«Θυμηθείτε, θυμηθείτε την 5η Νοεμβρίου, πυρίτιδα, προδοσία και διαπλοκή».

Είναι η μέρα που στη Μεγάλη Βρετανία ανάβουν φωτιές και ρίχνουν πυροτεχνήματα, αλλά δεν δημιουργήθηκε απλά και μόνο και για να θαυμάζουν οι τουρίστες και οι πολίτες του Ηνωμένου Βασίλειου τα έντονα φώτα.

Μπορεί να φαίνεται σαν μια μεγάλη ευκαιρία να γευτεί κάποιος την καυτή σοκολάτα και να φάει χοτ-ντογκ, αλλά υπάρχει ένας ιστορικός λόγος για τον οποίο ρίχνονται τα εκατοντάδες πυροτεχνήματα.

Από πού ξεκίνησαν όλα αυτά; Γιατί γιορτάζουν οι Βρετανοί την αποψινή νύχτα;

Ποιος ήταν ο Γκάι Φωκς


Πορτρέτο του Γκάι Φωκς

Είναι παγκοσμίως γνωστός χάρη στο ξεχωριστό του πρόσωπο, το οποίο έχει υιοθετηθεί ως μάσκα από τους αντι-καπιταλιστές, αλλά ο Γκάι Φωκς έγινε γνωστός για την αποτυχημένη του προσπάθεια να ανατινάξει το παλάτι του Γουεστμίνιστερ.

Στις 5 Νοεμβρίου του 1605, ο Γκάι είχε στόχο να καταστρέψει το Βρετανικό Κοινοβούλιο και να σκοτώσει όσους βρίσκονταν μέσα σε αυτό - συμπεριλαμβανομένου του Βασιλιά - σε αυτό που έγινε γνωστός ως η Συνωμοσία της πυρίτιδας.

Αλλά πέρα από αυτό, τι γνωρίζουμε για τον συνωμότη που ήταν μόλις 35 όταν πέθανε; Γεννήθηκε στις 13 Απριλίου 1570 στο Στόνγκέιτ του Γιορκ και φοίτησε στο σχολείο του Αγίου Πέτρου.

Ως αγόρι έζησε κοντά στο Γιορκ με τον πατέρα του Έντουαρντ και τη μητέρα του Έντιθ. Ο πατέρας του ήταν προτεστάντης και εργάστηκε ως δικηγόρος για το θρησκευτικό δικαστήριο της εκκλησίας. Ωστόσο, το 1579 πέθανε και τρία χρόνια αργότερα η μητέρα του ξαναπαντρεύτηκε έναν άνδρα που ονομάζονταν Ντένις Μπέινμπριτζ, ο οποίος ήταν καθολικός. Έτσι ο νεαρός Γκάι ασπάστηκε την καθολική εκκλησία.

Η μετατροπή στον Καθολικό εκείνη την εποχή ήταν μεγάλο θέμα, καθώς η κυβερνώσα θρησκεία ήταν η Εκκλησία της Αγγλίας, η οποία δεν ανεχόταν τον Ρωμαιοκαθολισμό. 
Ήταν απίστευτα δύσκολο να προσκυνήσουν, έτσι οδηγήθηκαν κάτω από το έδαφος - και από την καταπίεση ξεπήδησε η επανάσταση.

Έχουν υπάρξει φήμες ότι ο Γκάι συνάντησε και παντρεύτηκε τη Μαρία Πουγιέν το 1590 - αλλά δεν υπάρχουν επίσημες εγγραφές που να το δείχνουν αυτό, έτσι είναι ανοικτό σε αμφισβήτηση.

Τόσο ένθερμες ήταν οι θρησκευτικές πεποιθήσεις του Γκάι που αρχικά επέλεξε να εγκαταλείψει την Προτεσταντική Αγγλία και να προσληφθεί στον ισπανικό στρατό στην Ολλανδία. 
Εκεί κέρδισε τη φήμη του για μεγάλο θάρρος και την αποφασιστικότητα του, ενώ επίσης απέκτησε εμπειρία με τα εκρηκτικά.

Το 1604 ο Γκάι συναντήθηκε με έναν άλλο Άγγλο που ονομάζεται Τόμας Γουίντερ, ο οποίος ήταν επίσης στην Ισπανία προσπαθώντας να ενισχύσει την υποστήριξη των Άγγλων Καθολικών. 
Καθώς οι δυο ταξίδεψαν στο Λονδίνο, ο Τόμας είπε στον Γκάι ότι ο ίδιος και οι φίλοι του θα έπρεπε να αναλάβουν δράση, αλλά χρειάζονταν τη βοήθεια ενός στρατιωτικού άνδρα που δεν θα αναγνωριζόταν από τις αρχές.

Η Συνωμοσία της πυρίτιδας

Ο Γκάι δεν ήταν το μυαλό ή ο ηγέτης πίσω από το σχέδιο παρά την επακόλουθη φήμη του. Ηγέτης ήταν ο Ρόμεπρτ Κάτεσμπι, γιος ενός διωκόμενου Καθολικού.

Ο Κάτεσμπι, ένας πλούσιος άνθρωπος, ήξερε τους περισσότερους συνωμότες μέσα από ένα δίκτυο φιλίας με διάφορες Ρωμαιοκαθολικές οικογένειες.

Στις 18 Οκτωβρίου 1605, οι συνωμότες συζήτησαν πώς οι καθολικοί βουλευτές θα μπορούσαν να γλιτώσουν από τη σχεδιαζόμενη έκρηξη. Αυτό οδήγησε στη φημισμένη «επιστολή Μόντεαγκλ» που στάλθηκε στις 26 Οκτωβρίου στον καθολικό βουλευτή Γουίλιαμ Πάρκερ, τον 4ο Βαρώνο του Μόντεαγκλ, προειδοποιώντας τον να μην έρθει κοντά στο Γουέστμινιστερ.

Για να φτάσουν αρκετά κοντά στους στόχους τους, οι συνωμότες χρησιμοποίησαν ένα υπόγειο κάτω από το Κοινοβουλίο, στο οποίο τοποθέτησαν 36 βαρέλια μπαρούτι. 
Ήταν αρκετό για να καταστρέψει τελείως το κτίριο και να βλάψει τα κτίρια σε ακτίνα ενός μιλίου από αυτό.

Το σχέδιο όμως καταστράφηκε όταν δημοσιοποιήθηκε η ανώνυμη επιστολή που έστειλαν στον Βαρόνο του Μόντεαγκλ, προειδοποιώντας τον να μην πάει στην Βουλή των Λόρδων.

Στη σειρά «Gunpowder», που προβλήθηκε πέρυσι από το BBC και το HBO, τον Κάτσεμπι υποδύθηκε ο Κιτ Χάρινγκτον του «Game of Thrones» και τον Φωκς ο Τομ Κάλεν.

Τι συνέβη στις 5 Νοεμβρίου

Αυτό οδήγησε σε έρευνες και τις πρώτες πρωινές ώρες της 5ης Νοεμβρίου ο Γκάι ανακαλύφθηκε να φυλάει τα εκρηκτικά.

Κατά τη διάρκεια της εμπλοκής του στην υπόθεση ο Φωκς ονομάστηκε Τζον Τζόνσον, αφού αυτό ήταν το όνομα που έδωσε όταν συνελήφθη.

Όταν του ζητήθηκε να εξηγήσει γιατί ήθελε να σκοτώσει το Βασιλιά και να ανατινάξει το Κοινοβούλιο απάντησε ότι θεωρούσε τον βασιλιά αρρώστια, αφού είχε αφοριστεί από τον Πάπα. Ερωτηθείς γιατί χρειαζόταν τόσο μεγάλη ποσότητα πυρίτιδας, προφανώς είπε: «Για να σας στείλω, Σκωτσέζοι ζητιάνοι, πίσω στα δικά σας βουνά!»

Ο Γκάι εστάλη στον Πύργο του Λονδίνου. Ο Βασιλιάς Τζέιμς δήλωσε σε επιστολή του στις 6 Νοεμβρίου ότι «τα πιο ευγενή βασανιστήρια πρέπει πρώτα να χρησιμοποιηθούν γι 'αυτόν, και κατά συνέπεια να προχωρήσουν στο χειρότερο και έτσι ο Θεός να επιταχύνει την καλή σας δουλειά»

Και τις επόμενες τέσσερις ημέρες, ερωτήθηκε και βασανίστηκε και τελικά εξομολογήθηκε και έδωσε τα ονόματα των συνεργατών του. Η υπογραφή του στην γραπτή ομολογία μετά τα βασανιστήρια, η οποία εξακολουθεί να κρατείται στα Βρετανικά Εθνικά Αρχεία, ήταν πολύ εξασθενημένη και αδύναμη.


H στιγμή της σύλληψης του Γκάι Φωκς

Πώς πέθανε ο Γκάι Φωκς

Ο Φωκς και άλλοι εμπλεκόμενοι δικάστηκαν στις 31 Ιανουαρίου 1606 και καταδικάστηκαν να κρεμαστούν και να τεμαχιστούν.

Ο Γενικός Εισαγγελέας Σερ Έντουαρντ Κόουκ δήλωσε στο δικαστήριο ότι καθένας από τους καταδικασθέντες θα πέθαινε ενώ τον τραβούσε ανάποδα ένα άλογο. Θα έπρεπε να «πεθάνουν ανάμεσα στον ουρανό και στη γη σαν ανάξιοι των δύο» είπε.

Τα γεννητικά όργανα τους θα κόβονται και θα καίγονται μπροστά στα μάτια τους, και τα έντερα και οι καρδιές τους θα απομακρύνονται από το σώμα τους. Στη συνέχεια, θα αποκεφαλίζονταν και τα μέρη του σώματός τους θα αφήνονταν άθαφτα έτσι ώστε να γίνουν «θήραμα για τα πουλιά του αέρα».

Αλλά ο Γκάι γλίτωσε από αυτή τη φρικτή μοίρα, καθώς αμέσως πριν από την εκτέλεση του πήδηξε από μια σκαλωσιά και έσπασε το λαιμό του, αποφεύγοντας έτσι την αγωνία του ακρωτηριασμού.

Παρά το γεγονός ότι συμμετείχε σε μια υπόθεση που είναι βασικά μια τρομοκρατική πλοκή, ο Γκάι Φωκς ήταν ο 30ος πιο δημοφιλής Βρετανός σε μια δημοσκόπηση που διεξήγαγε το BBC το 2002.

Σήμερα η λέξη «Γκάι (τύπος)» χρησιμοποιείται όταν αναφερόμαστε σε έναν άνθρωπο, αλλά αρχικά ήταν ένας όρος για ένα «άσχημο, απωθητικό πρόσωπο» σε σχέση με τον Φωκς.

Η απόπειρα του Γκάι Φωκς ενέπνευσε πολλά στιχάκια εκείνης της εποχής, όπως το εξής:

«Remember, remember, the fifth of November,

The Gunpowder treason and plot!

I know of no reason, why gunpowder treason,

Should ever be forgot.»

Η ιστορία του Γκάι Φωκς αποτέλεσε έμπνευση για το κόμικ των Άλαν Μουρ και Ντέιβιντ Λόιντ «V for Vendetta», κεντρικός ήρωας της οποίας είναι ο V, που φοράει μια μάσκα του Γκάι Φωκς. Οι περισσότεροι γνωρίζουν την κινηματογραφική μεταφορά του 2005 με τη Νάταλι Πόρτμαν και τον Χιούγκο Γουίβινγκ.

Πηγή: Mirror.co.uk