Είσαι κολλημένος στην κίνηση. Είναι καθημερινή πρωί και έχεις ήδη αργήσει για τη δουλειά. Ο χρόνος σε πιέζει, η θερμοκρασία είναι ασφυκτική. Ξαφνικά, έρχεται κάποιος και σου κλείνει το δρόμο, χωρίς καν να βγάλει φλας. Αυτή είναι η σταγόνα που θα ξεχειλίσει το ποτήρι. Ξεκινούν βρισιές και χειρονομίες, η πίεση ανεβαίνει και σε πιάνει ταχυπαλμία. Όλα αυτά, πριν καν ξεκινήσει η μέρα. Μέχρι να φτάσεις στη δουλειά, έχουν συμβεί σίγουρα 3-4 περιστατικά στο δρόμο που θα σε φέρουν στα όριά σου.
Το road rage, ή αλλιώς οδική οργή, αναφέρεται ως το φαινόμενο της ακραίας επιθετικότητας ή του θυμού κατά τη διάρκεια της οδήγησης και εκδηλώνεται με ύβρεις, χειρονομίες, απειλές, επικίνδυνους ελιγμούς, και σε ακραίες περιπτώσεις, με σωματική βία απέναντι σε άλλους οδηγούς. Το βιώνουν καθημερινά όσοι βρίσκονται πίσω από το τιμόνι, ειδικά στις μεγαλουπόλεις όπου η κίνηση είναι ανυπόφορη. Τι συμβαίνει και πίσω από το τιμόνι μας κυριεύρει ο θυμός;
Πάνω από τους μισούς έλληνες βρίζουν όταν οδηγούν
Στην έρευνά του για την υπεύθυνη οδήγηση, το Ευρωβαρόμετρο, περιέγραψε την κατάσταση στους ελληνικούς δρόμους, η οποία είναι εμφανώς χειρότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Το 89% των ελλήνων οδηγών δηλώνει ότι φοβάται την επιθετική συμπεριφορά των άλλων οδηγών, σε σύγκριση με το 82% των ευρωπαίων, το 55% των ελλήνων παραδέχεται ότι βρίζει άλλους οδηγούς, το 52% κορνάρει άσκοπα σε όσους οδηγούς τους ενοχλούν, το 45% «κολλάει» πίσω από οχήματα οδηγών που τους εκνευρίζουν, ενώ το 22% θα κατέβει από το όχημά του μόνο και μόνο για να διαπληκτιστεί με έναν άλλον οδηγό.
Οι θυμωμένοι οδηγοί είναι εκείνοι που παίρνουν τα περισσότερα ρίσκα στον δρόμο - όπως είναι η υπέρβαση του ορίου ταχύτητας, η γρήγορη και συνεχής αλλαγή λωρίδας, η παράκαμψη και η παραβίαση των κόκκινων φαναριών ή stop, ενώ εξοργίζονται πιο γρήγορα και συμπεριφέρονται πιο επιθετικά, καταφεύγοντας σε κορναρίσματα, φωνές, χειρονομίες ή βρισιές σε άλλους.
Ωστόσο, σπάνια το road rage αφορά αποκλειστικά αυτό που συμβαίνει εκείνη τη στιγμή στον δρόμο. Τις περισσότερες φορές, το τιμόνι γίνεται ο σάκος του μποξ για όλα τα συσσωρευμένα προβλήματα της καθημερινότητας. Οικονομική αβεβαιότητα, προβλήματα στη δουλειά, οικογενειακές τριβές, άγχος, έλλειψη ύπνου. Όλα αυτά αποθηκεύονται μέσα μας σαν μια ψυχολογική πυριτιδαποθήκη. Το μόνο που χρειάζεται είναι μια σπίθα- ένας οδηγός που καθυστέρησε να ξεκινήσει στο φανάρι επειδή κοιτούσε το κινητό του- για να γίνει η έκρηξη.Το βρίσιμο όσο βρισκόμαστε στο αυτοκίνητο, είναι μια μορφή μετατοπισμένης επιθετικότητας. Δεν μπορούμε να βρίσουμε το αφεντικό μας ή τις υποχρεώσεις μας, οπότε ξεσπάμε στον άγνωστο που βρέθηκε μπροστά μας.
Σύμφωνα με την έρευνα που έκανε η Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία, οι ανθρώπινες αδυναμίες που κρύβονται πίσω από περισσότερο από το 90% των τροχαίων ατυχημάτων. Μάλιστα αναφέρει ότι η οργή στον δρόμο μπορεί να προκληθεί από περιβαλλοντικούς παράγοντες όπως οι πολυσύχναστοι αυτοκινητόδρομοι, ψυχολογικούς παράγοντες όπως το υψηλό άγχος της ζωής και ο συσσωρευμένος θυμός.
Και παρόλο που στις αιτίες των ατυχημάτων ξεχωρίζει η υπερβολική ταχύτητα, η κόπωση που μπορεί να προκύπτει από τη δουλειά, η διάσπαση προσοχής, οι ειδικοί αναφέρουν ότι ο οδηγός μεταφέρει τα προβλήματά του στο τιμόνι, και μετατρέπει την οδήγηση σε μέσο εκτόνωσης θυμού.
Η «σκοτεινή τριάδα» ναρκισσισμού, ψυχοπαθητικότητας και χειριστικότητας
«Δεν είναι η εξωτερική συνθήκη που προκαλεί την “οδική οργή” αλλά ο τρόπος με τον οποίον το άτομο προσλαμβάνει την εκάστοτε συνθήκη, με κύριο χαρακτηριστικό την “εχθρική ετοιμότητα”, δηλαδή την υπερεπαγρύπνηση ενός “θυμωμένου” ατόμου για την ανίχνευση στοιχείων εχθρικής πρόθεσης στους άλλους ανθρώπους-οδηγούς, με αποτέλεσμα να έχουμε υπερμετάφραση των εξωτερικών ερεθισμάτων (που εν προκειμένω προέρχονται από άλλους οδηγούς) με όρους απειλής-ασέβειας» επισημαίνει ο κ. Χρίστος Λιάπης, Επίκουρος Καθηγητής Ψυχιατρικής Δ.Π.Θ., Αναπλ. Πρόεδρος Επιστημονικού Συμβουλίου ΕΟΠΑΕ.
Οι δράστες τέτοιων συμπεριφορών έχουν θέματα διαχείρισης θυμού, ελέγχου των παρορμήσεων, συναισθηματικής αστάθειας ενώ συχνή είναι και η χρήση ουσιών. Σε αυτούς δύνανται να απαντώνται συγκεκριμένα χαρακτηριστικά προσωπικότητας από το φάσμα της αντικοινωνικής διαταραχής με τη λεγόμενη «σκοτεινή τριάδα» του ναρκισσισμού, της ψυχοπαθητικότητας και της χειριστικότητας να κάνει την εμφάνισή της και σε άλλες πτυχές της ζωής του δράστη, πλην της οδήγησης».
Συχνά τα άτομα που παρουσιάζουν τέτοιες συμπεριφορές, έχουν την αντίληψη ότι οι υπόλοιποι τους εμποδίζουν στην επίτευξη ενός στόχου -όπως για παράδειγμα να φτάσουν εγκαίρως στον προορισμό τους. Παράλληλα όσοι εμφανίζουν road rage μπορεί να αισθάνονται κίνδυνο, αγένεια ή απειλή και εχθρικότητα από άλλους οδηγούς.
«Οι ώρες που περνά κάποιος πίσω από το τιμόνι –όπως, για παράδειγμα συμβαίνει με τους επαγγελματίες οδηγούς- η μεγαλύτερη έκθεση σε μποτιλιάρισμα, η ύπαρξη οικονομικών περιορισμών και πιέσεων, καθώς και άλλων στρεσογόνων γεγονότων στην καθημερινότητα ή πιο συγκεκριμένα στην εργασία, όπως και ο βιαστικός ρυθμός ζωής που μεταφέρει αυτή τη γενικότερη βιασύνη και στην οδήγηση, σε συνδυασμό με την αυξημένη θερμοκρασία ή την κατοχή και τη διατήρηση όπλου στο όχημα (όπως συχνά συμβαίνει π.χ. στις ΗΠΑ), αποτελούν επιβαρυντικούς παράγοντες για την εκδήλωση road rage.
Τα θύματα τέτοιων περιστατικών είναι πολύ πιθανό να εμφανίσουν Διαταραχή μετατραυματικού Stress (PTSD) ή καταθλιπτικές εκδηλώσεις. Οι πρωτοβουλίες για την πρόληψη των φαινομένων road rage πρέπει να κινηθούν σε δύο άξονες. Καταρχάς μέσω μέτρων μείωσης του κυκλοφοριακού προβλήματος, και του συνακόλουθου οδηγικού stress (driving stress), βελτίωσης των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς, σωστής ενημέρωσης για το πρόβλημα από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και αυστηροποίησης της νομοθεσίας ποινικού κολασμού πράξεων που συνδέονται με την έκφραση επιθετικότητας στην οδήγηση και στον δρόμο».
Πως μπορούμε να αποφύγουμε το road rage;
Από την πλευρά μας, ίσως και να μπορούμε να κάνουμε μερικές αλλαγές ώστε να περιορίσουμε -όσο μπορούμε το road rage. Αρχικά, μια αρκετά καλή λύση θα ήταν να ξεκινάμε 10-15 λεπτά νωρίτερα ώστε να έχουμε αρκετό χρόνο και να μην εκνευριστούμε από πιθανές καθυστερήσεις.
Σε περίπτωση που είμαστε νευριασμένοι ή αναστατωμένοι για κάτι, καλό θα ήταν να δώσουμε λίγο χρόνο στον εαυτό μας να ηρεμήσει πριν καθίσουμε στο τιμόνι.
Ενώ οδηγούμε καλό θα ήταν να προσπαθούμε να είμαστε υπομονετικοί με τους άλλους οδηγούς και να αποφεύγουμε επιθετικές χειρονομίες, να τηρούμε τις αποστάσεις και να μην κολλάμε στον προφυλακτήρα του μπροστινού μας, όσο αργά και αν οδηγεί.
Καλό θα ήταν να περιορίσουμε την κόρνα, ενώ αν δούμε ότι κάποιος οδηγεί επιθετικά ή και οργισμένα, καλό θα ήταν να μείνουμε μακριά του και να αποφύγουμε την οπτική επαφή. Και φυσικά να μην αποκρινόμαστε στις προκλήσεις, καθώς ακόμα και ένα πολύ απλό περιστατικό μπορεί εύκολα να κλιμακωθεί και να βγει εκτός ελέγχου.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
