Παράγοντες  όπως συμπτώματα που δεν θα πρέπει να αγνοήσουμε, αλλά και η σωστή επιλογή χειρουργού, είναι τα δύο από τα βασικά κλειδιά για την καλύτερη αντιμετώπιση του καρκίνου στο πάγκρεας. 

Όπως ανέφεραν ειδικοί στο πλαίσιο συνέντευξης Τύπου και με αφορμή την αυριανή Παγκόσμια Ημέρα, ο καρκίνος του παγκρέατος είναι μια από τις πιο δύσκολα αντιμετωπίσιμες μορφές, κυρίως λόγω της καθυστερημένης διάγνωσής του. Ωστόσο, αν προσέξουμε τα «σημάδια» η έγκαιρη ανίχνευση και αντιμετώπιση, σε συνδυασμό με την επιστημονική πρόοδο που έχει συντελεστεί τα τελευταία χρόνια, μπορούν να ανατρέψουν τα αρνητικά προγνωστικά και να συμβάλουν στη θετική έκβαση της νόσου.

«Αν καταφέρουμε να πετύχουμε πιο έγκαιρη διάγνωση, μέσα από την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση όλων, θα κάνουμε ένα μεγάλο βήμα προόδου για την καλύτερη αντιμετώπιση του παγκρεατικού καρκίνου», εξηγεί ο δρ. Αλέξανδρος Αρδαβάνης, Αντιπρόεδρος της Εταιρείας Ογκολόγων-Παθολόγων Ελλάδος (ΕΟΠΕ) και Διευθυντής Παθολογικής - Ογκολογικής Κλινικής του νοσοκομείου Άγιος Σάββας.

Ασυνήθιστοι πόνοι στην κοιλιά, απώλεια βάρους χωρίς να υπάρχει λόγος, πόνοι στο μέσο της πλάτης, κίτρινο δέρμα ή μάτια, δυσπεψία, ναυτία και μείωση της όρεξης, αλλαγές στις συνήθειες στην τουαλέτα (διάρροια), εκδήλωση διαβήτη. Αυτά είναι τα πιο συχνά συμπτώματα και αν κάποιος έχει δύο από αυτά, καλό θα ήταν να επισκεφτεί γιατρό. 

Αντιμετώπιση 
Όσον αφορά τη θεραπεία της νόσου, το πιο σημαντικό που μπορεί να κάνει ένας ασθενή είναι να αναζητήσει εξειδικευμένο χειρουργό. Καθώς το πάγκρεας βρίσκεται σε δυσπρόσιτο σημείο και η αφαίρεση του όγκου είναι το πιο σημαντικό στην αντιμετώπισή του, ο ρόλος του ειδικού χειρουργού φαίνεται να είναι το 90% της θεραπείας. Εξάλλου, η φαρμακευτική θεραπεία που ακολουθεί είναι περισσότερο συμπληρωματική του χειρουργίου. «Η πρώιμη διάγνωση είναι από τις βασικότερες προϋποθέσεις για τη χειρουργική αντιμετώπιση της νόσου. Είναι σημαντικό οι ασθενείς να γνωρίζουν πώς πρόοδος έχει σημειωθεί και στη χειρουργική αντιμετώπιση του παγκρεατικού καρκίνου αλλά και στην περιεγχειρητική-συμπληρωματική χημειοθεραπεία, με αποτέλεσμα σήμερα η μετεγχειρητική εξέλιξη των ασθενών μας να είναι σημαντικά καλύτερη από ότι στο παρελθόν» λέει ο χειρουργός Δρ. Χρήστος Αγαλιανός, ειδικός χειρουργός παγκρέατος και επιμελητής στο Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών.

Σχετικά με τις θεραπευτικές εξελίξεις που έχουν συντελεστεί, ο Δρ. Χρήστος Χριστοδούλου, εκπρόσωπος της Εταιρείας Μελέτης του Καρκίνου του Πεπτικού Συστήματος -ΕΜ-ΚΑΠΕΣ, Διευθυντής Ογκολογικής Κλινικής του νοσοκομείου Metropolitan, ανέφερε ότι μέχρι το 1997 δεν υπήρχε καμία θεραπεία. «Η θεραπευτική αντιμετώπιση του προχωρημένου καρκίνου του παγκρέατος αποτελεί μια μεγάλη πρόκληση για γιατρούς και ερευνητές. Παρά τη σχετική στασιμότητα που υπήρξε επί δεκαετίες στη θεραπευτική φαρέτρα των ογκολόγων, την τελευταία πενταετία, η χημειοθεραπεία με τη βοήθεια της νανοτεχνολογίας, καθώς και νέες θεραπείες 2ης γραμμής, η ανοσο-ογκολογία για μια μικρή είναι η αλήθεια ομάδα ασθενών με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά,  έχουν αλλάξει συνολικά το θεραπευτικό τοπίο και μας παρέχουν λύσεις ικανές να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής και την επιβίωση. Σημαντικές είναι επίσης οι εξελίξεις στο κομμάτι της  περιεγχειρητικής χημειοθεραπείας όπου η χορήγηση κάποιων κυτταροτοξικών συνδυασμών μετά ή και πριν το χειρουργείο μπορεί να οδηγήσουν σε σημαντική αύξηση της επιβίωσης». 

Καμπάνια για σωστή και έγκαιρη ενημέρωση 

Η έγκαιρη διάγνωση του παγκρεατικού καρκίνου, μέσα από την ενημέρωση για τα συμπτώματά του, είναι και ο βασικός στόχος των δράσεων που πραγματοποιεί η ελληνική «συμμαχία» φορέων της ογκολογικής επιστημονικής κοινότητας και των ασθενών, με αφορμή την 15η Νοεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα για τον καρκίνο του παγκρέατος. H «συμμαχία» αποτελεί μια σύμπραξη που μετρά πέντε χρόνια συνεργασίας και δράσης για τον παγκρεατικό καρκίνο και διευρύνεται κάθε χρόνο, με αποτέλεσμα να συμμετέχουν πλέον, εκτός από τον Σύλλογο Ασθενών «Κ.Ε.Φ.Ι.» και την Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου-ΕΛΛ.Ο.Κ., οι περισσότεροι φορείς της επιστημονικής ογκολογικής κοινότητας: Εταιρεία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ), Ελληνική Εταιρεία Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας, Εταιρεία Μελέτης Καρκίνου Πεπτικού Συστήματος (ΕΜ-ΚΑΠΕΣ) και οι Γυναίκες στην Ογκολογία. 

Εκτός από τις ενημερωτικές εκδηλώσεις κοινού, που αποτελούν θεσμό, και φέτος πραγματοποιήθηκαν στο Ηράκλειο Κρήτης και την Αθήνα, η «συμμαχία» δημιούργησε ενημερωτικό τηλεοπτικό σποτ για τα συμπτώματα που μπορεί να υποδηλώνουν την εμφάνιση της νόσου, με κεντρικό μήνυμα «Πρόλαβέ το. Η έγκαιρη διάγνωση μετράει! Η ζωή σου μετράει!».

Ένα app για τους ασθενείς 
Επιπλέον, δημιουργήθηκε η πρώτη ελληνική ηλεκτρονική πλατφόρμα ενημέρωσης αποκλειστικά για τον καρκίνο του παγκρέατος που περιλαμβάνει την ιστοσελίδα www.pancare.gr και την εφαρμογή Pancare, διαθέσιμη δωρεάν για λειτουργικό android μέσω του play.google.com. Η πλατφόρμα παρέχει ολοκληρωμένη πληροφόρηση για τον καρκίνο του παγκρέατος και τη διαχείρισή του, πρόσβαση σε άρθρα ειδικών, πλήρη καταγραφή των ογκολογικών κέντρων, δομών και φορέων υποστήριξης ασθενών σε όλη την Ελλάδα, ενημέρωση για τα δικαιώματα των ασθενών, ενώ δίνει τη δυνατότητα δημιουργίας προσωπικού ημερολογίου ασθενούς και διαθέτει διαδραστικές υπηρεσίες όπως επικοινωνία με επαγγελματίες υγείας και υποβολή αιτημάτων υποστήριξης. Την πλατφόρμα διαμόρφωσε και διαχειρίζεται ο Σύλλογος Ασθενών Κ.Ε.Φ.Ι. με την αιγίδα των φορέων ΕΟΠΕ, ΕΜ-ΚΑΠΕΣ και ΕΛΛ.ΟΚ και την ευγενική υποστήριξη της διεθνούς φαρμακευτικής εταιρείας Celgene. 

Παράλληλα, το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών στηρίζει ενεργά την προσπάθεια για τον καρκίνο του παγκρέατος, και φωτίζεται συμβολικά στο μωβ χρώμα της Παγκόσμιας Ημέρας, την Πέμπτη 15 Νοεμβρίου. 

Οι πιο πρόσφατες θεραπευτικές εξελίξεις 
Η συγκεκριμένη νόσος έχει τα υψηλότερα ποσοστά αποτυχιών σε κλινικές δοκιμές στην ογκολογία. Από το 1990, πάνω από 30 μελέτες φάσης ΙΙΙ έχουν αποτύχει να εξασφαλίσουν έγκριση και στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στις ΗΠΑ για προχωρημένο ή μεταστατικό παγκρεατικό καρκίνο. Η τρέχουσα θεραπεία εκλογής, η γεμσιταβίνη, κυκλοφόρησε το 1997 και σχεδόν τις τελευταίες δύο δεκαετίες έχουν υπάρξει περιορισμένες νέες θεραπείες που να μπορούν να την αντικαταστήσουν. Τα τελευταία χρόνια όμως υπάρχουν ελπιδοφόρες εξελίξεις. 
Οι επιστημονικές έρευνες εστιάζουν στην ανάπτυξη στοχευμένων θεραπειών, που θα μπορούν να επιτίθενται στον όγκο αποτελεσματικά, χωρίς να καταστρέφουν φυσιολογικά υγιή κύτταρα, αυξάνοντας το προσδόκιμο επιβίωσης.

Μεταξύ των πιο πρόσφατων εγκεκριμένων θεραπευτικών επιλογών περιλαμβάνεται ένας χημειοθεραπευτικός συνδυασμός που αξιοποιεί την πρωτοπόρο τεχνολογία των νανοσωματιδίων, ενώ ερευνάται σήμερα και σε συνδυασμό με νεότερες στοχευμένες θεραπείες, όπως η ανοσοθεραπεία κ.α. Σημαντικές εξελίξεις υπάρχουν και σε μεταφραστικό επίπεδο με την ανάπτυξη νέων βιοδεικτών οι οποίοι φαίνεται ότι διαδραματίζουν σημαντικό ρολό στην επιλογή της θεραπείας, που μεταφράζεται σε επιπλέον όφελος στην επιβίωση για ασθενείς με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Τέλος, ενθαρρυντική εξέλιξη είναι και η έγκριση μιας νέας θεραπείας δεύτερης γραμμής με ικανοποιητικά αποτελέσματα. Έτσι, υπάρχει πλέον μια αλληλουχία θεραπευτικών επιλογών με σκοπό την αύξηση της επιβίωσης για τους ασθενείς με παγκρεατικό καρκίνο.