Αλεπούδες, αγριογούρουνα και κάποια είδη πουλιών είναι τα ζώα που γίνονται αντιληπτά, κάνοντας την εμφάνισή τους στην πυκνοκατοικημένη Αθήνα. Στην πραγματικότητα, η άγρια πανίδα υπάρχει παντού, σε όλες τις περιοχές της Αθήνας και ευρύτερα της Αττικής.
Το Reader συνομίλησε με την πρόεδρο του Συλλόγου Προστασίας Άγριας Ζωής, ΑΝΙΜΑ, Μαρία Γανωτή, σχετικά με την ύπαρξη της άγριας πανίδας στην Αττική. Η εικόνα που έχει ο Σύλλογος είναι μέσω των εισαγωγών τραυματισμένων ζώων. Δεν ασχολείται με την καταγραφή στο πεδίο, καθώς η αρμόδιότητά του είναι η περίθαλψη των άγριων ζώων στην Ελλάδα.
Όπως εξηγεί η Μαρία Γανωτή «Αυτό που μπορούμε να πούμε είναι ότι από την Αττική προέρχονται οι περισσότερες εισαγωγές μας, περίπου τέσσερις χιλιάδες τον χρόνο. Από την Αθήνα και τις αστικές περιοχές προέρχεται ένα πολύ μεγάλο μέρος αυτών των περιστατικών. Μπορεί να λαμβάνουμε δύο με τρεις χιλιάδες άγρια ζώα τον χρόνο μόνο από την πόλη.
Και όταν λέμε άγρια ζώα, μιλάμε κυρίως για πουλιά πολλών ειδών, από τα οποία η πόλη είναι γεμάτη. Κοτσύφια, κοκκινολαίμηδες, χελιδόνια, σταχτοσουσουράδες, κουκουβάγιες. Είναι ένα πολύ πλούσιο οικοσύστημα η πόλη, με πάρα πολλά είδη ζώων.
Εκτός από τα πουλιά, παραλαμβάνουμε επίσης νυχτερίδες, σκαντζόχοιρους, χελώνες από τα διάφορα πάρκα, καθώς και σαύρες και φίδια. Αυτά είναι τα πιο συνηθισμένα είδη».
Στην ουσία ο πραγματικός πληθυσμός είναι πολύ μεγαλύτερος καθώς η AΝΙΜΑ έχει στοιχεία μόνο για τα ζώα που έχουν πάει για περίθαλψη.
Ποικιλία ειδών στην Αθήνα
Σχετικά με την ποικιλία ειδών στην Αθήνα «ξέρουμε ότι έχει πολύ μεγάλη ποικιλία ειδών. Η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία έχει δημοσιεύσει ότι μόνο στην Αθήνα υπάρχουν περίπου 170 είδη πουλιών. Υπάρχουν επίσης πολλά είδη σαυρών, φιδιών, σκαντζόχοιροι και, τα τελευταία χρόνια, πάρα πολλές αλεπούδες.
Στην πανίδα της πόλης έχουν προστεθεί και οι ασημόγλαροι, οι οποίοι πλέον φωλιάζουν στις ταράτσες των κτιρίων» αναφέρει η πρόεδρος του συλλόγου ΑΝΙΜΑ.
Τα νέα είδη
Ρώτησα την κ. Γανωτή, ποια είναι τα νέα είδη άγριων ζώων, που εμφανίζονται στην Αθήνα. Όπως υποστηρίζει «οι πιο χαρακτηριστικές νέες παρουσίες είναι οι αλεπούδες και οι ασημόγλαροι. Αλεπούδες υπήρχαν και παλαιότερα, αλλά πριν από δέκα ή δεκαπέντε χρόνια ακούγαμε περιστασιακά για κάποια εμφάνιση στο Μαρούσι ή στο Χαλάνδρι. Σήμερα έχουμε αλεπούδες ακόμη και στο Σύνταγμα και γνωρίζουμε ότι ο πληθυσμός τους είναι πλέον πολύ μεγαλύτερος.
Μάλιστα, εξετάζουμε το ενδεχόμενο να υλοποιήσουμε, σε συνεργασία με τον Εθνικό Κήπο, ένα επιστημονικό πρόγραμμα καταγραφής του πληθυσμού των αλεπούδων στην Αθήνα».
«Δεν γίνεται καταγραφή»
Συστηματική καταγραφή, σύμφωνα με την κυρία Γανωτή δεν γίνεται. «Ούτε από τον Δήμο ούτε από την Περιφέρεια. Κατά καιρούς έχουμε στείλει τα δικά μας στοιχεία, αλλά δεν υπήρξε ενδιαφέρον.
Δεν γίνεται συνολική καταγραφή των ζώων της πόλης. Η μόνη συστηματική καταγραφή αφορά τα είδη των πουλιών, όχι όμως τους πληθυσμούς τους. Αυτή γίνεται από συνεργάτες της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας και κάποιους δικούς μας συνεργάτες, οι οποίοι παρατηρούν τα είδη που υπάρχουν στα πάρκα και στον Εθνικό Κήπο. Καταγραφή αριθμών δεν υπάρχει».
Υποστηρίζει επίσης ότι δεν υπάρχει καταγραφή καθώς «είναι πολύ δύσκολο τεχνικά. Θεωρητικά θα μπορούσε να γίνει δειγματοληπτική καταγραφή σε συγκεκριμένες περιοχές και στη συνέχεια να εξαχθούν εκτιμήσεις, αλλά δεν είναι εύκολη διαδικασία»
Υπάρχει μια λανθασμένη εικόνα πως η άγρια ζωή περιορίζεται σε λίγες περιοχές της Αθήνας. Όπως διευκρινίζει η Μαρία Γανωτή «Η πραγματικότητα είναι, ότι όλη η πόλη είναι γεμάτη άγρια ζώα. Υπάρχουν κοτσύφια, χελιδόνια, νυχτερίδες και πλέον αλεπούδες, σχεδόν σε κάθε συνοικία. Βέβαια, στα μεγάλα άλση και στους χώρους πρασίνου υπάρχει μεγαλύτερη συγκέντρωση ειδών απ' ό,τι μέσα σε μια πυκνοδομημένη γειτονιά».
Σχετικά με τα μέτρα προστασίας του Δήμου ή της Περιφέρειας, υποστηρίζει ότι γίνεται το αντίθετο από αυτό που θα έπρεπε. Δηλαδή να υπάρχει πρόληψη για την προστασία της άγριας ζωής. «Γίνονται κλαδέματα την περίοδο που τα πουλιά φωλιάζουν, αφαιρείται σχεδόν ολόκληρη η κόμη των δέντρων, με αποτέλεσμα να καταστρέφονται φωλιές και να χάνονται θέσεις φωλεοποίησης.
Επίσης, κόβονται πλήρως τα χόρτα στα πάρκα, ενώ σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες αφήνονται τμήματα με φυσική βλάστηση ώστε να επιβιώνουν οι μέλισσες, οι πεταλούδες και άλλα ωφέλιμα έντομα.
Παράλληλα, χρησιμοποιούνται βαριά μηχανήματα μέσα στα άλση, με αποτέλεσμα να σκοτώνονται χελώνες και σκαντζόχοιροι.
Δεν πιστεύω ότι αυτό γίνεται από πρόθεση. Γίνεται επειδή αντιμετωπίζουν το πράσινο μόνο ως αισθητικό στοιχείο και όχι ως οικοσύστημα».
Πώς μπορεί κάποιος να βοηθήσει
Υπάρχουν τρόποι να βοηθήσει ένας πολίτης και να συμβάλει στη διατήρηση της άγριας πανίδας στην πόλη. «Μπορεί να φυτεύει φυτά που προσελκύουν μέλισσες και πεταλούδες, να αφήνει νερό για τα ζώα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, να ενημερώνει την ΑΝΙΜΑ, όταν εντοπίζει τραυματισμένο ή ορφανό άγριο ζώο και να στηρίζει συλλογικές πρωτοβουλίες για την προστασία των δέντρων, των αλσών και των ρεμάτων.
Τα ρέματα αποτελούν πολύ σημαντικούς βιότοπους. Έχουμε συμμετάσχει σε προσφυγές για την προστασία της Πικροδάφνης και άλλων περιοχών, καθώς η τσιμεντοποίησή τους καταστρέφει πολύτιμα οικοσυστήματα» διευκρινίζει η πρόεδρος της ΑΝΙΜΑ.
Τα σπάνια είδη
Τα περισσότερα σπάνια είδη εμφανίζονται περιστασιακά κατά τη μετανάστευση. Μπορεί να εμφανιστούν ασυνήθιστα ερωδιοειδή ή αρπακτικά πουλιά. Πάντως, η Αθήνα φιλοξενεί ήδη αρκετά αρπακτικά, ενώ φωλιάζουν και δύο-τρία είδη γερακιών.
Ο Εθνικός Κήπος
Ο Γιώργος Αποστολόπουλος, αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος και Πρασίνου, αναφέρεται σε ένα ερευνητικό πρόγραμμα για τον Εθνικό Κήπο, σχετικά με την καταγραφή των ζώων εκεί.
«Την περίοδο 2020-2021 υλοποιήθηκε στον Δήμο Αθηναίων ένα ερευνητικό πρόγραμμα του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, σε συνεργασία με το Τμήμα του Εθνικού Κήπου. Στο πλαίσιό του καταγράφηκαν στον Εθνικό Κήπο 164 είδη ζώων:
- 50 είδη πτηνών, ανάμεσά τους και αρκετά σπάνια,
- 6 είδη θηλαστικών,
- 14 είδη ερπετών,
- 2 είδη αμφιβίων,
- 4 είδη ψαριών,
- 70 είδη εντόμων.
Ανάμεσα στα θηλαστικά καταγράφηκε φυσικά και η αλεπού, η οποία τα τελευταία χρόνια κάνει ολοένα συχνότερα την εμφάνισή της σε διάφορα σημεία της πόλης».
Άγρια πανίδα στην Αθήνα: Οι περιοχές με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση
Μιλώντας για την εικόνα της άγριας πανίδας που υπάρχει σήμερα στον Δήμο Αθηναίων, πέρα από τον Εθνικό Κήπο ο κ. Αποστολόπουλος αναφέρει ότι «Στον ευρύτερο Δήμο Αθηναίων έχουν κατά καιρούς παρατηρηθεί και άλλα είδη, όπως σκαντζόχοιροι στον Φιλοπάππου και στη λοφοσειρά της Ακρόπολης. Παλαιότερα είχε εντοπιστεί ένας ασβός χτυπημένος από αυτοκίνητο στην περιοχή του Αρδηττού, ενώ υπάρχουν και αναφορές για κουνάβια, αν και πολλές από αυτές δεν έχουν επιβεβαιωθεί πλήρως.
Όσον αφορά την ορνιθοπανίδα, έχει γίνει εξαιρετική δουλειά από την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία. Συναντάμε κάθε είδους πουλιά, από κοτσύφια και καρδερίνες μέχρι αηδόνια, ακόμη και σε πολύ πυκνοδομημένες περιοχές.
Είναι γνωστό επίσης ότι στις παρυφές του Δήμου Αθηναίων, όπως στο Αιγάλεω, το Χαϊδάρι, την Κηφισιά και στις παρυφές του Υμηττού, εμφανίζονται πλέον αγριογούρουνα. Υπάρχουν ακόμη λύκοι στην ευρύτερη περιοχή, ενώ ελάφια που καταδιώκονται από αυτούς κατεβαίνουν κατά καιρούς προς τον αστικό ιστό. Συνολικά παρατηρείται μια σημαντική επιστροφή της άγριας ζωής γύρω από την Αθήνα».
Επιστοφή της άγριας πανίδας στην πόλη
Όπως παρατηρεί και ο ίδιος «τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια έντονη επιστροφή της άγριας πανίδας στην πόλη. Η τάση αυτή άρχισε μετά την περίοδο της πανδημίας, όταν η ανθρώπινη δραστηριότητα περιορίστηκε και τα ζώα βρήκαν περισσότερο χώρο για να κινηθούν μέσα στον αστικό ιστό.
Σε ένα σχετικά πρόσφατο συνέδριο, που έγινε το 2024, «παρουσιάστηκαν επίσης σύγχρονες καταγραφές από την ΑΝΙΜΑ και άλλους επιστήμονες. Το βασικό συμπέρασμα ήταν ότι υπάρχει μια διαχρονική συνέχεια στην παρουσία της άγριας ζωής στην Αθήνα και ότι τα ζώα αυτά αποτελούν πλέον ''συνδημότες'' μας. Δεν πρόκειται μόνο για γάτες και σκύλους, αλλά και για άγρια είδη που ζουν δίπλα μας και οφείλουμε να σεβόμαστε. Ένα άγριο ζώο πρέπει να παραμένει άγριο. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι επικίνδυνο, αλλά ότι έχει διαφορετική βιολογία και διαφορετικές ανάγκες από τον άνθρωπο» υποστηρίζει ο Γιώργος Αποστολόπουλος.
Σχετικά με τις περιοχές που παρουσιάζουν μεγαλύτερη βιοποικιλότητα στην Αθήνα, ο ίδιος ξεχωρίζει τη λοφοσειρά των Τουρκοβουνίων, τον Λυκαβηττό, τη λοφοσειρά του Φιλοπάππου και της Ακρόπολης, καθώς και το Άλσος της Ακαδημίας Πλάτωνος. Υπάρχουν βέβαια και μικρότερα άλση και λόφοι που φιλοξενούν σημαντική άγρια ζωή, όμως αυτές είναι οι βασικές περιοχές.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
