Το κεφάλαιο του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος και το ζήτημα του τρόπου εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, είναι από τις πιο πολυσυζητημένες προβληματικές, που απασχολούν διαχρονικά την ελληνική κοινωνία και αποτελούν πεδία συχνών μεταρρυθμίσεων.
Το ισχύον σύστημα της εισαγωγής των αποφοίτων των Λυκείων στα Α.Ε.Ι αποτελεί ξανά αντικείμενο διαλόγου και φαίνεται πως βρίσκεται μπροστά σε νέα επερχόμενη αλλαγή, σύμφωνα με όσα σχεδιάζει το υπουργείο Παιδείας. Η Υπουργός Παδείας Σοφίας Ζαχαράκη έχει μιλήσει για τη θεσμοθέτηση του Εθνικού Απολυτηρίου για την εισαγωγή των μαθητών στα Α.Ε.Ι, το οποίο θα αρχίσει να εφαρμόζεται από τους μαθητές της Α΄ Λυκείου της χρονιάς 2029-2030.
Με αφορμή τη συζήτηση αυτή που ξεκινά και την ανακοίνωση των βάσεων για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, αύριο, Παρασκευή 25 Ιουλίου, κάνουμε μια ιστορική αναδρομή στις πιο κρίσιμες αλλαγές που έχουν συμβεί μεταπολιτευτικά στη δομή του Λυκείου και στον θεσμό των Πανελληνίων εξετάσεων.
Από το Ακαδημαϊκό Απολυτήριο στις Πανελλήνιες εξετάσεις
Το 1974, με την πτώση της Χούντας των Συνταγματαρχών και την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας με πρωθυπουργό τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, επανέφερε - με αρκετές παραλλαγές - μια εκπαιδευτική ρύθμιση του 1963-1964, που είχε καταργηθεί από τη Χούντα.
Οι εξετάσεις για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση κατά το έτος 1974-1975 ονομάζονταν “Γενικές εισιτήριες εξετάσεις”. Τα έτη 1975 έως και 1980, η πρόσβαση στα Α.Ε.Ι ήταν δυνατή με την απόκτηση, ύστερα από εξετάσεις, του ακαδημαϊκού απολυτηρίου.
Η μεταρρύθμιση του Υπουργού Παιδείας Γεώργιου Ράλλη το 1976, κατήργησε το παλιό εξατάξιο Γυμνάσιο, και προχώρησε στο διαχωρισμό της μέσης εκπαίδευσης σε τριτάξιο γυμνάσιο και γενικό λύκειο, στη δημιουργία των τεχνικό-επαγγελματικών λυκείων, αλλά και στην ίδρυση των ΚΑΤΕΕ (τα σημερινά ΤΕΙ).
Ο όρος «Πανελλήνιες Εξετάσεις» εισήχθη με τον 1035/1980 (ΦΕΚ 60), γνωστό και ως Νόμος Ράλλη, που ίσχυσε από το 1980 έως το 1982 και αφορούσαν εξετάσεις στις δυο τελευταίες τάξεις του Λυκείου. Οι πανελλήνιες εξετάσεις τότε ήταν τύπου Α' και τύπου Β'. Ο ένας τύπος αφορούσε την εισαγωγή στις σχολές θετικών επιστημών και ο άλλος για τις σχολές θεωρητικών επιστημών.
Οι Δέσμες, οι χρονιές 1983, 1988 και το αιματηρό 1991
Το 1983, επί υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων Απόστολου Κακλαμάνη της κυβέρνησης Ανδρέα Παπανδρέου, εισάγονται οι πέντε Δέσμες, η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση που καθιέρωσε ουσιαστικά με νόμο το σύστημα των Γενικών Εξετάσεων, καθεστώς το οποίο ίσχυε έως το επίσης κομβικό - θα αναλυθεί αργότερα γιατί - σχολικό έτος 1998 -1999. Η διαφορά των δεσμών ήταν ότι μετρούσε και ο βαθμός του απολυτηρίου για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Το 1988 καταργείται ο συνυπολογισμός του βαθμού του απολυτηρίου και η υπάρχουσα 5η δέσμη που αφορούσε όσους δεν ήθελαν να συμμετέχουν στις Πανελλαδικές Εξετάσεις. Οι εξετάσεις σταματούν να είναι ταυτόχρονα και απολυτήριες και εισαγωγικές και γίνονται μόνο εισαγωγικές, με συντελεστή βαρύτητας σε ένα μάθημα και δυνατότητα κατοχύρωσης βαθμολογίας για δύο έτη. Έμειναν τότε 4 δέσμες, 4 επιστημονικά πεδία και 4 εξεταζόμενα μαθήματα.
Το 1990-1991 σημειώθηκαν σε όλη την Ελλάδα μαζικές μαθητικές κινητοποιήσεις και ένα πρωτοφανές κύμα καταλήψεων, με αφορμή το πολυνομοσχέδιο που κατέθεσε ο υπουργός της κυβέρνησης του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, Βασίλης Κοντογιαννόπουλος. Αυτό προέβλεπε ριζικές αλλαγές στο εκπαιδευτικό σύστημα και σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, ξεσηκώνοντας θύελλα αντιδράσεων λόγω του αναχρονιστικού χαρακτήρα του.
Οι αλλαγές εκτείνονταν από την κατάργηση της παροχής δωρεάν πανεπιστημιακών συγγραμμάτων και περικοπές κοινωνικών παροχών, όπως δωρεάν σίτιση - στέγαση, μέχρι την κατάργηση των αδικαιολόγητων απουσιών και την επιβολή ομοιόμορφης ενδυμασίας. Τη χρονιά εκείνη, υπολογίστηκε ότι το 70% των γυμνασίων και λυκείων της Ελλάδας τελούσε υπό κατάληψη.
Τραγική κατάληξη των γεγονότων ήταν η δολοφονία του καθηγητή Νίκου Τεμπονέρα στο 3ο Γυμνάσιο-Λύκειο Πάτρας τη νύχτα της 8ης Ιανουαρίου του ‘91, από τον Ιωάννη Καλαμπόκα, πρόεδρο της ΟΝΝΕΔ Αχαΐας και ο θάνατος τεσσάρων ανθρώπων στο κατάστημα Κ. Μαρούσης στην Αθήνα, το οποίο πήρε φωτιά κατά τη διάρκεια πορείας από βομβίδα που εκτόξευσε άνδρας των ΜΑΤ.
Η μεταρρύθμιση του Γεράσιμου Αρσένη το 1998
Το έτος 1998 είναι μια ακόμη ταραγμένη περίοδος στα χρονικά των μαθητικών κινητοποιήσεων. Ο Γεράσιμος Αρσένης, Υπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων της κυβέρνησης Σημίτη, έφερε μια σειρά από εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις που προκάλεσαν κύμα αντιδράσεων και οδήγησαν σε καταλήψεις στα λύκεια της χώρας.
Καθιέρωσε για τις πανελλαδικές εξετάσεις, αυτές να γίνονται στη Β΄ και Γ΄ Λυκείου και σε όλα (14) τα μαθήματα. Η μεταρρύθμιση πυροδότησε την περίοδο των καταλήψεων της περιόδου 1998-1999, που έχει μείνει στην ιστορία με το σκωπτικό σύνθημα «Κάτσε καλά, Γεράσιμε», το οποίο κυριαρχούσε στις κινητοποιήσεις και τα συλλαλητήρια μαθητών και καθηγητών.
Το 2000 εφαρμόστηκε για πρώτη φορά νέο σύστημα πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση για τους αποφοίτους του Ενιαίου Λυκείου και ορίστηκαν 3 κατευθύνσεις (Θεωρητική, Θετική, Τεχνολογική). Το έτος 2001, το ΠΑΣΟΚ με υπουργό Παιδείας τον Πέτρο Ευθυμίου, προχώρησε σε μείωση των πανελλαδικώς εξεταζόμενων μαθήματα σε 9 για τη Β΄ και Γ΄ Λυκείου, με τον Νόμο 2909/2001 (ΦΕΚ 90 Α ́). Τα υπόλοιπα 5 από τα 14, εξετάζονταν ενδοσχολικά.
Η κατάργηση των πανελλαδικών στη Β' Λυκείου
Το σχολικό έτος 2004-2005, επί κυβερνήσεως Κώστα Καραμανλή και με υπουργό Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων Μαριέττα Γιαννάκου, καταργήθηκαν οι Πανελλαδικές Εξετάσεις στη Β΄ Λυκείου και οι μαθητές της Γ΄ Λυκείου εξετάζονταν σε 6 μαθήματα αντί των 9. Ταυτόχρονα εισήχθη και το βαθμολογικό όριο του δέκα (με άριστα το 20) στον βαθμό πρόσβασης για την εισαγωγή των μαθητών σε ΑΕΙ και ΤΕΙ.
Το πλαφόν του βαθμού "10" για την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση καταργήθηκε το 2010 από την Υπουργό Παιδείας Άννας Διαμαντοπούλου.
Το 2011 αποδεσμεύεται το απολυτήριο του ΓΕΛ από την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και καθιερώνεται το ενδοσχολικό απολυτήριο. Μέχρι εκείνη τη χρονιά η συμμετοχή στις πανελλήνιες ήταν υποχρεωτική τόσο για το απολυτήριο όσο και για την πρόσβαση στα Α.Ε.Ι.
Οι ομάδες προσανατολισμού και η Τράπεζα Θεμάτων το 2013
Το Σύστημα «Νέο Λύκειο» που ίσχυσε από το 2013 με τον Νόμο 4186/2013 κατήργησε τις κατευθύνσεις και τις αντικατέστησε με τις ομάδες προσανατολισμού. Ακόμη, θεσπίστηκε Τράπεζα Θεμάτων για τις προαγωγικές εξετάσεις, από τους μαθητές της Α΄ Λυκείου. Στις εξετάσεις για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, οι μαθητές διαγωνίζονταν σε 4 μαθήματα.
Ο θεσμός της Τράπεζας Θεμάτων είχε δημιουργήσει έντονες αντιδράσεις, καθώς το 1/5 των εξεταζόμενων μαθητών την πρώτη χρονιά της εφαρμογής του, επανεξετάστηκε στις επαναληπτικές εξετάσεις του Σεπτεμβρίου. Η Τράπεζα Θεμάτων καταργήθηκε τον Μάρτιο του 2015, ως εκ τούτου, το νέο σύστημα προς εφαρμογή στις Πανελλήνιες εξετάσεις του 2016, ήταν στην πράξη ένα τελείως διαφορετικό από εκείνο του Νόμου 4186/2013.
Η Τράπεζα θεμάτων επανήλθε με τον νόμο 4692/20, για την σχολική χρονιά 2020-2021. Δεν εφαρμόστηκε όμως, λόγω του κλεισίματος των σχολείων από την πανδημία του κορωνοϊού. Εφαρμόστηκε εκ νέου τη χρονιά 2021-2022.
Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής
Το 2021 εισήχθη η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής για την πρόσβαση των αποφοίτων των Λυκείων στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, με τον Nόμο 4777/2021. Το μέτρο καθιερώθηκε επί υπουργείας της Νίκης Κεραμέως τον Ιανουάριο 2021, εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στις πανελλαδικές εξετάσεις τον Ιούνιο της ίδιας χρονιάς και ισχύει μέχρι σήμερα.
Τι σημαίνει στην πράξη; Τα τμήματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ορίζουν έναν συντελεστή ως «Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής» και αν ο υποψήφιος δεν συγκεντρώνει τουλάχιστον την ΕΒΕ που αντιστοιχεί σε κάθε τμήμα, δεν μπορεί καν να το δηλώσει στο μηχανογραφικό του.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
