Έξι σκίτσα με έξι ιστορίες ακραίας βίας και κακοποίησης ανθρώπων που έζησαν στην κόλαση της Λιβύης και συνέχισαν το δύσκολο ταξίδι τους στη Μεσόγειο ξεχωρίζουν και παρουσιάζουν οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα μέσα από ένα σύνολο εκατοντάδων μαρτυριών που έχουν συλλέξει όλα τα χρόνια δράσης τους στη Λιβύη και στις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης στην κεντρική Μεσόγειο.
Από το 2016 έως το 2023, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα παρείχαν ιατρική και ανθρωπιστική περίθαλψη σε πρόσφυγες, αιτούντες άσυλο και μετανάστες που κρατούνταν αυθαίρετα, συχνά σε βίαιες και απάνθρωπες συνθήκες, σε κέντρα κράτησης στην Τρίπολη της Λιβύης.
Κατά τη διάρκεια αυτών των ετών στη Λιβύη και κατά τη διάρκεια των 10 ετών δράσεων έρευνας και διάσωσης στη Μεσόγειο (2015-2025), εκατοντάδες άνθρωποι μοιράστηκαν με τις ομάδες των Γιατρών Χωρίς Σύνορα τις ιστορίες τους για τα επικίνδυνα ταξίδια τους μέσω της Μεσογείου προς την Ευρώπη και μέσω της Λιβύης.
Οι περισσότερες αφηγήσεις περιγράφουν λεπτομερώς εμπειρίες ακραίας βίας και κακοποίησης.
«Χτυπούσε την κοιλιά μου μέχρι που έχασα το μωρό», 32 ετών γυναίκα από το Μαρόκο
Μετακόμισα στη Λιβύη το 2009. Η αδελφή μου στη Zawiya με βοήθησε να βρω σπίτι και δουλειά. Εργάστηκα ως οικιακή βοηθός για τέσσερα χρόνια και στη συνέχεια έπιασα δουλειά σε ένα μπαρ.
Το 2013 μια συμμορία με απήγαγε. Επί μία εβδομάδα με βίαζαν καθημερινά 20 άνδρες. Παραλίγο να πεθάνω. Στη συνέχεια με πέταξαν στο δρόμο. Έμεινα στο σπίτι επτά μήνες, χωρίς να βλέπω κανέναν εκτός από την αδελφή μου.
Την ημέρα που αποφάσισα να βγω ξανά έξω, με απήγαγε μια άλλη συμμορία. Με πήγαν σε ένα αγρόκτημα όπου και πάλι με βίαζαν καθημερινά αρκετοί άνδρες πριν με αφήσουν στον δρόμο.
Το 2015 παντρεύτηκα έναν άνδρα. Στην αρχή ήταν καλός, αλλά όταν έμεινα έγκυος, χτύπησε την κοιλιά μου μέχρι που έχασα το μωρό.
Τον περασμένο μήνα ανακάλυψα ότι ήμουν ξανά έγκυος, οπότε δραπέτευσα και κρύφτηκα με μια φίλη. (Μαρτυρία από το σκάφος έρευνας και διάσωσης των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, Φεβρουάριος 2017)
«Προτιμώ να πεθάνω παρά να με πάνε πίσω στη Λιβύη», 23 χρονών άνδρας από τη Συρία
Είμαι οδοντίατρος και ο πατέρας μου είναι γιατρός. Ο συριακός στρατός τον απήγαγε το 2013 και πληρώσαμε λύτρα, αλλά εξακολουθεί να αγνοείται.
Δύο από τα αδέλφια μου διέσχισαν τη θάλασσα πριν από τρία χρόνια και βρίσκονται στη Γερμανία - ο ένας είναι επίσης γιατρός. Η μητέρα μου και η αδελφή μου θα τους ακολουθήσουν χάρη στο πρόγραμμα της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες.
Ήθελα κι εγώ να τους ακολουθήσω, για να αποφύγω την επιστράτευση. Ήλπιζα να φθάσω πριν από τον Σεπτέμβριο για να σπουδάσω και να πάρω γερμανικό πτυχίο Οδοντιατρικής, αλλά η αίτηση ασύλου διαρκεί αιώνες, οπότε αποφάσισα να διασχίσω τη θάλασσα.
Ταξιδεύοντας μέσω Λιβάνου και Σουδάν, έφτασα στη Sabratha όπου μπήκα σε μία βάρκα. Ενώ ήμασταν στη θάλασσα, η λιβυκή ακτοφυλακή μας επιβίβασε και μας ανάγκασε να τους δώσουμε τα τηλέφωνα και τα χρήματά μας.
Πήδηξα στο νερό γιατί προτιμούσα να πεθάνω παρά να με πάνε πίσω στη Λιβύη. Με πυροβόλησαν, αλλά ευτυχώς αστόχησαν. (Μαρτυρία από το σκάφος έρευνας και διάσωσης των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, Μάιος 2017)
«Μου λείπει ο αδελφός μου», κορίτσι 17 ετών από τη Γκάμπια
Έφυγα από το σπίτι μου τον περασμένο Οκτώβριο. Οι γονείς μου είχαν πεθάνει από κάποια ασθένεια και η αδελφή μου σε ατύχημα.
Ένας φίλος πλήρωσε για μένα και τον μικρότερο αδελφό μου για να ταξιδέψουμε στη Λιβύη. Είπε ότι ήταν ένα καλό μέρος για δουλειά.
Πήγαμε από τη Sabha στην Τρίπολη. Μόλις έφτασα στη Λιβύη συνειδητοποίησα ότι το μέρος δεν ήταν ασφαλές. Κρυβόμασταν και μέναμε χωρίς φαγητό από φόβο μήπως μας απαγάγουν και μας πουλήσουν στη φυλακή.
Τον Ιανουάριο έχασα τον αδελφό μου όταν οι δυνάμεις ασφαλείας εκκαθάρισαν τους Αφρικανούς από την περιοχή όπου ζούσαμε.
Κρύφτηκα για ένα μήνα στην Tajura και μετά επέστρεψα στην Τρίπολη και έβαλα έναν φίλο να μου στείλει χρήματα για μία βάρκα για την Ιταλία.
Σε ψάχνουν και σου παίρνουν τα πάντα - μπορείς να κρατήσεις μόνο τα ρούχα που φοράς.
Μου λείπει ο αδελφός μου. Βλέπω άλλους ανθρώπους με τις οικογένειές τους, αλλά εγώ είμαι εντελώς μόνη τώρα. (Μαρτυρία από το σκάφος έρευνας και διάσωσης των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, Μάρτιος 2017)
«Ήμασταν όλοι στο νερό», 12 ετών κορίτσι από την Ακτή Ελεφαντοστού
Με ανάγκασαν να παντρευτώ. Ο σύζυγός μου συνέχισε να με βιάζει και να μου φέρεται άσχημα, οπότε αποφάσισα να φύγω. Ταξίδεψα με μία φίλη μου, της οποίας ο σύζυγος είναι στην Ιταλία, αλλά εκείνη πνίγηκε.
Ακόμη και πριν ξεκινήσουμε για το ταξίδι η μηχανή έκανε έναν περίεργο ήχο, αλλά μας ανάγκασαν να φύγουμε. Μετά από τέσσερις ώρες η λαστιχένια βάρκα ήταν γεμάτη νερό, και τότε ένα μεγάλο κύμα την αναποδογύρισε.
Βρεθήκαμε όλοι μέσα στο νερό. Με κάποιο τρόπο έφτασα ξανά στη βάρκα, παρόλο που δεν ξέρω κολύμπι. Κάποιοι γύρισαν τη βάρκα όρθια και μπήκαμε ξανά μέσα.
Άλλοι σπρώχτηκαν από αυτούς που ήταν μέσα - ανησυχούσαν ότι η βάρκα θα βυθιζόταν με πάρα πολλούς επιβαίνοντες μέσα. Οι περισσότεροι άνθρωποι πέθαναν.
Περιμέναμε έξι ώρες μέχρι να μας σώσουν. Μας πέταξαν σωσίβια και εγώ κρατήθηκα από έναν άνθρωπο που ήξερε κολύμπι.
Στη συνέχεια βοήθησα στην αναγνώριση των γυναικών που είχαν πνιγεί. (Μαρτυρία από το σκάφος έρευνας και διάσωσης των Γιατρών Χωρίς Σύνορα Νοέμβριος 2016)
«Απειλούσαν να σκοτώσουν την οικογένειά μου», 55 ετών άνδρας από το Πακιστάν
Εργαζόμουν σε ένα πρόγραμμα εμβολιασμού του ΟΗΕ, δίνοντας σταγόνες κατά της πολιομυελίτιδας σε παιδιά στα βουνά κοντά στο Αφγανιστάν, αλλά οι άνθρωποι εκεί απειλούσαν ότι θα σκοτώσουν την οικογένειά μου επειδή πίστευαν ότι το πρόγραμμα προσπαθούσε να στειρώσει τα παιδιά τους.
Αποφάσισα να φύγω για να γλιτώσω από τις απειλές και έφτασα στην Τρίπολη. Άρχισα να εργάζομαι ως εργάτης για να συντηρήσω την οικογένειά μου στην πατρίδα, αλλά κάποια στιγμή με απήγαγαν και μου πήραν όλα τα χρήματά μου.
Όταν ήμασταν στη βάρκα, ήρθε η λιβυκή ακτοφυλακή. Δύο από αυτούς μπήκαν στη βάρκα με όπλα, πήραν τα χρήματα και τα τηλέφωνά μας, μας οδήγησαν στα όρια των λιβυκών χωρικών υδάτων και μας άφησαν εκεί. Στη συνέχεια ήρθε ένα άλλο σκάφος και μας πήρε τη μηχανή.
Τώρα θέλω να ζητήσω άσυλο και ελπίζω να φέρω την οικογένειά μου να με ακολουθήσει, καθώς η κατάσταση στο Πακιστάν είναι δύσκολη. (Μαρτυρία από το σκάφος έρευνας και διάσωσης των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, Μάιος 2017)
«Ένοπλοι μας έδεσαν τα μάτια και μας πήγαν σε μια αποθήκη» 25 ετών γυναίκα από την Ακτή Ελεφαντοστού
Με κρατούσαν σε ένα δωμάτιο μαζί με άλλες οκτώ γυναίκες. Τη νύχτα, όταν δεν υπήρχαν φρουροί, βγαίναμε έξω για να βρούμε φαγητό - ένα κομμάτι ψωμί στο δρόμο ή οτιδήποτε άλλο.
Μια νύχτα οι Άραβες μας πήγαν σε ένα σπίτι, μας έδεσαν με τα πόδια ανοιχτά και μας βίασαν. Μας χτυπούσαν. Ακόμα και όταν με έλυσαν δεν μπορούσα να περπατήσω.
Την επόμενη νύχτα μας βίασαν ξανά. Μετά δραπετεύσαμε και επιστρέψαμε στην καλύβα. Δεν ξέρω πόση ώρα μείναμε εκεί. Μια νύχτα ένοπλοι άνδρες μας έδεσαν τα μάτια και μας πήγαν σε μια αποθήκη στη Sabratha.
Την επόμενη μέρα μας χτύπησαν με σωλήνες από καουτσούκ. Δύο κορίτσια πέθαναν. Μερικές φορές περνούσαμε δύο ή τρεις μέρες χωρίς φαγητό. Τελικά μας πήγαν στη θάλασσα. Πανικοβληθήκαμε και μας χτύπησαν ξανά, αλλά μετά μας έβαλαν σε μια βάρκα.
Είμαι έγκυος τώρα, αλλά τι μπορώ να κάνω; (Μαρτυρία από το σκάφος έρευνας και διάσωσης, των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, Ιανουάριος 2017)
1.692 άνθρωποι χάθηκαν στην Κεντρική Μεσόγειο μόνο το 2024
Η Κεντρική Μεσόγειος παραμένει μια από τις πιο θανατηφόρες μεταναστευτικές οδούς παγκοσμίως.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, 1.692 άνδρες, γυναίκες και παιδιά έχασαν τη ζωή τους ή εξαφανίστηκαν σε αυτό το τμήμα της θάλασσας μόνο το 2024, ενώ αυξάνονται επίσης οι αναχαιτίσεις και οι αναγκαστικές επιστροφές στη Λιβύη και την Τυνησία.
Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα δραστηριοποιούνται και συμμετέχουν σε επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης στην Κεντρική Μεσόγειο από το 2015, δουλεύοντας σε οκτώ διαφορετικά σκάφη έρευνας και διάσωσης (μόνοι τους ή σε συνεργασία με άλλες ΜΚΟ) και διασώζοντας περισσότερους από 94.000 ανθρώπους.
Με στόχο οι ιστορίες των ανθρώπων αυτών να ακουστούν όσο περισσότερο γίνεται οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα αποφάσισαν να επιλέξουν 400 από αυτές τις μαρτυρίες και να δημιουργήσουν ένα καλλιτεχνικό εργαλείο με τίτλο «Άνθρωποι σε κίνηση» για να αποτίσουν φόρο τιμής σε όλους αυτούς τους ανθρώπους και τις ιστορίες τους.
Τέσσερις καλλιτέχνες εικονογράφησαν 100 ζωντανά πορτρέτα ο καθένας, αντλώντας έμπνευση από τις μαρτυρίες που έλαβαν, δημιουργώντας ένα συγκλονιστικό μωσαϊκό ιστοριών.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
