Η πρώτη μας επκοινωνία ήταν πριν λίγο καιρό. Με εντυπωσιακή ευγένεια και συναδελφική αλληλεγγύη δέχθηκε αμέσως να μου μιλήσει για όσα έχει δει κι έχει ζήσει πίσω από τον φακό της κάμερας του σε πολεμικές ανταποκρίσεις κι όχι μόνο. Ο Αλέξης Πόνσε (πλήρες όνομα: Αλέξης Πόνσε - Ψαρρός) έχει εργαστεί ως διευθυντής φωτογραφίας και οπερατέρ σε μεγάλα ειδησεογραφικά γεγονότα.
Έχει καλύψει από τον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας και την οικονομική κατάρρευση της Αλβανίας ως την Eurovision και την ανατροπή του Μουμπάρακ στην Αίγυπτο. Ο βιός και η πολιτεία του ξετυλίγεται παρακάτω:
«Πήγα το 1989 στα τηλεοπτικά κανάλια τα ιδιωτικά, που τότε έκαναν τα πρώτα τους βήματα. Μόλις είχα βγει από τη σχολή Σταυράκου, μακρυμάλλης εγώ, ήθελα να κάνω ψαγμένα, κινηματογραφικά πράγματα. Και μπαίνω στα τηλεοπτικά γυρίσματα. Γιατί όχι; Μια πρόκληση ήταν κι αυτή. Λίγο αργότερα ξεσπάει ο πόλεμος στον Περσικό. Κάπως έτσι ξεκινάνε οι πρώτες μου αποστολές στην τηλεόραση»
Πόσο δύσκολο είναι το επάγγελμα του πολεμικού ανταποκριτή;
«Θα σου εξηγήσω. Ακόμα και τα μεγάλα πρακτορεία μπορούν να πουν "α ναι, έχω τον Μεσσήνη" (τον γιό του Δημήτρη Μεσσήνη), αλλά ο Μεσσήνης δεν κάνει μόνο πολέμους, κάνει και μόδα, κάνει μια συνέντευξη των Αγανακτισμένων, κάνει κι ένα ρεπορτάζ γιατί κόψανε το ρεύμα στο σχολείο. Κι εγώ σε αυτή τη λογική δουλεύω, θα καλύψω έναν πόλεμο, αλλά θα καταπιαστώ και με ντοκιμαντέρ και με άλλα πράγματα.
Επάγγελμα "πολεμικός ανταποκριτής" με τη στενή έννοια του όρου δεν υπάρχει πια. Υπήρχε μέχρι και τη δεκαετία του `80, απ΄ ό,τι μου έχουν πει οι παλιοί. Ήταν απεσταλμένοι από μέσα όπως οι New York Times, το BBC και άλλα παρόμοια. Ακόμα και το BBC όμως είναι μια ειδική περίπτωση. Στο BBC πάει ένας δημοσιογράφος και λέει "θέλω να καλύψω πχ, το ναυάγιο του Εξπρές Σάμινα και ξεκινά μια διαπραγμάτευση. Λέει, "εγώ θέλω ένα μήνα για να βγάλω τη δουλειά", και το BBC του λέει, πάρε 15 μέρες, πάρε και αυτά τα λεφτά, πχ 15.000 λίρες, για να οργανώσεις τη δουλειά σου, να βρεις τους κατάλληλους συνεργάτες και ό,τι μείνει από αυτό το μπάτζετ είναι η αμοιβή σου».
«Θα ασχοληθείς αποκλειστικά με ένα πράγμα, αλλά είσαι υποχρεωμένος να το φέρεις εις πέρας στην προθεσμία. Θα σου δοθεί η δυνατότητα να δουλέψεις μαζί τους σε αυτή τη λογική, όχι παραπάνω από 15 φορές το χρόνο. Συνήθως υπάρχει ένα συμβόλαιο, που ορίζει αυστηρά αυτά τα δεδομένα. Επίσης, ο συνεργάτης του BBC δεν μπορεί να κάνει θέματα ούτε υπέρ ούτε κατά της Βασίλισσας. Δηλαδή, μπορώ να κάνω ένα θέμα που να λέω ότι υπάρχει δικτατορία στο Κονγκό, αλλά δεν μπορώ να κριτικάρω πόσα χρήματα ξοδεύει κάθε χρόνο η βασιλική οικογένεια. Πιστεύω πως αν επιχειρήσεις να ρωτήσεις έναν Άγγλο δημοσιογράφο, απο΄τους πιο παλιούς, αν ξέρει πχ, την ιστορία του Παλατιού, δεν θα έχει να σου πει πολλά πράγματα».
Τι κάνει ξεχωριστή την ελληνική δημοσιογραφία;
«Η Ελλάδα έχει ένα κακό κι ένα καλό. Έχουμε μικρό κοινό. Και αυτό έχει ως αποτέλεσμα να υποτιμάμε την αξιά ενός καλού κάδρου στο γύρισμα μιας ταινίας, ή μιας τηλεοπτικής εκπομπής. Όταν λέει κάποιος on camera "γειά σου φίλε" (μού δείχνει το κάδρο με τα χέρια του) δεν είναι μόνο ένα κεφάλι που κουνιέται. Έχει ένα συναίσθημα αυτό το γεια σου φίλε»
«Δεν έχεις δει τον Λάνθιμο πόσο έχει πετύχει; Δίνει πολύ μεγάλη αξιά στα κάδρα του. Είναι ένα κι ένα. Αν προσέξουν τα κανάλια τα κάδρα τους, τότε θα διεκδικήσουν μεγαλύτερα κοινά, θα θέλει να τους δει περισσότερος κόσμος».
«Τα κανάλια, από το Mega μέχρι το TV Τραγανό που λέει ο λόγος, κάνουν κι άλλο ένα λάθος, κατά τη γνώμη μου. Δεν εξειδικεύουν το προσωπικό τους. Αν εσύ που είσαι δημοσιογράφος κι εγώ που δουλεύω κάμερα, μας αρέσουν τα αθλητικά πχ, γιατί να μην ασχοληθούμε μόνο με αυτό, να κάνουμε τα καλύτερα αθλητικά θέματα στην τηλεόραση. Γιατί να πάει να κάνει αθλητικά αυτός που του αρέσουν τα αστυνομικά θέματα; Δεν μπορούμε όλοι να τα κάνουμε όλα, το ίδιο καλά. Αυτό το "ελευθεριατζής" που λένε για τους δημοσιογράφους εδώ, μην πας να το πεις έξω, δεν θα το καταλάβουν».
Μια δύσκολη απόφαση που έπρεπε να λάβεις στις πρώτες σου αποστολές;
«Ο αέρας του CNN και ο αέρας του Mega ήταν ένα κουμπί μακριά. Εγώ δεν πάτησα το κουμπί και βγήκε πρώτος να μεταδώσει ο Ant1. Εκείνη τη στιγμή αυτό που είχα κάνει, είχε θεωρηθει λάθος. Ιστορικά όμως, αποδείχθηκε απόλυτα σωστό».
Πρακτικά τι σήμαινε αυτό;
«Ήταν ένα δίλημμα, έπρεπε να βγάλω τον δικό μου αέρα ή αυτόν του CNN, μια απόφαση που έπρεπε να ληφθεί άμεσα. Ή θα γινόταν πολύ γρήγορα, ή θα γινόταν πιο αργά, αλλά σωστά».
Τι κάνει μια αποστολή επιτυχημένη;
«Eίναι πάρα πολυ σημαντικό με αυτόν που πας σε μια αποστολή να έχεις καλή χημεία, να τα βρίσκετε. Επίσης σίγουρα βοηθάνε και οι γλώσσες. Εγώ πχ, μιλάω καλά ισπανικά, αν πάω μαζί με έναν δημοσιογράφο που ξέρει καλά αγγλικά, τότε θα μοιραστεί η δουλειά, θα βγει ένα σωστό πλάνο γυρισμάτων. Ένα παράδειγμα καλής συνεργασίας, είναι αυτή που ξεκίνησα σε μια ταξιδιωτική εκπομπή, το «Ε ρε κόσμε». με τον Χρήστο Ανθόπουλο, ένα φανταστικό άνθρωπο, που τα βρίσκουμε πολύ καλά μεταξύ μας. Εκείνος είναι και ινσταγκράμερ, τικτοκερ, όσα δεν είμαι εγώ (γελάει)».
«Με ρωτάνε γιατί παω, γιατί συνεχίζω. Είναι μια πολύ σημαντική ανάγκη αυτό για μένα. Να βρίσκομαι εκεί για να σε ευαισθητοποιήσω εσένα τον θεατή, να σου δείξω κάποια πράγματα που πρέπει να γνωρίζεις. Δεν φοβάμαι, γιατί έχω λόγο να βρίσκομαι εκεί».
«Τώρα που πήγα στη Συρία ήταν μια περίεργη κατάσταση, γιατί καταρχήν, δεν ξέρω αραβικά. Πχ, αν σου πώ τώρα "habibi!", με μια λέξη θα καταλάβεις τρία διαφορετικά πράγματα, αγάπη, φίλε μου, κολλητέ, κλπ. Θα πρέπει να αντιληφθείς όμως τον τόνο με τον οποίο εκφράζομαι για να με καταλάβεις. Είχα πάει πρόσφατα στην Αίγυπτο, κι έβλεπα ανθρώπους να μιλάνε έντονα, σαν να τσακώνονται, κι έπειτα να αγκαλιάζονται ξαφνικά, σαν να είναι κολλητοί φίλοι. Και λέω τι πάθανε αυτοί! (γελάει)».
«Από την άλλη, αν πας στις ΗΠΑ, θα δεις να τσουγκρίζουν με καφέ. Εδώ αν σου τσουγκρίσω τώρα τον καφέ μου, θα πεις "τι έπαθε αυτός εδώ, τρελάθηκε;". Είναι πολύ σημαντικό να ξέρεις τις συνήθειες, εκεί που πας. Και να σου πω και κάτι άλλο, είναι ωραίο να μαθαίνεις αυτές τις συνήθειες που παίζουν απ' έξω. Δεν είναι και τόσο κακό πχ, να βγάζουμε τα παπούτσια μας όταν μπαίνουμε σε ένα σπίτι, είναι ένδειξη πολιτισμού».
«Πάντα λέω ότι αυτή η αποστολή που πήγα τώρα ήταν η καλύτερη μου. Αλλά τελικά όλες έχουν κάτι να σου προσφέρουν. Προσπαθώ συχνά να γράφω για όσα βιώνω κάθε φορά, για το πως να κάνω σωστά τη δουλειά μου, για τους άξονες της φωτογραφίας ή του τηλεοπτικού γυρίσματος, και ένα σωρό άλλα. Και αυτό το κάνω γιατί έχω ανάγκη να ξελαφρύνω, έχοντας δει κάθε φορά τόσες εικόνες. Χρειάζομαι το άδειασμα, να βγάζω από μέσα μου όσα έχω ζήσει».
Τι άλλο έχεις κάνει εκτός από πολεμικές ανταποκρίσεις;
«Έχω κάνει ακόμα και Γιουροβιζίον. Δεν με βοήθησε μουσικά, αλλά με εμπλούτισε τόσο πολύ στη δουλειά μου. Έμαθα απίστευτα πράγματα από άλλους συναδέλφους και συνεργάτες που ήταν εκεί, από ανθρώπους που είχαν να μοιραστούν γνώσεις, άφοβα και χωρίς κόμπλεξ. Ήταν ωραία εμπειρία. Έχω δουλέψει και με το Schoolwave αρκετές φορές, ε, αυτό το λάτρεψα, ήταν και κοντά στα μουσικά μου γούστα. Εγώ αγαπώ την πανκ, το ροκ, τα ρεμπέτικά».
«Ένα πράγμα που έχω μάθει καλά από την εμπειρία μου είναι το εξής: Έχει μεγάλη αξία να μπορείς να χειριστείς σωστά το μέσο που χρησιμοποιείς, Αν είσαι καλός στο Instagram, στο YouTube, ή στο TikTok πχ, βρες μια αφορμή και δείξε το προς τα έξω. Δεν θέλουμε να μάθουμε τι έφαγες για πρωινό ή πότε πήγες στην τουαλέτα, μέσα από το Instagram, δείξε μας κάτι σημαντικό, μην αυτοπροβάλλεσαι, μην εκτίθεσαι χωρίς λόγο. Αν έχεις υπέροχο σώμα, άσε να το απολαύσει ο γκόμενος ή η γκόμενα σου, ξέρεις τι ανωμαλία υπάρχει εκεί έξω;»
Θα επιστρέψεις στο σινεμά;
«Ναι έχω σκεφτεί να κάνω μια ταινία, fiction κανονική (σημείωση, έχει συνδημιουργήσει το μουσικό ντοκιμαντέρ "Welcome to the Show"), έχω δύο σενάρια στα σκαριά και σκέφτομαι να κάνω κάτι με όλα αυτά. Δεν έχω πρόβλημα να γίνω οτιδήποτε, από σκηνοθέτης, φωτογράφος, κουβαλητής πετσετών, για να βγει μια σοβαρή δουλεία».
Παρεπιπτόντως, έχει κάνει απίστευτες δουλειές στη μυθοπλασία ο Τσαφούλιας, και στο σινεμα και στη τηλεόραση. Αν άνοιγε λίγο τα καδράκια του για να γίνει πιο εύκολη η μεταγλώττιση, θα απογειωνόταν, θα γινόταν γνωστός παγκοσμίως».
«Το 2001 γνώρισα έναν καλλιτέχνη τον οποίο θαύμαζα και θαυμάζω πολύ. Τον Γιώργο Νταλάρα. Και μου λέει πως θα κάνει μια περιοδεία, έξι μήνες και με θέλει. Πάω εγώ στο Μέγκα με θράσος και τους λέω παιδια΄εγώ θέλω την άδεια μου ένα μήνα και πέντε μήνες άνευ αποδοχών. Και μου λένε τιιιι; Μου προτείνουν να αφήσω πίσω μου μια κάμερα και να φτιάξω εταιρεία».
Πήρα το ρίσκο κι έκανα την έταιρεια, έβαλα και άλλους συνεργάτες μέσα (σημείωση, πρόκειται για την "EUROIRIDA" μια εταιρεία οπτικοακουστικών παραγωγών και τηλεοπτικών υπηρεσιών, η οποία συνεργάστηκε με τα τηλεοπτικά κανάλια Ant1 TV, STARCHANNEL, EΡΤ και με τις δισκογραφικές εταιρείες UNIVERSAL MUSIC και ΜΙΝΟS EMI). Μεγάλο ρίσκο, αν συνεκτιμήσουμε ότι εκείνη την εποχή υπήρχε ήδη κρίση στα media, όχι σαν αυτή που λέμε με τα μνημόνια. Κρίση στα media υπήρχε ήδη, χρόνια πριν».
«Παρεπιπτόντως, ακολούθησα τον Νταλάρα στην περιοδεία του, πήγαμε στη Λατινική Αμερική μαζί, φτάσαμε ως την Κούβα. Και έκανα κι άλλες συμμετοχές σε περιοδείες (στο βιογραφικό του αναφέρονται, η Nina Hagen, ο Γιάννης Πλούταρχος και ο Νότης Σφακιανάκης)».
Κάπου εδώ ο Αλέξης μου διηγείται μια ΕΠΙΚΗ ιστορία που περιλαμβάνει τον Γιώργο Νταλάρα κι ένα τηλεφώνημα από τους ανθρώπους του Φιντέλ Κάστρο που διέκοψε ένα καλοκαιρινό μπάνιο του στις κουβανέζικες ακτές, με σκοπό να του ζητήσει να φωτογραφηθούν. Το αίτημα απορρίφθηκε. «Πάλι τα ίδια να κάνω ρε Αλέξη, τον έχω δει (τον Φιντέλ Κάστρο) άλλες δύο φορές».
Για τη δημοσιογραφία ως freelance επιχείρηση
«Είχα χτίσει μια εταιρεία που εξαρτιόταν από την Τηλέτυπο και όλα τα media που περιλάμβανε. Όλο αυτό στην αρχή φαινόταν αρκετά καλό, αλλά όταν κατέληγες να πάρεις τα λεφτά σου έξι μήνες μετά, έ δεν ήταν και ότι καλύτερο ε. Πώς να πληρώσεις εξοπλισμό, την αναβάθμιση του εξοπλισμού σου, τους μισθούς των συνεργατών σου. Χρεώθηκα πολλά με αυτή την περιπέτεια, ευτυχώς μου έτυχε μια αποστολή στην Ουκρανία, και κατάφερα να ανασάνω οικονομικά. Δεν συμφέρει το επιχειρείν στην Ελλάδα για τους ανθρώπους που κάνουν δημοσιογραφία, μην το κάνετε. Ας δουλεύουμε με λιγότερα χρήματα, αλλά χωρίς να μας τα τρώει όλα η φορολογία».
«Ένα καλό που έχει η ΕΡΤ είναι ότι, οκ κάποιοι απ όσους μπήκανε έχουν μπάρμπα στην Κορώνη, αλλά για να μπουν, πρέπει να έχουν πτυχιό, να καθήσουν να μάθουν τη δημοσιογραφία και μετά να την εφαρμόσουν. Θα μου πεις και στο ιδιωτικό μπορούν να μπουν με μπάρμπα στην Κορώνη, αλλα χρειάζονται το πτυχιό;»
Φινάλε
Στο τέλος της συζήτησης μας εμφανίζονται οι μυθικές μορφές του Παύλου Σιδηρόπουλου, των Panx Romana, του Δημήτρη Πουλικάκου και πολλών ακόμα ροκάδων, όπως τους έχει ζήσει από κοντά ο Αλέξης, καθώς και κάποιες όμορφες διηγήσεις για την οικογένεια του, τις ρίζες του στο Μεξικό και το βιβλίο που κάποτε θα γράψει. Αποχαιρέτησα έναν φωτορεπόρτερ/δημιουργό της εικόνας που έδειχνε πάρα πολύ έτοιμος για την επόμενη του περιπέτεια, σε κάποιο σκηνικό Αποκάλυψης, σε κάποια σκηνή εγκλήματος, ακόμα και σε κάποιο λαμπερό, τηλεοπτικό show. Ό,τι κι αν προβλέπει η επόμενη του αποστολή.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
