κύπρος, τουρκικά παράλια, νότια Αλβανία, ανατολική Ιταλία, Σκόπια, Κύπρος, Αίγυπτος.

Το Σάββατο 26 Ιουνίου 1926 στις 19:45 έγινε ο σεισμός με επίκεντρο μεταξύ Κω και Ρόδου, περίπου 60 χιλιόμετρα από την πόλη Ρόδου. Οι κάτοικοι του Αρχαγγέλου είχαν εγκαταλείψει το χωριό τους νωρίτερα μέσα στη μέρα αφού είχαν σημειωθεί μικροσεισμοί. Οι νεκροί από το σεισμό έφθασαν τους 12, με τους τέσσερις να είναι στο χωριό Αρχάγγελος.

Τον σεισμό προκάλεσε το ρήγμα της Χάλκης, το οποίο ευθυνόταν και για τον σεισμό της 12ης Οκτωβρίου του 1856.

7,2 με 8 Ρίχτερ στα Κύθηρα (11 Αυγούστου 1903 - 14 νεκροί)

7,2 με 8 Ρίχτερ στα Κύθηρα (11 Αυγούστου 1903 - 14 νεκροί)

Ο σεισμός χαρακτηρίζεται ως Κολοσσιαίος και το επίκεντρό του ήταν το χωριό Μιτάτα. Πριν από το σεισμό οι κάτοικοι των Κυθήρων άκουσαν έναν εκκωφαντικό θόρυβο. Δεκατέσσερις άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους ενώ υπήρξαν τεράστιες καταστροφές σε εννέα χωριά.

Ο σεισμός έγινε αισθητός σε όλη την Ελλάδα, κατά μήκος των Δαλματικών Ακτών, στην ανατολική Σικελία, τη Μάλτα, τη Βεγγάλη, την Αίγυπτο και τα τουρκικά παράλια.

7,8 Ρίχτερ στην Κρήτη (16 Φεβρουαρίου 1810 - 2.500 νεκροί)

7,8 Ρίχτερ στην Κρήτη (16 Φεβρουαρίου 1810 - 2.500 νεκροί)

Η σεισμική δόνηση ισοπέδωσε το Ηράκλειο Κρήτης όταν σάρωνε η επιδημία της πανούκλας. Λόγω της χρονολογίας οι πληροφορίες από γραπτές πηγές είναι ελάχιστες. Ο σεισμός της 16ης Φεβρουαρίου σημειώθηκε νύχτα (έχει καταγραφεί με διεθνή ώρα 22:15', άρα 15 λεπτά μετά τα μεσάνυκτα ώρα Ελλάδος) και υπολογίζεται από 7,5 μέχρι 7,8 Ρίχτερ και επίκεντρο την πόλη του Ηρακλείου. Το μεγαλύτερο μέρος των οικοδομημάτων της πόλης έπεσε ενώ έχασαν τη ζωή τους 2.500 με 3.000 άνθρωποι!  

Κατά το σεισμό κατεδαφίστηκε και το βενετσιάνικο μοναστήρι των Αγίων Ασωμάτων στο όρος Ίδη. Η σφοδρή δόνηση έγινε ιδιαίτερα αισθητή μέχρι την Ιταλία, τη Μάλτα και τη βόρειο Αφρική.

Μαρτυρία για τον πιο πολύνεκρο σεισμό που έχει καταγραφεί στην ελληνική ιστορία υπάρχει σε έγγραφο Ιεράς Μονής της Αγίας Τριάδος Τζαγκαρόλων. Σύμφωνα μ’ αυτό, κατά τις ημέρες της ηγουμενίας του Νεοφύτου «κατά το 1810 εγένετο σεισμός μέγας και φρικτός, υφ’ ου χιλιάδες, καθ’ α λέγουσιν, ανθρώπων και ζώων απωλέσθησαν. Τα πάντα εν πάση τη νήσω ερειπώθησαν. Διηγούνται δε ότι μίαν ώραν προ της επελεύσεως του σεισμού τα ζώα, προγνωρίσαντα τούτο εβόων γοερώς, έκαστον κατά την ιδίαν αυτού φύσιν».

7,5 Ρίχτερ στα Φιλιατρά (27 Ιουνίου 1886 – 326 νεκροί)

7,5 Ρίχτερ στα Φιλιατρά (27 Ιουνίου 1886 – 326 νεκροί)

Ήταν στις 27 Αυγούστου του 1886 όταν ισχυρός σεισμός με επίκεντρο τα Φιλιατρά έπληξε την Μεσσηνία και την Ηλεία.

326 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 796 τραυματίστηκαν ενώ καταστράφηκαν 123 χωριά. 6.000 σπίτια κατέρρευσαν και υπέστησαν σοβαρές βλάβες με αποτέλεσμα να κριθούν ακατοίκητα.

Το τεράστιο μέγεθος του σεισμού αποδεικνύει το γεγονός ότι στην παραλία Αγριλίου εκδηλώθηκε θαλάσσιο κύμα βαρύτητας και στην περιοχή της Μαραθόπολης παρατηρήθηκαν διαρρήξεις στο έδαφος από τις οποίες ανάβλυζε γλυκό νερό!

Ο σεισμός έγινε έντονα αισθητός σε: Ζάκυνθο, Κεφαλονιά, Πάτρα, Ιωάννινα και Ηράκλειο, Τεργέστη, Μάλτα, Συρία, Αλεξάνδρεια, Κάιρο και Μικρά Ασία.

7,5 Ρίχτερ στην Αμοργό (9 Ιουλίου 1956 – 53 νεκροί)

7,5 Ρίχτερ στην Αμοργό (9 Ιουλίου 1956 – 53 νεκροί)

Η συγκεκριμένη σεισμική δόνηση προκάλεσε ένα από τα μεγαλύτερα τσουνάμι στο Αιγαίο!

Το ημερολόγιο έδειχνε 9 Ιουλίου 1956, στις 3:11 όταν 7,5 Ρίχτερ ταρακουνούν την Αμοργό. Από τον σεισμό έχασαν τη ζωή τους 53 άνθρωποι και να τραυματίστηκαν εκατό.

Ο σεισμός προκάλεσε τσουνάμι 25 μέτρων στην νοτιοανατολική ακτή της Αμοργού, 20 μέτρων στη βορειοδυτική ακτή της Αστυπάλαιας και δέκα μέτρων στη Φολέγανδρο.

Τις σοβαρότερες ζημιές τις υπέστη η Σαντορίνη και το 35% των σπιτιών κατέρρευσαν. Εκτός από τη Σαντορίνη, σοβαρές βλάβες υπέστησαν τα νησιά Αμοργός, Ανάφη, Αστυπάλαια, Ίος, Πάρος, Νάξος, Κάλυμνος, Λέρος, Πάτμος και Λειψοί.

7,5 Ρίχτερ στη Χερσόνησο του Άθως (8 Νοεμβρίου 1905)

7,5 Ρίχτερ στη Χερσόνησο του Άθως (8 Νοεμβρίου 1905)

Στις 22:30 της 8ης Νοεμβρίου του 1905, 7,5 Ρίχτερ κατέστρεψαν ολοσχερώς τη Χερσόνησο του Άθω. Μέχρι στιγμής δεν έχει διευκρινιστεί πόσοι άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους ενώ καταστράφηκαν σπίτια σε Ιερισσό, Γοματιό, Κασσάνδα και εκκλησίες στο Άγιο Όρος.

7,2 Ρίχτερ στην Κεφαλονιά (4 Φεβρουαρίου 1867 – 224 νεκροί)

7,2 Ρίχτερ στην Κεφαλονιά (4 Φεβρουαρίου 1867 – 224 νεκροί)

Πρόκειται για έναν από τους μεγαλύτερους σεισμούς του 19ου αιώνα στον ελλαδικό χώρο. Είχε επίκεντρο το Ληξούρι και ισοπέδωσε σχεδόν ολοκληρωτικά τη χερσόνησο της Παλικής στη δυτική Κεφαλονιά.

Σύμφωνα με μεταγενέστερες μετρήσεις, η σεισμική δόνηση ήταν μεγέθους 7,2 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ και 10 βαθμών της κλίμακας Μερκάλι (δηλαδή εξαιρετικά καταστροφικός).

Ήταν 4:19 την 4η Φεβρουαρίου του 1867. Πριν από τον κύριο σεισμό είχαν προηγηθεί μικρότερου μεγέθους δονήσεις και σύμφωνα με μαρτυρίες, λίγο πριν το σεισμό ένα άλογο στο Αργοστόλι είχε σπάσει τα δεσμά του και έτρεψε αλαφιασμένο στην πόλη.

Από τον σεισμό έχασαν τη ζωή τους 224 άνθρωποι και καταστράφηκαν ολοσχερώς δώδεκα χωριά. Στο Ληξούρι έμειναν όρθια μόλις δύο σπίτια. Σημειώθηκαν κατολισθήσεις και διαρρήξεις εδαφών, ενώ παρατηρήθηκε κι ένα ανεπαίσθητο τσουνάμι.

Ο σεισμός έγινε αισθητός στην κεντρική και νότιο Ελλάδα, τη νότια Ιταλία, την Αλβανία, την Ιθάκη, τη Λευκάδα, τη Ζάκυνθο, την Κέρκυρα και τη δυτική Στερεά Ελλάδα.

Οι μετασεισμοί συνεχίστηκαν για αρκετούς μήνες και ο συγκεκριμένος σεισμός στάθηκε η αφορμή για ένα μεγάλο μεταναστευτικό ρεύμα από το νησί προς τα ηπειρωτικά και το εξωτερικό.

7,2 Ρίχτερ στην Κεφαλονιά (12 Αυγούστου 1953 – 476 νεκροί)

7,2 Ρίχτερ στην Κεφαλονιά (12 Αυγούστου 1953 – 476 νεκροί)

Πρόκειται για τον δεύτερο σεισμό που ισοπέδωσε την Κεφαλονιά και βρίσκεται στη λίστα με τους μεγαλύτερους που έχουν γίνει στην Ελλάδα.

To 1953 υπήρξε μια σεισμική ακολουθία από τρεις καταστροφικούς κύριους σεισμούς, από τις 9 έως τις 12 Αυγούστου:

Η πρώτη κύρια σεισμική δόνηση σημειώθηκε την Κυριακή στις 9 Αυγούστου 1953, στις 9:41. Ήταν μεγέθους 6,4 Ρίχτερ και είχε επίκεντρο το Σταυρό Ιθάκης.

Την Τρίτη 11 Αυγούστου, ώρα 5:32 έλαβε χώρα ο δεύτερος σεισμός μεγέθους 6,8 Ρίχτερ, με επίκεντρο βορειοδυτικά της Ζακύνθου.

Την Τετάρτη 12 Αυγούστου, σημειώθηκε σεισμός 5,2 Ρίχτερ και αργότερα, στις 11.25 π.μ. την ίδια μέρα, έλαβε χώρα ο ισχυρότερος και καταστροφικότερος σεισμός στην ιστορία της Κεφαλονιάς, μεγέθους 7,2 Ρίχτερ, με επίκεντρο την νοτιοανατολική Κεφαλονιά.

Συνολικά 455 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, 2.412 τραυματτίστηκαν ενώ 21 θεωρούνται ακόμα αγνοούμενοι!

Μακροπρόθεσμα, η καταστροφή της τοπικής οικονομίας από τον σεισμό και η αδυναμία δημιουργίας των απαραίτητων οικονομικών δομών ώστε να αποτραπεί το κύμα φυγής οδήγησαν πολλούς στη μετανάστευση προς τα αστικά κέντρα και χώρες του εξωτερικού. Σε διάστημα 20 ετών, από το 1951 έως το 1971, ο πληθυσμός των τριών νησιών μειώθηκε από 92.706 σε 66.929 (μείωση 27,80%).

7,2 Ρίχτερ στη Ρόδο (25 Απριλίου 1957 – 18 νεκροί)

7,2 Ρίχτερ στη Ρόδο (25 Απριλίου 1957 – 18 νεκροί)

Η Ρόδος βρίσκεται για τρίτη φορά στη λίστα με τους μεγαλύτερους σεισμούς. Στις 21:15 της 25ης Απριλίου του 1957 7,2 Ρίχτερ ταρακούνησαν το νησί και 18 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους.

Πριν την εκδήλωση του κύριου σεισμού έγιναν αρκετοί προσεισμοί, ο μεγαλύτερος  εκ των οποίων ήταν στις 23 Απριλίου 1957 μεγέθους 6,8 Ρίχτερ. Ο μεγαλύτερος από τους μετασεισμούς που ακολούθησαν έγινε στις 25 Απριλίου σε βάθος 100 χιλιομέτρων  και επίκεντρο κοντά στη Ρόδο,  μεγέθους 6,1 Ρίχτερ και προκάλεσε ζημιές στις τουρκικές ακτές.

O κύριος σεισμός σύμφωνα με τις εφημερίδες της εποχής συνοδευόταν από «υπόκωφον κρότον» και είχε διάρκεια 35 δευτερόλεπτα.

Ο σεισμός με τους περισσότερους νεκρούς τα τελευταία 50 χρόνια

Ο σεισμός με τους περισσότερους νεκρούς τα τελευταία 50 χρόνια

Ήταν στις 7 Σεπτεμβρίου του 1999 στις 14:56 όταν 5,9 Ρίχτερ ταρακούνησαν την Αθήνα. Ο σεισμός της Πάρνηθας μπορεί να μην ήταν μεγάλος σε ένταση της κλίμακας Ρίχτερ αλλά το εστιακό του βάθος ήταν μόλις 9-14 χιλιόμετρα.

145 με 153 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, γεγονός που κατατάσσει τον σεισμό ως τον πιο θανατηφόρο που έλαβε χώρα στην Ελλάδα τα τελευταία 50 χρόνια. Υπολογίστηκε ότι τουλάχιστον άλλοι 85 σώθηκαν μέσα από τα συντρίμμια, 2.000 τραυματίστηκαν και 50.000 έμειναν άστεγοι.

Κάποιοι από τους συγγενείς των θυμάτων πήραν τις εξής αποζημιώσεις:

  • 17.000 ευρώ για νεκρό αδερφό
  • 30.000 ευρώ για νεκρό γονιό
  • 40.000 ευρώ για νεκρό παιδί

Τον Μάιο του 2010 αποφασίστηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας ότι η Νομαρχία έχει αυτοτελείς ευθύνες, καθώς δεν διενήργησε σωστά τους προληπτικούς και κατασταλτικούς ελέγχους στην κατασκευή του εργοστασίου και πρέπει να αποζημιώσει τα θύματα με 18 εκατομμύρια ευρώ. Τελικά το 2012 αποφασίστηκε από το Περιφερειακό Συμβούλιο Αττικής η καταβολή 13 εκατομμυρίων ευρώ σε συγγενείς των θυμάτων από τους πόρους της περιφέρειας.