Labubu. Τα κουκλάκια που από τη μια μέρα στην άλλη έγιναν γνωστά σε κάθε γωνιά του κόσμου. Οι μικρές, λούτρινες φιγούρες με τα μυτερά αυτιά, το χαρακτηριστικό πλατύ χαμόγελο και τα παστέλ χρώματα, έχουν πάρει παγκόσμιο hype και πλέον τις συναντάμε παντού. Η κατασκευάστρια εταιρεία Pop Mart, με έδρα το Πεκίνο, είδε τις μετοχές της να εκτοξεύονται πάνω από 1200% μέσα σε έναν χρόνο, μετατρέποντας μια κινεζική μάρκα σε έναν παγκόσμιο κολοσσό. Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025, η σειρά παιχνιδιών «The Monsters», η οποία περιλαμβάνει τα Labubus, απέφερε 4,8 δισεκατομμύρια γιουάν (511 εκατομμύρια λίρες) σε πωλήσεις, ενώ ο διευθύνων σύμβουλος της Pop Mart, Wang Ning, δήλωσε τον Αύγουστο ότι η εταιρεία ήταν σε καλό δρόμο για να φτάσει τα 20 δισεκατομμύρια γιουάν σε έσοδα το 2025.
Όμως, πίσω από τη βιτρίνα και τα viral unboxing με labubu που γίνονται συνεχώς στο TikTok, μια νέα έρευνα της ΜΚΟ China Labor Watch (CLW) έρχεται να αποκαλύψει την σκοτεινή πλευρά της παραγωγής. Τα χαριτωμένα τερατάκια φαίνονται ότι δημιουργούνται σε συνθήκες ακραίας εργασιακής εκμετάλλευσης, με λευκές συμβάσεις, ανεπαρκή εκπαίδευση σε θέματα υγείας και ασφάλειας, ενώ πολλοί από τους εργάτες είναι ανήλικα παιδιά.
Το εργοστάσιο Shunjia Toys και η παιδική εργασία
Η έρευνα της China Labor Watch, που βγήκε τον Ιανουάριο του 2026, επικεντρώθηκε στο εργοστάσιο Shunjia Toys στην επαρχία Τσιανγκσί. Εκεί, περισσότεροι από 4.500 εργάτες δουλεύουν αποκλειστικά για την παραγωγή των Labubu. Οι ερευνητές της ΜΚΟ που πήραν συνεντεύξεις από δεκάδες υπαλλήλους, περιγράφουν ένα περιβάλλον που θυμίζει εργασιακό μεσαίωνα.
Το πιο ανησυχητικό εύρημα αφορά τη χρήση «λευκών» συμβάσεων. Οι εργάτες εξαναγκάζονται να υπογράφουν έγγραφα όπου τα πεδία για τον βασικό μισθό, τη διάρκεια της σύμβασης, τις υπερωρίες και τις ασφαλιστικές καλύψεις παραμένουν κενά. «Μας λένε απλώς να βάλουμε την υπογραφή μας. Αν ρωτήσουμε για τις λεπτομέρειες, η απάντηση είναι ότι αν δεν μας αρέσει, η πόρτα είναι ανοιχτή», δήλωσε ένας 22χρονος εργάτης στους ερευνητές.
Αν και η εργασία εφήβων ηλικίας 16-18 ετών είναι νόμιμη στην Κίνα, η νομοθεσία προβλέπει ότι απαγορεύονται οι νυχτερινές βάρδιες, η έκθεση σε επικίνδυνα χημικά και το εξαντλητικό ωράριο. Η πραγματικότητα στο Shunjia Toys είναι διαφορετική. Η CLW εντόπισε ανήλικους εργάτες να εκτελούν ακριβώς τις ίδιες βάρδιες με τους ενήλικες, χωρίς καμία ειδική εκπαίδευση για την ασφάλειά τους και με τους ίδιους εξωπραγματικούς στόχους παραγωγής. Αυτά τα παιδιά, συχνά προέρχονται από φτωχές αγροτικές περιοχές οπότε εξαναγκάζονται να δουλεύουν για την επιβίωση των ίδιων και των οικογένειών τους.
Εκατό ώρες υπερωρίας
Η κινεζική εργατική νομοθεσία θέτει ως ανώτατο όριο τις 36 ώρες υπερωρίας τον μήνα. Ωστόσο, η έρευνα έδειξε ότι κατά τη διάρκεια των περιόδων αιχμής του 2025, οι εργάτες στα Labubu ξεπερνούσαν συστηματικά τις 100 ώρες υπερωρίας. Με στόχο την παραγωγή τουλάχιστον 4.000 τεμαχίων ανά ομάδα των 25 ατόμων ημερησίως, οι βάρδιες ξεκινούν στις 8 το πρωί και συχνά τελειώνουν μετά τα μεσάνυχτα.
«Η πίεση είναι ασφυκτική. Αν η γραμμή παραγωγής καθυστερήσει έστω και λίγα λεπτά, οι επόπτες αρχίζουν να φωνάζουν», αναφέρει η έκθεση. Το αποτέλεσμα είναι ένας κύκλος χρόνιας κόπωσης, που οδηγεί σε εργατικά ατυχήματα και ψυχική κατάρρευση των εργαζομένων.
Τα δισεκατομμύρια της Pop Mart
Ενώ οι εργάτες αμείβονται με πενιχρά ποσά, η Pop Mart διάγει τη χρυσή εποχή της. Το 2025, τα έσοδα της εταιρείας αναμένεται να αγγίξουν τα 20 δισεκατομμύρια γουάν (περίπου 2,6 δισ. ευρώ). Η στρατηγική των blind boxes (τυχαία επιλογή φιγούρας) έχει οδηγήσει τους ανθρώπους σε μια καταναλωτική μανία η οποία με τη σειρά της τροφοδοτεί συνεχώς και ασταμάτητα τις μηχανές των εργοστασίων.
«Υπάρχει ένα τεράστιο χάσμα ανάμεσα στην επίσημη παραγωγική ικανότητα και την πραγματική παραγωγή. Όταν μια εταιρεία ανακοινώνει ότι παράγει 30 εκατομμύρια μονάδες το μήνα, αλλά τα εργοστάσιά της είναι σχεδιασμένα για τις μισές, η διαφορά καλύπτεται πάντα από την εκμετάλλευση του προσωπικού» αναφέρει ο διευθυντής της CLW.
Από τα Labubu στα Lafufus
Η επιτυχία των Labubu έχει γεννήσει και τα "Lafufus". Στην ουσία πρόκειται για φθηνές απομιμήσεις που κατακλύζουν τις αγορές. Οι βρετανικές αρχές κατέσχεσαν το 2025 πάνω από 200.000 τέτοιες κούκλες, οι οποίες όχι μόνο παραβιάζουν τα πνευματικά δικαιώματα, αλλά είναι συχνά επικίνδυνες για τα παιδιά, καθώς περιέχουν τοξικά πλαστικά και μόλυβδο.
Ωστόσο, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι τα παράνομα εργοστάσια που παράγουν τα Lafufus λειτουργούν με ακόμη χειρότερους όρους από το Shunjia Toys, χωρίς κανέναν απολύτως έλεγχο, δημιουργώντας μια αλυσίδα εκμετάλλευσης που ξεκινά από τα εργοστάσια και καταλήγει σε διάφορα υπόγεια εργαστήρια.
Από την πλευρά της, η China Labor Watch κάλεσε την εταιρεία να δημοσιοποιήσει την εφοδιαστική της αλυσίδα, να φτιάξει ανεξάρτητη γραμμή καταγγελιών για τους πελάτες και να διασφαλίσει πως κανένα ανήλικο παιδί δε θα εργάζεται σε επικίνδυνες συνθήκες.
Η περίπτωση των Labubu μας θυμίζει και άλλες περιπτώσεις φθηνής μαζικής παραγωγής ρούχων για παράδειγμα, όπου επίσης έχουν βγει στην επιφάνεια ιστορίες εργασιακής εκμετάλλευσης. Όλα αυτά θέτουν ερωτήματα για τη δική μας ηθική απέναντι στα ψώνια που κάνουμε και αν είμαστε διατεθειμένοι να στηρίζουμε αυτές τις εταιρείες- κολοσσούς που τρέφονται από την ανθρώπινη εκμετάλλευση. Οπότε, την επόμενη φορά που θα θελήσει κάποιος να αγοράσει ένα Labubu, αξίζει να σκεφτεί πως πίσω από αυτό το χαριτωμένο κουκλάκι μπορεί να έχουν «ματώσει» κάποια παιδικά χέρια.
-Πληροφορίες από Guardian.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
