Η μητέρα του τον εγκατέλειψε, τριγυρνούσε μόνος στον ζωολογικό κήπο και οι υπόλοιποι πίθηκοι είχαν επιθετική συμπεριφορά απέναντί του. Αυτή είναι η αρχή της ιστορίας του Punch, ενός ιαπωνικού μακάκου στον ζωολογικό κήπο της Ιτσικάβα στην Ιαπωνία, που έχει γίνει viral σε ολόκληρο τον κόσμο.
Όπως φαίνεται σε πολλά βίντεο που τις τελευταίες μέρες είναι παντού στο ίντερνετ, η μόνη του παρέα είναι το λούτρινο ομοίωμα ενός ουρακοτάγκου. Πρόκειται για μια ιστορία, που έχει αγγίξει τον κόσμο σε πολύ μεγάλο βαθμό. Αλλά γιατί έχουμε δεθεί τόσο συναισθηματικά με αυτόν τον μικρό Punch; Ποια είναι τα συναισθήματα που προκαλούν τα βίντεο με τον μικρό μακάκο και τι ρόλο παίζει το λούτρινο που έχει ως παρηγοριά;
Για να βρούμε απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα, μιλήσαμε με την ψυχολόγο και εκπαιδευόμενη συστημική ψυχοθεραπεύτρια Λυδία Γκερπινή. Σχετικά με τον λόγο για τον οποίο άγγιξε συναισθηματικά τόσο κόσμο αναφέρει ότι «μια εικόνα σαν αυτή του Punch αγγίζει βαθιά τους ανθρώπους γιατί ενεργοποιεί τα πιο πρωτογενή συστήματα σύνδεσης και φροντίδας που έχουμε.
Δεν βλέπουμε απλώς ένα πιθηκάκι, αλλά ένα βρέφος χωρίς μητέρα που προσπαθεί να αντέξει, κρατώντας κάτι που του προσφέρει ασφάλεια. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι προγραμματισμένος να ανταποκρίνεται σε σημάδια ευαλωτότητας και η εικόνα αυτή ενεργοποιεί το βιολογικό σύστημα φροντίδας, ενώ ταυτόχρονα αγγίζει τη βαθιά, καθολική εμπειρία της ανάγκης για δεσμό. Όλοι έχουμε υπάρξει κάποτε απόλυτα εξαρτημένοι από κάποιον άλλον για ασφάλεια και όταν βλέπουμε τον Punch να κρατά το λούτρινο αρκουδάκι αναγνωρίζουμε ασυνείδητα αυτή την πρωταρχική ανάγκη για κάποιον ή κάτι που μας στηρίζει όταν νιώθουμε μόνοι ή αβοήθητοι».
Συμπληρώνει επίσης ότι «το βίντεο, μέσα στην απλότητά του, συμπυκνώνει βιολογικά, ψυχολογικά και συμβολικά μοτίβα σχέσεων, απώλειας και φροντίδας, καθιστώντας την εικόνα όχι μόνο συγκινητική αλλά και κοινωνικά μεταδοτική».
Τα συναισθήματα που «γεννά» το βίντεο
«Όταν κάποιος βλέπει μια εικόνα σαν του Punch, κυριαρχεί ένα πιο σύνθετο μείγμα συναισθημάτων» υποστηρίζει η κα.Γκερπινή. Εξηγεί ότι «πρώτα αισθανόμαστε περισσότερο τρυφερότητα, μια αυθόρμητη, σχεδόν σωματική αντίδραση προστατευτικότητας απέναντι σε ένα πλάσμα μικρό και ευάλωτο.
Μαζί αναδύεται και θλίψη, που σχετίζεται με την αίσθηση απώλειας και μοναξιάς που αποπνέει η εικόνα. Αυτή η θλίψη μπορεί να μην είναι μόνο για τον Punch, συχνά αγγίζει και προσωπικές μνήμες ευαλωτότητας, στιγμές όπου κι εμείς νιώσαμε εκτεθειμένοι ή μόνοι. Παράλληλα, εμφανίζεται ένα αίσθημα αδικίας ή εσωτερικής έντασης (η αίσθηση ότι «κάτι δεν είναι σωστό») όταν ένα βρέφος μένει χωρίς φροντίδα ή αποδοχή. Αυτή η ένταση συχνά μετατρέπεται σε επιθυμία προστασίας ή αποκατάστασης.
Ταυτόχρονα, μέσα σε αυτή την εικόνα αναδύεται και η ελπίδα. Το γεγονός ότι ο Punch βρίσκει έναν τρόπο να παρηγορηθεί δημιουργεί μια αίσθηση ανθεκτικότητας και συνέχειας. Αυτή η συνύπαρξη αντίθετων αλλά συμπληρωματικών συναισθημάτων είναι που κάνει και την εμπειρία τόσο έντονη».
Το λούτρινο ως παρηγοριά
Ιδιαίτερη σημασία στις αντιδράσεις και τα συναισθήματα του κόσμου, έχει και το αντικείμενο που κρατά, ένα λούτρινο. «Το αντικείμενο δεν είναι ουδέτερο. Αν ο Punch κρατούσε ένα τυχαίο αντικείμενο, η συναισθηματική ένταση πιθανότατα δεν θα ήταν η ίδια» επισημαίνει η κα Γκερπινή.
Τονίζει ότι «το λούτρινο αρκουδάκι δεν λειτουργεί απλώς ως αντικείμενο παρηγοριάς, αλλά είναι πολιτισμικά αναγνωρίσιμο σύμβολο παιδικότητας και ασφάλειας. Στο συλλογικό μας βίωμα τέτοια αντικείμενα συνδέονται με την παιδική ηλικία, τη μητρική παρουσία, τον ύπνο, την προστασία. Αυτή η συμβολική αντιστοίχιση ενισχύει σίγουρα την ταύτιση.
Το αρκουδάκι λειτουργεί σαν «οικουμενικός κώδικας» και ενεργοποιεί μνήμες, βιώματα και αναπαραστάσεις που οι περισσότεροι άνθρωποι κουβαλούν. Είναι μία γέφυρα ανάμεσα στη δική του ανάγκη και στη δική μας εμπειρία, και αυτό αυξάνει την ένταση της συλλογικής ανταπόκρισης».
Γιατί έγινε viral
Τέλος ρωτήσαμε την ψυχολόγο, τον λόγο για τον οποίο οι άνθρωποι ταυτίζονται τόσο με τέτοιες ιστορίες και γίνονται συνήθως viral.«Σε μια εποχή έντονης συναισθηματικής αποσύνδεσης και διάχυτης μοναξιάς, τέτοιες εικόνες λειτουργούν σαν ''συναισθηματικό αντίβαρο» αναφέρει.
Επιπλέον εξηγεί ότι «μας επιτρέπουν να νιώσουμε τρυφερότητα, συμπόνια και ελπίδα, αλλά και να ''πάρουμε θέση''. Να θελήσουμε να προστατεύσουμε τον Punch, να τον εντάξουμε συμβολικά στο δικό μας ''σύστημα'', να αισθανθούμε χρήσιμοι και συνδεδεμένοι. Είναι συχνά πιο εύκολο να εκφράσουμε φροντίδα ή συμπόνια για ένα ευάλωτο πλάσμα παρά να μιλήσουμε ανοιχτά για τη δική μας ανάγκη για σύνδεση».
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
