Η Αικατερίνη Σακελλαροπούλου θα είναι η όγδοη Πρόεδρος της Τρίτης Ελληνικής Δημοκρατίας και η πρώτη γυναίκα που θα υπηρετήσει τον θεσμό. 

Κάθε Προεδρική εκλογή κρύβει ένα πολιτικό παρασκήνιο.

Και η πολιτική μας ιστορία έχει είναι γεμάτη από μικρές ιστορίες που αποδεικνύουν πως κάποιες επιλογές υποψηφίων Προέδρων προέκυψαν από πολιτικές ή μη καραμπόλες.

Όπως η μυστική συμφωνία Τσάτσου – Καραμανλή που προέβλεπε παραίτηση του πρώτου εάν ο Καραμανλής επιθυμούσε την μεταπήδησή του στην Προεδρία.

Ή ο ρόλος του Αντώνη Λιβάνη στην τελική επιλογή του Κωστή Στεφανόπουλου και το «βέτο» Λαφαζάνη στον Αβραμόπουλο.

Το Reader.gr ανατρέχει στις επτά προηγούμενες Προεδρικές εκλογές θυμίζοντας παλιές ιστορίες και αποκαλύποντας άγνωστα παρασκήνια. 

1974: Ο Μιχάλης Στασινόπουλος προσωρινός Πρόεδρος της Δημοκρατίας 

Ο πρώτος Πρόεδρος ήταν προσωρινός και αποτελούσε επιλογή του Κωνσταντίνου Καραμανλή, λίγες μόνο μέρες μετά το δημοψήφισμα που έλυσε το πολιτειακό ζήτημα της χώρας. Ο Μιχαήλ Στασινόπουλος είχε διατελέσει Πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας από το 1966 έως το 1969 και είχε απομακρυνθεί από τη θέση του όταν εξέδωσε απορριπτική απόφαση για τη νομιμότητα του δικτατορικού καθεστώτος.

Στις βουλευτικές εκλογές του 1974 ο Μιχαήλ Στασινόπουλος εξελέγη βουλευτής Επικρατείας με τη Νέα Δημοκρατία και το Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς εξελέγη κατά πλειοψηφία από τη βουλή, με 206 ψήφους, προσωρινός Πρόεδρος της Δημοκρατίας.

Άσκησε τα καθήκοντά του έως την 20η Ιουνίου 1975 μέχρι την ανάληψη της Προεδρίας από τον Κωνσταντίνο Τσάτσο. 

1975: Ο ακαδημαϊκός Κωνσταντίνος Τσάτσος εκλέγεται στην πρώτη ψηφοφορία 

Στις 19 Ιουνίου του 1975 η βουλή εκλέγει τον ακαδημαϊκό Κωνσταντίνο Τσάτσο ως πρώτο πολίτη της χώρας με 210 ψήφους - όλες προερχόμενες από τη Νέα Δημοκρατία, απόρροια των συντριπτικών ποσοστών που είχε λάβει ο Κωνσταντίνος Καραμανλής στις εκλογές του 1974.

Ανθυποψήφιός του ήταν ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, στηριζόμενος από την Ένωση Κέντρου που πήρε 65 ψήφους.

Ο Κωνσταντίνος Τσάτσος είχε προεδρεύσει της επιτροπής Σύνταξης του νέου Συντάγματος, ενώ ήταν ένας από τους στενότερους συνεργάτες του τότε Πρωθυπουργού, Κωνσταντίνου Καραμανλή. Πίσω από την επιλογή Τσάτσου, υπήρχε όμως ένα παρασκήνιο που θα αποκαλύπτονταν αρκετά χρόνια αργότερα.

Όπως αναφέρει στα απομνημονεύματά του με τίτλο «Λογοδοσία μιας ζωής», ο Κωνσταντίνος Τσάτσος αποδέχθηκε μαζί με την υποψηφιότητά του και τον μοναδικό όρο που του είχε θέσει ο Καραμανλής: Σε περίπτωση που θα ήθελε να μεταπηδήσει στην Προεδρία της Δημοκρατίας, αυτός θα παραιτούνταν.

Ενώ απέδιδε την επιλογή Καραμανλή στο πρόσωπο του στην μεταξύ τους ταύτιση απόψεων και στη σιγουριά Καραμανλή ότι ο ίδιος δεν θα εκμεταλλευόταν το αξίωμά του για να αυτοπροβληθεί σε βάρος του τότε Πρωθυπουργού.

1980: Ο Καραμανλής μεταπηδά στην Προεδρία της Δημοκρατίας 

Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είχε αποφασίσει την αποχώρησή του από την Πρωθυπουργία μετά την εκπλήρωση του στόχου ένταξης της χώρας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (Ε.Ο.Κ) και η μεταπήδησή του στην Προεδρία ερμηνεύτηκε ως η προσπάθειά του να «ισορροπήσει» τους κραδασμούς από την προοπτική εξουσίας του ΠΑΣΟΚ και του Ανδρέα Παπανδρέου.

Όπως ο ίδιος αναφέρει στα αρχεία του (αρχείο, τόμος 11, σελίδα 470) «η  σκέψη όμως ότι μετά την αποχώρησή μου και με τη γνωστή διάρθρωση της πολιτικής μας ζωής, η χώρα θα έμπαινε, αργά ή γρήγορα, σε περίοδο πολιτικής αστάθειας και μάλιστα με ανοιχτά τα εθνικά μας θέματα, ο φόβος ότι ο λαός θα απέδιδε στην αποχώρησή μου ενδεχόμενες δυσάρεστες εξελίξεις στην εθνική μας ζωή και, τέλος, η ελπίδα ότι από τη θέση του Προέδρου θα μπορούσα να περιορίσω τις συνέπειες μιας τέτοιας εξελίξεως, με έπεισαν τελικά ότι έπρεπε να επιδιώξω την εκλογή μου στην προεδρία της Δημοκρατίας». 

(Η αφήγηση του Κώστα Μητσοτάκη για το γεγονός)

 Στην πρώτη ψηφοφορία, ο ίδιος ο Καραμανλής - παρότι βουλευτής - δεν ψηφίζει.

Το αποτέλεσμα μετρά 179 ψήφους. Θα λάβει 180 στη δεύτερη και 183 στην τρίτη και καθοριστική ψηφοφορία, αφού είχε προηγηθεί η προσχώρηση τριών βουλευτών της ακροδεξιάς Εθνικής Παράταξης, των Αποστολάκου, Χούτα και Ιμάμογλου.  

Ο ίδιος ο Καραμανλής θα γράψει αργότερα: «Η διαδικασία της εκλογής μου υπήρξε μίζερη και επιβεβαίωσε την υποκρισία που επικρατεί στην πολιτική μας ζωή. Γιατί, μολονότι τα κόμματα της αντιπολιτεύσεως εύχονταν την εκλογή μου (και για να αποφύγουν τις εκλογές) ήθελαν να εκλεγώ χωρίς να με ψηφίσουν».

1985: Η έκπληξη του Ανδρέα με τον Σαρτζετάκη

Παρά το ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου φέρεται να είχε διαβεβαιώσει τον Κωνσταντίνο Καραμανλή πως το ΠΑΣΟΚ θα ανανέωνε τη θητεία του στον Προεδρικό θώκο, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ θα προκαλέσει σεισμό στο πολιτικό σκηνικό, όταν τον Μάρτιο του 1985 θα προτείνει τον δικαστικό Χρήστο Σαρτζετάκη, γνωστό για τον αποτελεσματικό του ρόλο ως ανακριτή στη δολοφονία Λαμπράκη, για νέο Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Την απόφαση του Ανδρέα Παπανδρέου γνώριζαν ελάχιστοι και προκάλεσε την παραίτηση Καραμανλή και την προσωρινή ανάληψη των καθηκόντων από τον τότε Πρόεδρο της Βουλής, Γιάννη Αλευρά.

Για την ιστορία, η εκλογή Σαρτζετάκη ήταν επεισοδιακή, αφού πολλοί αμφισβήτησαν την ψήφο του εκτελούντα χρέη Προέδρου Αλευρά, ενώ το ΚΚΕ σε μια απροσδόκητη πολιτική κίνηση υποστήριξε την υποψηφιότητα Σαρτζετάκη και προσέθεσε τις 13 έδρες του στην προεδρική πλειοψηφία.

Τα ψηφοδέλτια με το όνομα «Σαρτζετάκης» ήταν χρωματιστά, ώστε να αποφευχθούν τυχόν διαρροές.

Τελικό αποτέλεσμα, 180 ψήφοι στην τρίτη ψηφοφορία.

1990: Η επιστροφή Καραμανλή στην Προεδρία 

«Είναι προτιμότερο να μεταμελείται κανείς γι’ αυτό που έκαμε παρά για αυτό που παρέλειψε να κάνει». Είναι η φράση με την οποία ο Κωνσταντίνος Καραμανλής περιέγραψε στο αρχείο του (τόμος 12, σελίδα 512-513)  την αμφιθυμία του για την αποδοχή της πρότασης Μητσοτάκη ώστε ο ίδιος να επιστρέψει στην Προεδρία της Δημοκρατίας.

Ο ίδιος ο Μητσοτάκης, που δεν ήταν ποτέ στον στενό κύκλο των συνεργατών του Καραμανλή, είχε κάθε λόγο να αποζητά μια Προεδρία Καραμανλή, που θα του εξασφάλιζε συνοχή στο εσωκομματικό πεδίο της Νέας Δημοκρατίας. Της εκλογής Καραμανλή πάντως προηγήθηκε η διάλυση της βουλής, αφού τα κόμματα δεν είχαν καταφέρει να καταλήξουν σε μια κοινή υποψηφιότητα, ενώ ο ίδιος ο Μητσοτάκης χρησιμοποίησε την Προεδρική εκλογή για να προκαλέσει εκλογές, αλλά και την λήξη της οικουμενικής κυβέρνησης Ζολώτα.

Η εκλογή Καραμανλή, έγινε με μόλις 153 θετικές ψήφους (βουλευτών ΝΔ και  ΔΗΑΝΑ και ανεξάρτητων βουλευτών Θράκης) ενώ ΠΑΣΟΚ και Συνασπισμός ψήφισαν τον Γιάννη Αλευρά και τον Κωνσταντίνο Δεσποτόπουλο αντίστοιχα.

1995: Ο Σαμαράς «σώζει» Παπανδρέου με την εκλογή Στεφανόπουλου 

Το 1995 ο Ανδρέας Παπανδρέου έχει επανακάμψει στην Πρωθυπουργία και δέχεται εισηγήσεις στενών συνεργατών του (μεταξύ αυτών και του Δημήτρη Κρεμαστινού) να μεταπηδήσει στην Προεδρία. Ο ίδιος αρνείται κατηγορηματικά, παρά την εσωκομματική κριτική που έχει αρχίσει να δέχεται. Η ΝΔ, με τον Μιλτιάδη Έβερτ αρχηγό, υπολογίζει ότι θα υποχρεώσει την κυβέρνηση σε πρόωρες εκλογές, λόγων αδυναμίας εκλογής Προέδρου, αφού το ΠΑΣΟΚ διαθέτει 170 βουλευτές στη βουλή.

Τη λύση δίνει ο Αντώνης Σαμαράς, Πρόεδρος τότε της Πολιτικής Άνοιξης, που αριθμεί 11 βουλευτές. Ο Σαμαράς προτείνει τον Κωστή Στεφανόπουλο, πρόταση που κάνει αποδεκτή ο Ανδρέας Παπανδρέου. Κανείς μέχρι στιγμής, δεν έχει επιβεβαιώσει το εάν υπήρξε προσυνεννόηση ή όχι μεταξύ Σαμαρά - Παπανδρέου στο πρόσωπο του Στεφανόπουλου.

Το βέβαιο είναι, πως για την επιλογή του προσώπου, ρόλο έχει παίξει ο Αντώνης Λιβάνης, υπουργός Επικρατείας της κυβέρνησης Παπανδρέου.

Ένα άγνωστο παρασκήνιο για αυτή την επιλογή, φέρνει στο φως ο πρώην βουλευτής, Στράτης Στρατήγης, που υπήρξε συνεργάτης του Στεφανόπουλου, στο βιβλίο του Αστυγραφία (εκδόσεις Παπαδόπουλος). Όπως αφηγείται (σελ.200), «από απολύτως αξιόπιστη πηγή, πληροφορήθηκα ότι ο Σαμαράς, στην προηγηθείσα της 12ης Φεβρουαρίου 1995, εβδομάδα (ΣΣ: ημέρα που ανακοίνωσε την υποψηφιότητα Στεφανόπουλου) είχε αλλάξει γνώμη και πρότεινε στον Παπανδρέου, αντί της ήδη συμφωνημένης υποψηφιότητας του Στεφανόπουλου, αυτήν του συνταγματολόγου καθηγητή του ΑΠΘ και ακαδημαϊκού, Αριστόβουλου Μάνεση. Με παρεμβάσεις της τελευταίας στιγμής του Λιβάνη, ο οποίος γνώριζε από χρόνια και εκτιμούσε ιδιαίτερα τον συμπατριώτη του Κωστή, αλλά και φίλων του Σαμαρά από τη Μεσσηνία, τελικά μεταπείστηκε και πρότεινε τον Στεφανόπουλο».

Ο Στεφανόπουλος εξελέγη με 181 ψήφους στην τρίτη ψηφοφορία, έναντι 109 του Κωνσταντίνου Τσαλδάρη, που στηρίχθηκε από τη Νέα Δημοκρατία. 

2000: Η διπλή πρόταση Κώστα Καραμανλή που απορρίπτει ο Σημίτης

Το 1999 η Νέα Δημοκρατία, υπό την καθοδήγηση πλέον του Κώστα Καραμανλή, κερδίζει τις ευρωεκλογές, και ο αρχηγός της φλερτάρει με την ιδέα της χρήσης της προεδρικής εκλογής ώστε να σύρει τον Σημίτη σε πρόωρες εκλογές στις αρχές του 2000.

Τελικά, κατά τη συζήτηση του προϋπολογισμού, προτείνει την επανεκλογή του Κωστή Στεφανόπουλου.

«Δεν σας χαρίζουμε έναν επιτυχημένο Πρόεδρο που προέρχεται άλλωστε από τα σπλάχνα αυτής της παράταξης», ήταν η ακριβής του φράση, ζητώντας ταυτόχρονα συμφωνία για τον χρόνο προκήρυξης εκλογών. Ο Σημίτης απορρίπτει αμέσως την πρόταση. Τελικά τα δυο κόμματα υπερψηφίζουν την ανανέωση της θητείας του Κωστή Στεφανόπουλου, με 269 ψήφους από την πρώτη ψηφοφορία.

Για την ιστορία, οι εκλογές γίνονται αμέσως μετά και τις κερδίζει - οριακά - το ΠΑΣΟΚ.

2005: Η έκπληξη Καραμανλή με τον Παπούλια 

Ο Κώστας Καραμανλής μετρούσε ήδη ένα χρόνο στον Πρωθυπουργικό θώκο και η πολιτική πιάτσα προσπαθούσε να εκμαιεύσει την επιλογή του, αφού οι δυο θητείες Στεφανόπουλου ολοκληρώνονταν το 2005.

Για ένα μεγάλο διάστημα έπαιζε ως φαβορί ο Νίκος Κωνσταντόπουλος, που είχε εγκαταλείψει την ηγεσία του Συνασπισμού και τη θέση του είχε αναλάβει ο Αλέκος Αλαβάνος.

Στο μυαλό του Καραμανλή όμως είχε «καρφθωθεί» επιλογή από το χώρο του ΠΑΣΟΚ, που θα δυσκόλευε τον Γιώργο Παπανδρέου να αρνηθεί. Τα ΜΜΕ θεωρούσαν σχεδόν βέβαιη την υποψηφιότητα του Απόστολου Κακλαμάνη, πρόσωπο που υποστήριζαν οι Κωνσταντίνος Μητσοτάκης και Δημήτρης Σιούφας. Ο απρόβλεπτος χαρακτήρας όμως του πρώην Προέδρου της βουλής απέτρεπε τον Καραμανλή από το να λάβει την οριστική απόφαση.

«Μου επιτρέπεις να αναζητήσω άλλη λύση»; ρώτησε ο Θεόδωρος Ρουσόπουλος τον Κώστα Καραμανλή, όπως γράφει στο βιβλίο του (Καραμανλής, OFF THE RECORD, σελ. 79) o Μανώλης Κοττάκης.

Ο υπουργός Επικρατείας είχε στο μυαλό του τον Κάρολο Παπούλια, εξ’απορρήτων συνεργάτη του Ανδρέα Παπανδρέου, τον οποίο και συνάντησε κρυφά, ενώ συντόνισε και την τελική του επικοινωνία με τον Κώστα Καραμανλή. Η ανακοίνωσή της υποψηφιότητάς του έγινε τον Δεκέμβριο του 2004 και η υπερψήφισή του, τον Φεβρουάριο του 2005 με 279 ψήφους, περισσότερες από οποιονδήποτε άλλο υποψήφιο.

2010: Επανεκλογή Παπούλια εν μέσω μνημονίων 

Παρά το γεγονός ότι η χώρα οδηγήθηκε σε εκλογές το 2009, αφότου ο Γιώργος Παπανδρέου είχε δηλώσει πως θα χρησιμοποιήσει την Προεδρική εκλογή για την πρόωρη προσφυγή στην κάλπη καταψηφίζοντας τον Κάρολο Παπούλια, η επανεκλογή του έγινε αθόρυβα, τον Φεβρουάριο του 2010, με 266 ψήφους από το ΠΑΣΟΚ, τη ΝΔ και το ΛΑΟΣ, με τη χώρα να βρίσκεται ήδη στη δίνη μιας πρωτοφανούς κρίσης χρέους και το πολιτικό σύστημα να εμφανίζεται πλήρως ανέτοιμο να διαχειριστεί αυτό που φαίνεται πως ερχόταν.

Ο Κάρολος Παπούλιας συμπλήρωσε μια δεκαετία στο Προεδρικό Μέγαρο το 2015, αφού προηγουμένως διαχειρίστηκε με νηφαλιότητα και υπευθυνότητα τα Συμβούλια των Πολιτικών Αρχηγών αλλά και τις διπλές εκλογές το 2012.

2015: Παυλόπουλος αντί Αβραμόπουλου 

Ο Αλέξης Τσίπρας έχει αναλάβει Πρωθυπουργός - μετά τη διάλυση της βουλής που έχει προέλθει από την αδυναμία εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας - και μπορεί να εκλέξει Πρόεδρο της αρεσκείας του. Ο ίδιος επιθυμεί διακαώς μια υποψηφιότητα του Κώστα Καραμανλή την οποία ο πρώην Πρωθυπουργός απορρίπτει.

Τελικά φαίνεται πως καταλήγει στην υποψηφιότητα του Δημήτρη Αβραμόπουλου, που πάντως έχει ήδη οριστεί Επίτροπος της χώρας στην ΕΕ. Σε μια σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου ο Τσίπρας συζητά το θέμα με τον Παναγιώτη Λαφαζάνη. Τα τηλεοπτικά συνεργεία βρίσκονται ήδη έξω από το σπίτι του Δημήτρη Αβραμόπουλου και περιμένουν - μάταια - την ανακοίνωση από τον Πρωθυπουργό. Τελικά η ανακοίνωση παίρνει παράταση λίγων ημερών.

Ο Τσίπρας θα ανακοινώσει την επιλογή του σε συνεδρίαση της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ και το ίδιο πράττει ο Πάνος Καμμένος με την αντίστοιχη των ΑΝΕΛ. Μάλιστα ο τότε υπουργός Άμυνας μάζεψε τα κινητά των βουλευτών του, ώστε να αποφύγει οποιαδήποτε διαρροή, όταν θα τους ανακοίνωνε το όνομα.

Τελικά ο Αλέξης Τσίπρας, προτείνει τον Προκόπη Παυλόπουλο, που θα εκλεγεί τον Μάρτιο του 2015, με 233 ψήφους, υποστηριζόμενος από ΣΥΡΙΖΑ, ΝΔ και Ανεξάρτητους Έλληνες. Ποτάμι και ΠΑΣΟΚ θα στηρίξουν το Νίκο Αλιβιζάτο που θα λάβει 30 ψήφους, ενώ το ΚΚΕ κατά την πάγια τακτική του θα ψηφίσει «παρών».