Αν υπήρξε μια στιγμή που ο ελληνικός λαός έγινε μια γροθιά και έδειξε την δύναμη του, αυτή ήταν η περσινή διαδήλωση για τα Τέμπη, το 2025, στο κέντρο της Αθήνας.
Η 28η Φεβρουαρίου, μετά το 2023, δεν θα είναι ποτέ ίδια. Είναι η ημέρα των Τεμπών, η ημέρα των 57 ψυχών που έφυγαν από τη ζωή άδικα σε ένα σιδηροδρομικό δυστύχημα που συγκλόνισε όλη την Ελλάδα.
Η περσινή πορεία ήταν μία από τις μεγαλύτερες και πιο φορτισμένες συγκεντρώσεις των τελευταίων ετών στη χώρα μας, χωρίς καμία αμφιβολία.
Χιλιάδες πολίτες κατέβηκαν στους δρόμους, κανείς δεν έλειπε: γυναίκες, άντρες, γονείς με καρότσια και ηλικιωμένοι ήταν εκεί, με βασικό αίτημα τη δικαιοσύνη και την ανάληψη ευθυνών από την κυβέρνηση.
Το κέντρο της πόλης, από το Σύνταγμα μέχρι την Ομόνοια και την Συγγρού, μετατράπηκε σε ένα πεδίο μαζικής διαμαρτυρίας, αλλά και σφοδρών επεισοδίων.
Από νωρίς το πρωί, φωτορεπόρτερ και δημοσιογράφοι βρέθηκαν στα σημεία συγκέντρωσης γνωρίζοντας ότι η ημέρα θα ήταν μεγάλη και δύσκολη.
Το Reader μίλησε με τρεις φωτορεπόρτερ που βρέθηκαν και κάλυψαν την ιστορική πορεία για τα Τέμπη το 2025.
Ο Ρωμανός Λιούτας απασχολείται από το 2023 ως freelancer φωτορεπόρτερ και φωτογράφος. Μιλώντας για την εμπειρία του στην περσινή πορεία των Τεμπών περιγράφει πως όπου άκουγε κρότου λάμψης έτρεχε κατά πάνω τους, προκειμένου να καταγράψει τα επεισόδια από τα πρώτα λεπτά μπροστά στη Βουλή.
Μέσα στον χαμό που επικρατούσε, θυμάται την εικόνα ενός ατόμου με κουκούλα να κοιτάζει ήρεμα στον φακό του, ενώ αισθάνθηκε υπερηφάνεια που κατάφερε να είναι εκεί, να καλύψει το γεγονός και να το βγάλει έξω στον κόσμο, ώστε να έχει μια αντικειμενική εικόνα -όπως είπε.
Ο Αλέξανδρος Γαστεράτος εργάζεται ως φωτορεπόρτερ και φωτογράφος από το 2019 σε μέσα ενημέρωσης, ωστόσο έχει υπάρξει και ανεξάρτητος. Περιγράφει την περσινή πορεία ως την μεγαλύτερη συγκέντρωση που έχει καλύψει μέχρι στιγμής, ενώ δηλώνει πως ο κίνδυνος αποτελεί κομμάτι της εργασίας του.
Αυτό που δεν θα ξεχάσει από την περσινή διαδήλωση είναι η προσήλωση των διαδηλωτών που γυρνούσαν ξανά και ξανά στην πλατεία Συντάγματος με σηκωμένα χέρια.
«Αυτό είχαμε να το δούμε πάρα πολλά χρόνια. Το πόσο αποφασισμένος ήταν ο κόσμος να ασκήσει το δικαίωμα του να διαδηλώνει, άσχετα με το αν θέλει η αστυνομία και η κυβέρνηση ή όχι», είπε χαρακτηριστικά.
Ο Αλέξης είναι 21 ετών και είναι φοιτητής. Ασχολείται με το ρεπορτάζ και την φωτογραφία τα τελευταία τρία χρόνια, ενώ με το φωτορεπορτάζ είναι πιο ενεργός τον τελευταίο χρόνο.
Πριν καν φτάσει στην πορεία πέρασε ώρες στη ΓΑΔΑ μετά από προσαγωγή και έφτασε στο Σύνταγμα την ώρα που άρχισαν τα επεισόδια. Έζησε το ποδοπάτημα, τα δακρυγόνα, το νερό από τις μάνικες, ακόμη και τραυματισμό από κρότου λάμψης. Παρ’ όλα αυτά, δεν σκέφτηκε ούτε λεπτό να εγκαταλείψει.
Περιέγραψε δύσκολες συνθήκες και αστυνομική βία καθώς όπως είπε, «δεν μπορεί να θυμηθεί πόσες φορές τον ακούμπησε γκλοπ».
Πώς κινήθηκες μέσα στην πορεία, σε ποια σημεία βρέθηκες;
Ρωμανός: «Πέρσι έκανα άπειρα χιλιόμετρα και λόγω της έκτασης της πορείας και ειδικά όταν ξεκίνησαν τα επεισόδια. Κατά κύριο λόγο όπου άκουγα κρότου λάμψης έτρεχα κατά πάνω τους.
Τα πρώτα σημεία ήταν μπροστά στη Βουλή, και στους δρόμους τριγύρω που έγιναν οι επιθέσεις, προς Συγγρού που έπαιξε ένα κυνηγητό, στην Μητροπόλεως προς τα κάτω μέχρι την εκκλησία που έγιναν και εκεί κάποια επεισόδια. Ήμουν εκεί από το πρωί μέχρι τις 20:00-21:00 το βράδυ που έγιναν τα τελευταία επεισόδια».
Αλέξανδρος: «Η πρόσβαση ήταν πολύ δύσκολη πέρσι λόγω του πλήθους που είχε συγκεντρωθεί, όποτε προσπάθησα να φτάσω μέχρι το Ζάππειο και ξαναγύρισα. Δεν ήταν εύκολη ούτε η φωτογράφιση, ούτε το να στείλεις υλικό στα μέσα αφού δεν είχαμε καθόλου σήμα.
Επίσης το να περάσεις ανάμεσα από τον κόσμο δεν ήταν εύκολο. Από κάποια στιγμή και μετά υπήρχε ζήτημα και για τη δική μας ακεραιότητα. Πριν σημειωθούν τα επεισόδια, αυτό που συνέβη ήταν να έχουν συγκεντρωθεί οι οπαδοί των ομάδων, που είχαν δώσει καλέσματα μέσω των συνδέσμων τους, οι οποίοι είναι γνωστό πως δεν είναι καθόλου φιλικοί προς τον κόσμο του Τύπου, και ενώ άλλες ομάδες ατόμων έχουν ανοχή προς εμάς, οι συγκεκριμένοι δεν έχουν καμία, οπότε έπρεπε να προσέχουμε, να περνάμε από δίπλα τους με κατεβασμένες τις κάμερες.
Μετά την ομιλία της Καρυστιανού ξεκίνησα να πηγαίνω προς τη Βουλή, υποψιαζόμενος πως μετά την ομιλία που έκλεισε τη συγκέντρωση μπορεί να συμβεί κάτι. Είδα κάποιες ομάδες ατόμων να κινούνται απέξω από την «Μεγάλη Βρετάνια», φόρεσα μάσκα και κράνος και ήμουν έτοιμος να καλύψω τα επεισόδια.
Βάλανε φωτιά στο δρόμο, άρχισαν να κινούνται προς τη ράμπα της Βουλής, όπου συνέβη η μεγαλύτερη σύγκρουση, οπότε εγώ ήμουν πρακτικά στο επίκεντρο. Έκατσα μέχρι το βράδυ γιατί η πορεία έσπαγε και ξανά ερχόταν ο κόσμος.
Η αστυνομία μετά το απόγευμα επιχειρούσε να διώξει όποιον είχε μείνει στο Σύνταγμα, άσχετα με το αν υπήρχε περίπτωση να γίνει κάτι. Απλά ήθελαν να ανοίξουν τον δρόμο. Είχαν μείνει κυρίως νέα παιδιά που ήταν ήρεμοι και απλώς τραγουδούσαν και οι αστυνομικοί τους έδιωξαν».
Αλέξης: «Ξεκίνησα να πάω στα Προπύλαια στις 8:00 το πρωί, ωστόσο έφαγα προσαγωγή στο Κολωνάκι, μετά από έλεγχο και έμεινα περίπου 4,5 ώρες στη ΓΑΔΑ. Ο λόγος ήταν επειδή είχα αντισφυξιογόνα μάσκα μαζί. Μια βεβαίωση από ξένο μέσο που είχα δεν τους αρκούσε και με πήγαν στο τμήμα για ταυτοποίηση -το γνωστό «τσίρκο» με την ΕΛΑΣ, το έχουν πάθει και άλλοι συνάδελφοι.
Με άφησαν να φύγω και κατάφερα να φτάσω στην πορεία την στιγμή που ξεκίνησαν τα επεισόδια στη Βουλή γύρω στις 12:00 με 13:00. Βρίσκομαι στην πίσω έξοδο της Βουλής και τα ΜΑΤ ξεκινάνε την ρίψη δακρυγόνων προς το πλήθος.
Στην Ακαδημίας είχαν στήσει οδοφράγματα, ωστόσο μετά από ένα σημείο τα πράγματα είχαν μετατεθεί στα γραφεία της Hellenic Train. Στο σημείο δεν μπορούσες να κάτσεις για πολύ. Τα ΜΑΤ επιτίθονταν στον κόσμο οπότε δεν γινόταν, καθώς λόγω του πλήθους δεν θα σε αναγνώριζαν, αλλά και να σε αναγνωρίζουν ήταν πολύ πιθανό να μην τους απασχολούσε - κλασσικό είναι και αυτό».
Υπήρξε στιγμή που αισθάνθηκες κίνδυνο ή που είδες άλλους να κινδυνεύουν;
Ρωμανός: «Άλλους να κινδυνεύουν καθ΄ όλη τη διάρκεια. Προσωπικά όταν είμαι στο πεδίο δεν βιώνω τον κίνδυνο τόσο έντονα. Έχω μια άγνοια κινδύνου που στη ζωή μου δεν εξυπηρετεί, αλλά στη δουλειά μου αρκετά. Το ότι έχω μια κάμερα και μια δημοσιογραφική ταυτότητα με κάνει να νιώθει λίγο πιο ασφαλής, ότι δεν θα με στοχοποιήσει κάποιος απευθείας».
Αλέξανδρος: «Από εμάς υπήρξε και τραυματίας φωτορεπόρτερ, που χτυπήθηκε στο κεφάλι από κρότου λάμψης που ευτυχώς δεν έσκασε κοντά του, όπως λέγεται από τους συναδέλφους, καθώς εγώ δεν ήμουν μπροστά -αλλά δεν έχω λόγο να το αμφισβητώ. Βγάλαμε και σχετική ανακοίνωση πέρσι.
Το σημείο, στο οποίο ένιωσα λιγάκι ότι «κάπως δεν είμαστε καλά εδώ» ήταν όταν είδα την σφοδρότητα της επίθεσης από μέρους του πλήθους. Δηλαδή η ένταση με την οποία πέταξαν πράγματα, το τι πετάξανε προς την αστυνομία αλλά από την άλλη και το πόσα πράγματα πέταξαν τα ΜΑΤ -βροχή από κρότου λάμψης, δακρυγόνα σε όλους.
Υπήρχαν και περιπτώσεις που η αστυνομία επιτέθηκε στον κόσμο που απλώς βρισκόταν εκεί, χωρίς να υπάρξει κάποια σύγκρουση. Ήταν φανερό ότι η αστυνομία πήρε εντολή από ένα σημείο και μετά να διαλύσει τη συγκέντρωση.
Αλέξης: «Συνέχεια το ένιωθα αλλά ο φόβος στις μεγάλες πορείες είναι λίγο μικρότερος από ότι στις μικρές γιατί υπάρχει μεγαλύτερο πλήθος γύρω σου, δεν στοχοποίησε τόσο εύκολα. Από την άλλη το «ποδοπάτημα» που έζησα στον Ευαγγελισμό ήταν κάτι που δεν έχω ξαναζήσει. Είδα κόσμο που πάθαινε κρίση πανικού, για πολλούς ήταν η πρώτη τους πορεία, δεν ήξεραν πώς πάει».
Πώς βίωσες τη στιγμή που ξέσπασαν τα επεισόδια; Ποια ήταν η εικόνα από τη στάση των αστυνομικών και των διαδηλωτών;
Ρωμανός: «Ήμουν ακριβώς στο σημείο που ξέσπασαν τα επεισόδια γιατί το είδα να έρχεται. Τους είδα που ετοιμάζονταν. Είδα να βγαίνουν μολότοφ από τις τσάντες. Είδα να μπαίνουν κράνη. Οπότε ήμουν εκεί , προτού γίνει το μπαμ. Το βίωσα με αδρεναλίνη και υπερένταση, αλλά ένιωσα λίγο overwhelmed,. επειδή γύρω μου υπήρχε παντού δράση - ένιωσα ένα συναίσθημα αποπροσανατολισμού».
Στην αρχή υπήρξε σύγκρουση μεταξύ διαδηλωτών. Όπως είδα και εγώ, αντίστοιχα και άλλοι είδαν ότι ετοιμάζεται κάποια επίθεση. Κάποιοι μπήκαν μπροστά να τους σταματήσουν, οπότε υπήρξε ένταση μεταξύ των διαδηλωτών. Κατά τα άλλα νομίζω ότι οι περισσότεροι που βρίσκονταν σε αυτό το σημείο της πορείας, μπροστά από την Βουλή, ήταν προσηλωμένοι και προετοιμασμένοι».
Αλέξανδρος: «Εκείνη την ώρα που έβαλαν μια μεγάλη φωτιά στον δρόμο ήμουν στην Μεγάλη Βρετάνια αλλά πολύ γρήγορα μεταφέρθηκα στη Βουλή και εκεί ξεκίνησαν οι συγκρούσεις. Θυμάμαι χαρακτηριστικά -πέρα από τις μολότοφ- αστυνομικούς να βρίζουν -υπάρχει πολύ αυτό στις διαδηλώσεις τώρα. Τα ΜΑΤ δεν έχουν και το καλύτερο επίπεδο.
Επίσης θυμάμαι σε ένα σημείο που κάποιος με έσπρωξε για να πάει μπροστά στο κάγκελο. Ωστόσο έχω φοβηθεί περισσότερο σε άλλες πορείες, όπως της Νέας Σμύρνης.
Επειδή εκείνη τη στιγμή η αστυνομία ήταν πίσω και πέταγε πράγματα, άκουσα πιο πολύ «κατέβασε την κάμερα ρε» από τον κόσμο, το οποίο πάντα το αντιμετωπίζω με ηρεμία γιατί αλλιώς μπορεί να πάει πολύ λάθος».
Αλέξης: «Ο κόσμος άρχισε να τρέχει, υπήρχε πάρα πολύ «στριμωξίδι», εγώ κατευθύνθηκα σε κάποιο σημείο, ώστε να έχω καλύτερη οπτική του που κινείται το πλήθος. Δεν ήξερα ότι η πορεία έσπασε στη μέση και κινούταν προς τις Στήλες του Ολυμπίου Διός.
Σε κάποια φάση το Σύνταγμα ήταν άδειο από το σπάσιμο αλλά μύριζε ακόμα δακρυγόνο. Ο κόσμος, ωστόσο, ξαναγύρισε στην συγκέντρωση πολλές φορές. Το μοναδικό σε αυτή την πορεία ήταν ότι ο κόσμος δεν έφυγε, παρέμεινε και μετά το επιθετικό σπάσιμο της ΕΛΑΣ.
Ακόμα και όταν η ΕΛΑΣ βγήκε με τις μάνικες ο κόσμος δεν έφυγε. Ήμουν σε αυτό το σημείο, έφαγα πολύ νερό, είδα και ζωντανά την κοπέλα από την viral φωτογραφία που κάνει κ@λοδάχτυλο στα ΜΑΤ.
Στο τελευταίο σπάσιμο της ΕΛΑΣ το βράδυ θυμάμαι χαρακτηριστικά όταν μια κρότου λάμψης έσκασε στο γόνατο μου, τέθηκα εκτός μάχης. Μια κοπέλα δίπλα μου είχε φάει δακρυγόνο και δεν μπορούσε να πάρει ανάσα, εγώ είχα μάσκα όποτε την έλουσα στο Μaalox. Υπήρχε πολύ αλληλεγγύη ανάμεσα στον κόσμο. Θυμάμαι με πικρία όταν ο κόσμος φώναζε στους αστυνομικούς «ελάτε μαζί μας» - δεν θα είναι ποτέ με το μέρος μας».
Πέρασε από το μυαλό σου κάποια στιγμή να κάνεις πίσω, να φύγεις πιο μακριά ή ακόμα και εντελώς από την πορεία;
Ρωμανός: «Όχι καθόλου. Αυτή η συνθήκη είναι από τα πιο σημαντικά πράγματα που μπορώ να καλύψω ως φωτορεπόρτερ στην Ελλάδα».
Αλέξανδρος: «Η αλήθεια είναι ότι συχνά το σκέφτομαι, όμως σε εκείνη την περίπτωση ήθελα να το καλύψω και εγώ, οπότε δεν υπήρχε επιλογή. Επίσης για εμάς ο κίνδυνος είναι μέρος της δουλειάς μας, οπότε δεν μπορούσα να φύγω από εκεί, ήταν το σημείο που συνέβαιναν όλα, δεν μπορούσα να είμαι αλλού. Το γεγονός ότι είχα τους συναδέλφους μου γύρω μου μου δημιούργησε τεράστια ασφάλεια».
Αλέξης: «Ούτε καν. Νομίζω όποιον και να ρωτήσεις που ήξερε τον λόγο που βρισκόταν εκεί, κανείς δεν θα σου πει ότι ήθελε να φύγει ή αναγκάστηκε. Ο κόσμος ήξερε γιατί κατέβηκε, η καταστολή της αστυνομίας είχε το αντίθετο αποτέλεσμα. Όσο περισσότερο ο κόσμος έβλεπε την καταστολή, τόσο περισσότερο επέστρεφε».
Πώς ήταν οι συνθήκες κάλυψης εκείνη την ημέρα; Ήταν πιο δύσκολες από ότι σε άλλες πορείες;
Ρωμανός: «Ίσως το αντίθετο φωτογραφικά, γιατί συνήθως οι πορείες στην Αθήνα γίνονται απόγευμα προς βράδυ που έχει πέσει το φως, οπότε είναι πιο δύσκολο. Το ότι ήταν καλή μέρα χωρίς συννεφιά το έκανε πιο εύκολο στο πρακτικό κομμάτι.
Στο συναισθηματικό κομμάτι, ήταν ένα από τα έντονα πράγματα που έχω καλύψει, αλλά εκείνη τη στιγμή κάνω τη δουλειά μου και είμαι πολύ προσηλωμένος, οπότε το συναισθηματικό έρχεται μετά, τις επόμενες μέρες.
Υπάρχει σίγουρα αρκετός θυμός, προς το κράτος και την αστυνομία. Το να βλέπω διαδηλωτές και φίλους μου να πνίγονται στα δακρυγόνα, να τρώνε γκλοπ στο κεφάλι είναι πάντα δύσκολο.
Υπάρχει και ένα συναίσθημα περηφάνειας για το ότι κατάφερα να είμαι εκεί και να καλύψω αυτό το πράγμα και να το βγάλω έξω στον κόσμο ώστε να έχει μια αντικειμενική εικόνα του γεγονότος. Είμαι περήφανος που το υλικό μου έφτασε σε δικηγόρους ώστε να βοηθηθούν τα άτομα που προσήχθησαν και συνελήφθησαν».
Αλέξανδρος: «Ήταν πολύ δύσκολες κυρίως λόγω του κόσμου. Δεν είχες από πουθενά να φύγεις σε περίπτωση που κάτι πήγαινε πολύ λάθος. Εγώ δεν έχω ξαναδεί ποτέ τόσο μεγάλη συγκέντρωση και πριν ξεκινήσω να δουλεύω, που πήγαινα σε πορείες».
Αλέξης: «Ήταν μια από τις πιο δύσκολες ημέρες λόγω της διάρκειας. Είχε τρέξιμο, ξύλο. Δεν μπορώ να θυμηθώ πόσες φορές με ακούμπησε γκλοπ της αστυνομίας - ήταν πολλές.»
Ποια είναι η πιο δυνατή εικόνα που κατέγραψες με τον φακό σου από την πορεία;
Ρωμανός: «Είναι μια εικόνα την ώρα που άρχισαν τα επεισόδια στη Βουλή, όπου διαδηλωτές πετάνε μολότοφ και πέτρες μέσα και έχω πετύχει την ώρα που ένα άτομο με κουκούλα κοιτάει την κάμερα μου, με ένα ήρεμο βλέμμα. Αυτή η αντίθεση που την ώρα του χαμού από πίσω, κάποιος έχει γυρίσει και έχει κοιτάξει την κάμερα με αυτό το ψύχραιμο βλέμμα μέσα από την κουκούλα».
Αλέξανδρος: «Εγώ τραβούσα βίντεο κυρίως, αλλά έχω μια φωτογραφία με τους διαδηλωτές που ερχόντουσαν ξανά στην πλατεία με σηκωμένα χέρια. Αυτό είχαμε να το δούμε πάρα πολλά χρόνια, οι διαδηλωτές να φεύγουν και να ξανά έρχονται, να επιμένουν να διεκδικήσουν τον δημόσιο χώρο. Το πόσο αποφασισμένος ήταν ο κόσμος να ασκήσει το δικαίωμα του να διαδηλώνει, άσχετα με το αν θέλει η αστυνομία και η κυβέρνηση ή όχι».
Αλέξης: «Καθώς η κάρτα SD μου καταστράφηκε, κατάφερα να έχω στα χέρια μου μόνο κάποιες από τις φωτογραφίες που είχα καταφέρει να περάσω κατά τη διάρκεια της πορείας.
Από το κινητό, που κατέγραψα τα περισσότερα, ήταν η αντίδραση του κόσμου και πώς αυτός ερμήνευσε αυτό που γινόταν. Ένα παιδί με μακριά νύχια που κρατάει τη ζυγαριά της Δικαιοσύνης και φοράει μάσκα και καπέλο απόφοιτου είναι μια από τις αγαπημένες μου».
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
