Πριν από περίπου δύο εβδομάδες οι ακροδεξιοί ηγέτες συναντήθηκαν στη Μαδρίτη και το σκοτεινό αυτό ραντεβού θα μπορούσε να έχει λιγότερη σημασία αν δεν λάμβανε χώρα τρεις περίπου μήνες μετά την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ. Ναι, όπως όλα δείχνουν, τα δύο μέτωπα δεν έχουν απλά αρκετά κοινά μεταξύ τους, αλλά την ίδια ώρα υιοθετούν και τα ίδια συνθήματα σκότους, τα οποία αποπνέουν μονάχα... απαισιοδοξία.
Με τη φράση «Make Europe Great Again» κατά το τραμπικό «Μake America Great Again», οι Ευρωπαίοι πολιτικοί ξεδίπλωσαν την αντιδραστική τους ατζέντα, εξαπέλυσαν πυρά κατά όλων όσων αντιτίθενται στη λογική τους και έβγαλαν αναμνηστικές φωτογραφίες για να επιδείξουν παντού το ηχηρό τους μήνυμα. Σίγουρα οι σκεπτόμενοι πολίτες έχουν αρκετούς λόγους να προβληματιστούν για το αν πρόκειται για ένα αμελητέο γεγονός ανάμεσα σε άλλα ή αν προκύπτουν βαθύτεροι λόγοι ανησυχίας για ένα ενδεχόμενο τέρας που τείνει να αποκτήσει υπερμεγέθεις διαστάσεις.
Εποχή αντεπίθεσης του φασισμού
Για το θέμα ζητήσαμε την άποψη του αναλυτή με ειδίκευση στα οικονομικά και διεθνή θέματα και οικονομολόγου, κ. Λεωνίδα Βατικιώτη. «Η εκλογή του Τραμπ είναι μια επανάσταση των υπερπλουσίων, ισοδυναμεί με την κατάληψη της αμερικανικής εξουσίας από ζάμπλουτους κι ανεξέλεγκτους επιχειρηματίες. Η συνάντηση των ακροδεξιών στην Μαδρίτη είναι ανησυχητική επειδή ανοίγει την αυλαία σε μια νέα εποχή αντεπίθεσης του φασισμού», σημειώνει αρχικά.
Κατά την άποψή του ειδικότερα, μέχρι στιγμής ο φασισμός που εκφράζουν οι Πατριώτες για την Ευρώπη κυκλοφορεί με κουστούμια και ταγιέρ αλλά τα αιτήματά του είναι βαθιά διχαστικά, παραπλανητικά κι είμαστε στην αρχή. Πίσω από το σύνθημα «Κάντε την Ευρώπη Μεγάλη Ξανά», όπως λέει, κρύβεται μια ατζέντα πιο νεοφιλελεύθερη από αυτήν που εφαρμόζεται σήμερα.
«Η επίθεση των ακροδεξιών στην Νέα Πράσινη Συμφωνία ασκείται από τη σκοπιά της μεγάλης βιομηχανίας. Δεν ασκείται από τη σκοπιά του λαϊκού κόσμου που κλήθηκε να πληρώσει το κόστος της μετάβασης στο πλαίσιο μια πολιτικής την οποία σχεδίασαν οι ενεργειακοί ολιγάρχες κι ως αποτέλεσμα έχει την διαιώνιση της κλιματικής αλλαγής. Η κλιματική αλλαγή ωστόσο είναι εδώ, όπως έδειξε το γεγονός ότι και το 2023 και το 2024 και το 2025 οι θερμοκρασίες υπερέβησαν τον 1,5 βαθμό Κελσίου, σε σχέση με τα επίπεδα της προ-βιομηχανικής εποχής».
Κατά τη συνάντηση του σκότους στη Μαδρίτη συνέβησαν όμως και πολλά παράδοξα, πράγματα τα οποία γεννούν ερωτήματα για την στρατηγική που ενδέχεται να ακολουθήσουν οι πρεσβευτές των εν λόγω κομμάτων. Για παράδειγμα, ο Ζορντάν Μπαρντελά, ευρωβουλευτής της γαλλικής Εθνικής Συσπείρωσης, εξέφρασε τον θαυμασμό του για το πόσο γρήγορα ο Αμερικανός πρόεδρος απέλασε Κολομβιανούς μετανάστες και τους έστειλε πίσω στη χώρα τους.
Ταυτόχρονα όμως παρουσίασε τον Τραμπ ως υπαρξιακή απειλή για τη Γαλλία και την Ευρώπη, προφανώς λόγω των δασμών. Πώς θα διαμορφωθούν οι συσχετισμοί με δεδομένα όλα αυτά;
Αντιφατικά μηνύματα και καιροσκοπισμός
Οι ακροδεξιοί ανέκαθεν ήταν καιροσκόποι και αντιφατικοί, εξηγεί ο κ. Βατικιώτης. «Ο καθένας θέλει να κάνει μεγάλη την πατρίδα του, αλλά κάθε τέτοιο αίτημα στρέφεται εναντίον της γειτονικής του χώρας και της πατρίδας του συμμάχου και ινδάλματός του. Στη σημερινή συγκυρία ο Τραμπ εποφθαλμιά τη Γροιλανδία που ανήκει στη Δανία, λόγω της ακτογραμμής και των ορυκτών της».
«Αν οι ακροδεξιοί της Μαδρίτης είναι με τον Τραμπ (που θέλει τη Γροιλανδία) πρέπει να αποδεχθούν μια Ευρώπη όχι μεγάλη, αλλά μικρότερη κι απ’ αυτή που είναι σήμερα (δηλαδή χωρίς τη Γροιλανδία). Και ο Μπαρντελά και η Μαρί Λε Πεν στρέφονται κατά των μεταναστών. Ωστόσο, χιλιάδες μετανάστες φτάνουν στην Γαλλία και την Ευρώπη λόγω των πολέμων που προκάλεσε και χρηματοδότησε η Γαλλία και η ΕΕ στη Λιβύη και τη Συρία και των επεμβάσεων τη Γαλλίας στη ζώνη του Σαχέλ.
Αν θέλουν να σταματήσουν τα κύματα της μετανάστευσης πρέπει να σταματήσουν να οπλίζουν το Ισραήλ και να επιβάλουν τη δημιουργία Παλαιστινιακού κράτους, στη βάση των αποφάσεων του ΟΗΕ, που θα οδηγήσει σε ειρήνη την Μέση Ανατολή. Στον αντίποδα όμως αυτών των αναγκαίων μέτρων βλέπουμε τον Ιταλό ακροδεξιό, Ματέο Σαλβίνι να σφιχταγκαλιάζεται με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, συναινώντας στην γενοκτονία των Παλαιστινίων», υπογραμμίζει.
Τι νομιμοποιεί την ακροδεξιά
Τι συμβαίνει όμως με τα αμφίρροπα αποτελέσματα που φέρνουν στην επιφάνεια οι δημοσκοπήσεις που κατά καιρούς λαμβάνουν χώρα; Γιατί αναδεικνύουν μια τάση αδράνειας και υπάρχει ο κίνδυνος οι πολίτες να συνηθίσουν, να μην μπορούν πια εύκολα να αντιδράσουν; Στη γειτονική Ιταλία των κόμμα των «Αδελφών της Ιταλίας» της Τζόρτζια Μελόνι καταγράφηκε αρχικά ως ένα ακραίο, μεταφασιστικό κίνημα και τώρα θεωρείται περισσότερο mainstream δεξιό κόμμα. «Προσπαθούν να μας κάνουν να συνηθίσουμε», θα πει ο κ. Βατικιώτης.
«Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας το ισπανικό φασιστικό κόμμα Vox που κάλεσε και φιλοξένησε την συνάντηση της 8ης Φεβρουαρίου συγκυβερνάει σε πολλές Περιφέρειες της Ισπανίας με το Λαϊκό Κόμμα. Η Μελόνι ίδρυσε εξ αρχής ένα ρατσιστικό, ακροδεξιό και φασιστικό κόμμα και με αυτό το κόμμα η πρόεδρος της ΕΕ, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εκπροσωπώντας το ακραίο κέντρο, συνεργάζεται επίσημα ενώ το δεξιό Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα ψηφίζει κατ’ επανάληψη με τους Πατριώτες για την Ευρώπη, όπως έκανε πρόσφατα με αφορμή τον νόμο για τα δάση στο Ευρωκοινοβούλιο.
Την ευρωπαϊκή άκρα Δεξιά τη νομιμοποίησε και την κανονικοποίησε στην Ευρώπη η κανονική Δεξιά. Το ίδιο συνέβη και στην Ελλάδα με την συμμετοχή του Μπελέρη στο ευρωψηφοδέλτιο της ΝΔ, με την ομιλία στην ελληνική βουλή του Αζοφικού Ουκρανού κ.α. Αν πραγματικά νοιάζονταν να κόψουν τον δρόμο στην Άκρα Δεξιά έπρεπε να της απαγορεύσουν οποιαδήποτε συμμετοχή της σε κυβερνήσεις συνεργασίας».
Το φαινόμενο Μασκ και το περίεργο μονοπάτι της δεύτερης θητείας Τραμπ
Η φιλελεύθερη όμως δημοκρατία ανάμεσα σε άλλα, βιώνει και έναν βαθύ μετασχηματισμό που συνδυάζει την αποδυνάμωση των θεσμών και τη στήριξη του λαϊκισμού. Στο επίκεντρο αυτής της μετάβασης βρίσκεται η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ -που δεν είναι απλώς ένα πολιτικό γεγονός- αλλά και ο Έλον Μασκ, ο οποίος χρησιμοποιεί την ισχύ του στον τομέα της τεχνολογίας και των επιχειρήσεων ως μέσο διαμόρφωσης της δημόσιας σφαίρας. Η δεύτερη θητεία του Τραμπ, αν και μοιάζει συνέχεια της πρώτης, εισάγει βαθύτερες και πιο επικίνδυνες τομές, επανακαθορίζοντας το μοντέλο δημοκρατίας που προωθείται. Τι προεκτάσεις θα έχει όλο αυτό το οποίο μάλιστα δεν έχει προηγούμενο στα αμερικανικά τουλάχιστον χρονικά;
Ο κ. Βατικιώτης το εξηγεί διεξοδικά. «Η στήριξη του Μασκ στο φασισμό εκδηλώθηκε με τον πιο εμφανή τρόπο όταν κάλεσε τους Γερμανούς να ψηφίσουν τη Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) και όταν στην ορκωμοσία του Τραμπ χαιρέτησε ναζιστικά. Οι προσπάθειες του στη συνέχεια να διασκεδάσει τις εντυπώσεις απέτυχαν. Η περίπτωση του Μασκ δεν είναι πρωτόγνωρη. Τον Χίτλερ στη Γερμανία τον χρηματοδότησε η βαριά βιομηχανία, με προεξάρχοντες τους ομίλους Κρουπ και Τάισεν». Μάλιστα, όπως αναφέρει, το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται και σήμερα με τους ολιγάρχες να παίρνουν τα ηνία της χάραξης πολιτικής καταργώντας τους πολιτικούς, τους οποίους θεωρούν άχρηστους ενδιάμεσους.
Στις ΗΠΑ δεν έχει υπάρξει κάτι ανάλογο, δηλαδή τόσο ακραίο στο παρελθόν, καίτοι τόσο οι Δημοκρατικοί όσο και οι Ρεπουμπλικάνοι σε κάθε εκλογές εγκατέλειπαν όλο και περισσότερους βαθμούς αυτονομίας που διέθεταν απέναντι στις οικονομικές ελίτ και γίνονταν φερέφωνά τους. Οι ίδιοι δηλαδή έστρωσαν τον δρόμο για να μπει ο Μασκ με τα στελέχη του στα υπουργεία και να ζητούν πρόσβαση σε πληρωμές, προσωπικό, πελάτες και προμηθευτές εποφθαλμιώντας τα δεδομένα όλων των ΗΠΑ.
«Το θράσος του Μασκ απέναντι στην Ευρώπη είναι συνέχεια της υποτέλειας που έχει επιδείξει η Ευρώπη απέναντι στις ΗΠΑ. Ο Μασκ εκμεταλλεύτηκε τη σιωπή που επέδειξαν οι Ευρωπαίοι όταν οι ΗΠΑ ανατίναξαν τους αγωγούς Nord Stream για να εισάγουμε σήμερα αμερικανικό αέριο τρεις και τέσσερις φορές ακριβότερο από το ρωσικό, εκμεταλλεύτηκε την ευκολία με την οποία αποδέχτηκαν να αυξήσουμε τους πολεμικούς προϋπολογισμούς μας από 2%, σε 3% και τώρα σε 5% του ΑΕΠ και πολλά άλλα.
Γιατί τώρα ο Μασκ να μην υποδεικνύει και ποιον θα ψηφίσουμε;», διερωτάται ο κ. Βατικιώτης ενώ κλείνοντας θέτει έναν προβληματισμό, τονίζοντας πως αυτό που πρέπει να κρατήσουμε είναι ότι τόσο ο Τραμπ, όσο και τα παρακλάδια του στην Ευρώπη, αποτελούν όχι ένα αντι-συστημικό ρεύμα όπως τους αρέσει να προβάλλονται, αλλά ένα υπερσυστημικό, ακραίο νεοφιλελεύθερο ρεύμα αχαλίνωτου και άναρχου καπιταλισμού.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
